ଅଗ୍ନିଷ୍ଵାତ୍ତାଃ ପିତୃଗଣାସ୍ତଥା ବର୍ହିଷଦଶ୍ଚ ଯେ
ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ଓ ବର୍ହିଷଦ ନାମକ ପିତୃଗଣମାନେ—
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତତ୍ର ସମାଚରେତ୍
ସେହିଠି ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।
ଭ୍ରମମାଣୋ ଧରାପୃଷ୍ଠେ ସୀତାଲକ୍ଷ୍ମଣସଂଯୁତଃ
ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ସହିତ ଭୂମିରେ ଘୁଞ୍ଚିବା କାଳରେ,
ସମାଽଽଯାତୋ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯତ୍ର ସା ପିତୃକୂପିକା
ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠି ପିତୃକୂପିକା ଥିଲା।
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭଗଵାନ୍ଦିନନାଯକଃ
ଏହି ସମୟରେ ଭାଗ୍ୟବାନ ଦିନର ନାୟକ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ତତଃ ପ୍ଲକ୍ଷନଗାଧସ୍ତାତ୍ପର୍ଣାନ୍ଯାସ୍ତୀର୍ଯ ଭୂତଲେ
ତାପରେ, ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛ ତଳେ ଭୂମିରେ ପତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ।
ଅଥାଽଵଲୋକଯାମାସ ସ୍ଵପ୍ନେ ଦଶରଥଂ ନୃପମ୍
ତାପରେ, ସ୍ଵପ୍ନରେ ଦଶରଥ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଭାତେ ଵିମଲେ ପ୍ରୋଦ୍ଗତେ ରଵିମଣ୍ଡଲେ
ତାପରେ, ପ୍ରଭାତରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ରବିମଣ୍ଡଳ ଉଦୟ ହେଲା।
ଅଦ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ନେ ମଯା ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରିଯାଲାପପରଃ ପିତା
“ଆଜି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସ୍ଵପ୍ନରେ ମୋ ପିତା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ—”
ତତ୍କୀଦୃକ୍ପରିଣାମୋଽସ୍ଯ ସ୍ଵପ୍ନସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
“ଏହି ସ୍ଵପ୍ନର ଫଳ କଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ?”
ବ୍ରାହ୍ମଣା ଊଚୁଃ ପିତରଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାମା ଯେ ଵୃଦ୍ଧିଂ ପଶ୍ଯଂତି ଵା ନୃପ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ: “ରାଜା, ଯେଉଁ ପିତୃମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଚାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧି ଦେଖନ୍ତି—”
ତଦସ୍ଯାଂ କୂପିକାଯାଂ ଚ ସ୍ଵଯମେଵ ଗଯା ସ୍ଥିତା ୬.୨୦.
“ଏହି କୂପିକାରେ ଗୟା ନିଜେ ଉପସ୍ଥିତ।”
ତସ୍ମାତ୍କୁରୁ ରଘୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରାଦ୍ଧମତ୍ର ଯଥୋଦିତମ୍
ସେହିପରି, ରଘୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠି ଯଥାବିଧି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର।
ଅଥୈଵାମନ୍ତ୍ରଯାମାସ ତାନ୍ଵିପ୍ରାନ୍ରଘୁସତ୍ତମଃ
ତାପରେ, ରଘୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ।
ବାଢମିତ୍ଯେଵ ତେ ଚୋକ୍ତ୍ଵା ସ୍ନାନାର୍ଥଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ ॥ ଗତାଃ ସର୍ଵେ ସୁସଂହୃଷ୍ଟା ସ୍ଵକୀଯାନାଶ୍ରମାନ୍ପ୍ରତି ଵ
ସେମାନେ ‘ଠିକ୍ ଅଛି’ ବୋଲି କହି, ସ୍ନାନ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅଥ ତେଷୁ ପ୍ରଯାତେଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ରଘୂତ୍ତମଃ
ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ରଘୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—
ଶାକମୂଲଫଲାନ୍ଯାଶୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ଥଂ ସମୁପାନଯ
ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଶାକ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଶୀଘ୍ର ଆଣ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଲକ୍ଷ୍ମଣସ୍ତୂର୍ଣଂ ଜଗାମାଽରଣ୍ଯମେଵ ହି
ଏହା ଶୁଣି, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୁରନ୍ତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ।
ଧାତ୍ରୀଫଲାନି ଚାଽଽମ୍ରାଣି ଚିର୍ଭଟାନୀଂ ଗୁଦାନି ଚ
ହରୀତକୀ, ଆମ୍ବ, ଚିରଭଟା ଉପରେ ଗୁଡ଼ର ଗାଠି ନେଇ,
ତତଶ୍ଚ ପାଚଯାମାସ ତଦର୍ଥେ ଜନକୋଦ୍ଭଵା
ତାପରେ, ଏହି କାମ ପାଇଁ ଜନକର କନ୍ୟା ସେମାନେ ରାନ୍ଧିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତତଶ୍ଚ କୁତପେ ପ୍ରାପ୍ତେ କାଲେ ତେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ତାପରେ, ଯେତେବେଳେ କୁଟପ ନାମକ ଶୁଭ ସମୟ ଆସିଗଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ,
ଏତସ୍ମିନ୍ନଂତରେ ସୀତା ପ୍ଲକ୍ଷଵୃକ୍ଷାଂତରେ ସ୍ଥିତା ୬.୨୦.୨୦ ସ ତାଂ ସୀତେତି ସୀତେତି ଵ୍ଯାହୃତ୍ଯାଥ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ସୀତା ଏକ ଗଜ ଗଛର ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାଇଥିଲେ; ସେ ଆବାର ଆବାର ଡାକିଲେ, 'ସୀତା! ସୀତା!' ବୋଲି।
ଵତ୍ସ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଶୁଶ୍ରୂଷାଂ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧସଂଭଵାମ୍
ହେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଭଲଭାବେ ସେବା କର।
ବାଢମିତ୍ଯେଵ ସଂପ୍ରୋକ୍ତୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଃ
ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମଣ 'ଠିକ୍ ଅଛି' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ତତୋ ନିର୍ଵର୍ତିତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧେ ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଗତେଷ୍ଵଥ
ତାପରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେଲାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାଲିଗଲେ,
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାଘଵଃ ସୀତାଂ କୋପସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ
ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାଘବଙ୍କର ଆଖି କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ହେଲା।
ଆଯାତେଷୁ ଦ୍ଵିଜାତେଷୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲ ଉପସ୍ଥିତେ
ଯେତେବେଳେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ସମୟ ଆସିଗଲା,
ନୈତଦ୍ଯୁକ୍ତଂ କୁଲସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ଵିଶେଷାଦତ୍ର କାନନେ
ଏହିପରି କାମ କୁଳବଧୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ, ବିଶେଷକରି ଏହି କାନନରେ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭୀତା ସା ଜନକୋଦ୍ଭଵା
ସେ ଉପରେ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜନକର କନ୍ୟା ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ନ ମାମର୍ହସି କାର୍ଯେଽସ୍ମିନ୍ଗର୍ହିତୁଂ ରଘୁସତ୍ତମ
ହେ ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆପଣ ମୋତେ ଦୋଷାରୋପ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।