ତତଶ୍ଚ କୁତପେ ପ୍ରାପ୍ତେ କାଲେ ତେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ଯେତେବେଳେ କୁଟପ ନାମକ ଶୁଭ ସମୟ ଆସିଗଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ,
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ସୀତା ପ୍ଲକ୍ଷଵୃକ୍ଷାଂତରେ ସ୍ଥିତା ୬.୨୦.୨୦ ସ ତାଂ ସୀତେତି ସୀତେତି ଵ୍ଯାହୃତ୍ଯାଥ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସୀତା ଏକ ଗଜ ଗଛର ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିଲେ; ସେ ଆବାର ଆବାର ଡାକିଲେ, 'ସୀତା! ସୀତା!' ବୋଲି।
ଵତ୍ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୁଶ୍ରୂଷାଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧସଂଭଵାମ୍
ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭଲଭାବେ ସେବା କର।
ବାଢମିତ୍ଯେଵ ସଂପ୍ରୋକ୍ତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଃ
ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ତତୋ ନିର୍ଵର୍ତିତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଗତେଷ୍ଵଥ
ତାପରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାଲିଗଲେ,
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଘଵଃ ସୀତାଂ କୋପସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ
ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଘବଙ୍କର ଆଖି କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ହେଲା।
ଆଯାତେଷୁ ଦ୍ଵିଜାତେଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲ ଉପସ୍ଥିତେ
ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ସମୟ ଆସିଗଲା,
ନୈତଦ୍ଯୁକ୍ତଂ କୁଲସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଵିଶେଷାଦତ୍ର କାନନେ
ଏହିପରି କାମ କୁଳବଧୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ, ବିଶେଷକରି ଏହି କାନନରେ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀତା ସା ଜନକୋଦ୍ଭଵା
ସେ ଉପରେ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜନକର କନ୍ୟା ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ନ ମାମର୍ହସି କାର୍ଯେଽସ୍ମିନ୍ଗର୍ହିତୁଂ ରଘୁସତ୍ତମ
ହେ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆପଣ ମୋତେ ଦୋଷାରୋପ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପିତା ତଵ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଦଶରଥଃ ସ୍ଵଯମ୍ ୬.୨୦.
ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କୁ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ଦେଖିଛି।
ପିତୁଃ ପିତାମହୋଽନ୍ଯସ୍ଯ ତୃତୀଯସ୍ଯ ରଘୂତ୍ତମ
ଆପଣଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ପିତା ଓ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ତୃତୀୟ, ହେ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ମଯା ଦୃଷ୍ଟାଃ ଶରୀରସ୍ଥାଃ ସୁହର୍ଷିତାଃ
ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଛି।
ତତୋ ଽହଂ ଲଜ୍ଜଯା ନଷ୍ଟା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶ୍ଵଶୁରସଂଗମାନ୍
ଏହିପରି ଶ୍ୱଶୁରମାନଙ୍କ ମିଳନ ଦେଖି ମୁଁ ଲଜ୍ଜାରେ ଲୁଚିଗଲି।
ତଥା ଖାଦ୍ଯାନି ଲେହ୍ଯାନି ଚୋଷ୍ଯାଣି ଚ ଵିଶେଷତଃ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯତି ଦତ୍ତାନି ସ୍ଵହସ୍ତେନ ମଯା ଵିଭୋ
ଏପରି ଖାଇବା, ଚାଟିବା ଓ ଚୁସିବା ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ନିଜ ହାତରେ ଦେଇଛି, ପ୍ରଭୁ, ଏହା ସେମାନେ ଭୋଜନ କରିବେ।
ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାନ୍ନଷ୍ଟା ତ୍ଵତ୍ସମୀପାଦହଂ ଵିଭୋ
ଏହି କାରଣରୁ, ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ନିଧିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ରାମୋ ରାଜୀଵଲୋଚନଃ
ସେ କଥା ଶୁଣି, ପଦ୍ମନୟନ ରାମ ମନରେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ।
ତତୋ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ରାମୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନ ସମନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ, ନିଜେ ଖାଇଲେ।
ପ୍ରୋଵାଚ ଲକ୍ଷ୍ମଣଂ ଵତ୍ସ ପର୍ଣାନ୍ଯାସ୍ତୀର୍ଯ ଭୂତଲେ
ସେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ବେଟା, ମାଟି ଉପରେ ପତ୍ର ପିଛାଇଦେ।'
ତତଃ କୋପପରୀତାତ୍ମା ସୌମିତ୍ରିଃ ପ୍ରାହ ରାଘଵମ୍
ତାପରେ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ସହିତ ସୌମିତ୍ରି ରାଘବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତଥାଽନ୍ଯଦପି ଯତ୍କିଂଚିତ୍କର୍ମ ସ୍ଵଲ୍ପମପି ପ୍ରଭୋ ॥ ୬.୨୦.
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହା ସହିତ ଆଉ ଯେଉଁଠି ଅତି ସାନ ଦାୟିତ୍ୱ କିମ୍ବା କାମ ଥାଏ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ—
ପ୍ରେଷ୍ଯତ୍ଵେନ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ସତ୍ଯମେତନ୍ମଯୋଦିତମ୍ ଅପି ସ୍ଵଲ୍ପତରଂ ରାମ ମଯା ତ୍ଵଂ କିଂ କରିଷ୍ଯସି
ହେ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଯେ କହିଛି ଯେ ମୋତେ ଦାସରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଛି, ଏହା ସତ୍ୟ। ଏଠି ମଧ୍ୟ, ହେ ରାମ, ଯଦି କିଛି ଅତି ସାନ କାମ ଅଛି, ତାହା କଣ ଆପଣ ମୋତେ କରାଇବେ?
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିକୃତଂ ଚାପି ରାଘଵଃ
ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାଘବଙ୍କ ମୁହଁରେ ଅନ୍ୟ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ଦେଖିଲେ—
ତତଃ ସ୍ଵଯଂ ସମୁତ୍ଥାଯ କୃତ୍ଵା ସ୍ଵା ସ୍ତରକଂ ଶୁଭମ୍
ତାପରେ ରାମ ନିଜେ ଉଠି, ନିଜର ଶୁଭ ବିଛାଉନା ତିଆରି କଲେ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽପି ଵିଦୂରସ୍ଥଃ କୋପସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଦୂରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ରୋଷରେ ଲାଲ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ହତ୍ଵୈନଂ ରାଘଵଂ ସୁପ୍ତଂ ସୀତାଂ ପତ୍ନୀଂ ଵିଧାଯ ଚ
ସେ ଭାବିଲେ, ରାଘବ ସୁଇଁଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବି, ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ନିଜର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ କରିନେବି।
ଏଵଂ ଚିଂତଯତସ୍ତସ୍ଯ ବହୁଧା ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ଯ ସା
ଏଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ସମୟରେ,
ନ ତସ୍ଯ ନିଶ୍ଚଯୋ ଜଜ୍ଞେ ତସ୍ମିନ୍କୃତ୍ଯେ କଥଂଚନ
ସେ କଣ କରିବେ, ଏହା ନେଇ କୌଣସି ନିଶ୍ଚୟକୁ ପହଞ୍ଚିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ କୃତପୂର୍ଵାହ୍ଣିକକ୍ରିଯଃ
ତାପରେ ପ୍ରଭାତ ହେଲାବେଳେ, ସକାଳର ନିୟମିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଲେ,
ଲକ୍ଷ୍ମଣୋଽପି ଧନୁଃ ସଜ୍ଯଂ କୃତ୍ଵା ସଂଧାଯ ସାଯକମ୍
ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଧନୁଷକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ତାହାରେ ଏକ ତୀର ଲଗାଇଲେ,