ମନସ୍ତାପେନ ଶୁଧ୍ଯେତ ମତମେତନ୍ମନୀଷିଣାମ୍ ୬.୨୦.
ମନର ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ରତା ଆସେ; ଏହି ମତ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ରଖିଛନ୍ତି।
ଈଦୃକ୍ଷାନ୍ମନସସ୍ତାପାତ୍ତସ୍ମାଚ୍ଛୁଦ୍ଧୋଽସି ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ମନର ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ପବିତ୍ରତା ହୁଏ; ତେଣୁ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ତୁମେ ପବିତ୍ର ଅଛ।
ଈଦୃକ୍କ୍ଷେତ୍ରପ୍ରଭାଵୋଽଯଂ ସୌଭ୍ରାତ୍ରେଣ ଵିଵର୍ଜିତଃ
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଏମିତି ପ୍ରଭାବ, ଏଠାରେ ଭାଇଭାଉଣୀ ମଧୁର ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ।
ଅପି ସ୍ଵଲ୍ପଂ ନ ସୌଭ୍ରାତ୍ରଂ ତେଷାଂ ସଂଜାଯତେ କ୍ଵଚିତ୍
ଏଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଭାଇପଣି ଭାବ ମଧ୍ୟ ହୁଏନା।
ତାଵତ୍ସ୍ନେହପରୋ ମର୍ତ୍ଯସ୍ତାଵଦ୍ଵଦତି କୋମଲମ୍
ମଣିଷ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୃଦୁ ଭାବରେ କଥା କହେ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତ୍ର ସେ ମମତାଶୀଳ ରହେ।
ଯେଽନ୍ଯେପି ନିଵସଂତ୍ଯତ୍ର ପଶଵଃ ପକ୍ଷିଣୋ ମୃଗାଃ
ଏଠାରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ—ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ମୃଗମାନେ—
କସ୍ଯଚିତ୍କେନଚିତ୍ସାର୍ଧଂ ସୌହାର୍ଦଂ ନୈଵ ଵିଦ୍ଯତେ
ଏଠାରେ କେହି କାହା ସହିତ ସତ୍ୟ ସ୍ନେହ ଅନୁଭବ କରେନାହିଁ।
ତଥାପି ଯଦି ତେ କାଚିଚ୍ଛଂକା ଚିତ୍ତେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତା
ତଥାପି ତୁମ ମନରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ରହିଲେ,
ଯତ୍ର ଶକ୍ରୋ ଵିପାପ୍ମାଽଭୂଦ୍ଦ୍ରୋହଂ କୃତ୍ଵା ସୁଦାରୁଣମ୍
ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ଭୟଙ୍କର ଦ୍ରୋହ କରି, ପାପୀ ହୋଇଥିଲେ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ସୌମିତ୍ରିର୍ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ ରାମୋଽପି ତତ୍ର ଗତ୍ଵାଶୁ ମାର୍କଂଡେଯଵରାଶ୍ରମେ
ଏପରି କହିବା ପରେ, ସୌମିତ୍ରି ସେଠାକୁ ଗଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ; ରାମ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଦଦର୍ଶାଽଥ ପିତାମହମ୍ ୬.୨୦.
ଯଥାଯଥ ନିୟମରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେ ପରେ ପିତାମହଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତତ୍ପ୍ରଭାଵାଜ୍ଜଘାନାଽଥ ଖରାଦୀନ୍ରାକ୍ଷସୋତ୍ତମାନ୍
ସେହି ପ୍ରଭାବରେ, ସେ ତାପରେ ଖର ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ରାମକୃତଯାମ୍ଯଦିଶାପ୍ରଯାଣେ ବାଲମଂଡନତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯ ଵର୍ଣନଂନାମ ଵିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ର ମାହାତ୍ମ୍ୟରେ, ରାମଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା ଓ ବାଳମଣ୍ଡନ ତୀର୍ଥର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ବିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ଏହା ଏକାଶୀହଜାର ବ୍ୟାପ୍ତ ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡର ଅଂଶ।
କସ୍ମିନ୍ସ୍ଥାନେ କୃତସ୍ତେନ ସ୍ଵାଶ୍ରମୋ ମୁନିନା ଵଦ
ସେ ମୁନି ନିଜ ଆଶ୍ରମ କେଉଁଠି ସ୍ଥାପନ କଲେ, ଆମକୁ କୁହ।
ଚମତ୍କାରପୁରାଭ୍ଯାଶେଵାନପ୍ରସ୍ଯାଶ୍ରମେ ସ୍ଥିତଃ
ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନଗର ନିକଟରେ, ବନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମରେ ଥିଲା।
ଶାଂତାତ୍ମା ନିଯମୋପେତଶ୍ଚକାର ସୁମହତ୍ତପଃ
ଶାନ୍ତ ମନ ଓ ନିୟମିତ ଆଚରଣ ସହିତ, ସେ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ପଶ୍ଚିମେ ଵଯସି ପ୍ରାପ୍ତେ ପୁତ୍ରୋ ଜଜ୍ଞେ ସୁଶୋଭନଃ
ଅନ୍ତିମ ବୟସରେ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ଅତି ଉତ୍ତମ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲା।
ମାର୍କଂଡ ଇତି ନାମାଽଥ ତସ୍ଯ ଚକ୍ରେ ପିତା ସ୍ଵଯମ୍
ତାପରେ, ସେ ନିଜେ ତାହାକୁ 'ମାର୍କଣ୍ଡେୟ' ନାମ ରଖିଲେ।
ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତାରାପତିରିଵାଂବରେ ବାଲକ୍ରୀଡାପ୍ରସକ୍ତସ୍ଯ ପିତୁରୁତ୍ସଙ୍ଗଵର୍ତିନଃ
ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଆସିଲାବେଳେ, ଆକାଶରେ ତାରାପତି ପରି, ଛୁଆ ଖେଳରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ, ବାପାଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିଲା।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ କଶ୍ଚିତ୍ତତ୍ର ସମାଗତଃ
ତାପରେ, କିଛି ସମୟ ପରେ, କେହି ଏଠାକୁ ଆସିଲେ।
ସ ତଂ ଶିଶୁଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ନଖାଗ୍ରାନ୍ମୂର୍ଦ୍ଧଜାଵଧିମ୍
ସେ ଶିଶୁଟିକୁ ନଖର ଟିପରୁ ମୁଣ୍ଡର ଚୂଡ଼ା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭଲଭାବେ ଦେଖିଲେ।
ମୃକଂଡୋଽପି ସମାଲୋକ୍ଯ ଜ୍ଞାନିନଂ ସସ୍ମିତାନନମ୍
ମୃକଣ୍ଡୁ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଥିବା ସେଇଁକୁ ଦେଖିଲେ।
ସୁଚିରଂ ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟସ୍ତତୋଽଭୂଃ ସସ୍ମିତାନନଃ ॥ ୬.୨୧.
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଯାଇ, ସେ ମଧ୍ୟ ହସୁଥିବା ମୁହଁ ହେଲେ।
ତତଶ୍ଚ କଥଯାମାସ ହାସ୍ଯକାରଣମେଵ ହି
ତାପରେ ସେ ହସିବାର କାରଣଟି କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଗାତ୍ରସ୍ଥାନି ଭଵେତ୍ସତ୍ଯଂ ତୈଃ ପୁମାନଜରାମରଃ
ଏହି ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଦେହରେ ଥିଲେ, ମଣିଷ ଜରା ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜିତିପାରିବ।
ଅସ୍ଯ ଭାଵି ପୁନଶ୍ଚାଽସ୍ମାଦ୍ଦିଵସାନ୍ନିଧନଂ ଶିଶୋଃ
କିନ୍ତୁ ଏହି ଶିଶୁର ମୃତ୍ୟୁ ଏହି ଦିନରୁ ପୁଣି ହେବାକୁ ଲିଖାଯାଇଛି।
ଏଵଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁରୁଷ୍ଵାଽସ୍ଯ ହିତଂ ଚ ଯତ୍
ଏହି କଥା ଜାଣି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁଠି ଭଲ, ସେହି କାମ କର।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରୋ ଜଗାମାଽଭୀପ୍ସିତାଂ ଦିଶମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିଜ ଇଚ୍ଛିତ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅକାଲେଽପି କୁମାରସ୍ଯ କିଂଚିଦ୍ଧ୍ଯାତ୍ଵା ନିଜେ ହୃଦି
ଅସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଛୁଆଁଟିକୁ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଅଳ୍ପ ଭାବିଲେ।
ଯଂ କଂ ଚିଦ୍ଵୀକ୍ଷସେ ପୁତ୍ର ଭ୍ରମମାଣଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମମ୍
ପୁଅ, ତୁମେ ଯେଉଁ କୌଣସି ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଦେଖିବ, ସେଉଁଠି ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ।