ରାଜୋଵାଚ । ତତ୍କରିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵେଷାଂ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧମସଂଶଯମ୍
ତେବେ ରାଜା କହିଲେ: ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଗୟାରେ ପିତୃକ୍ରିୟା କରିବି।
ତାରଯିଷ୍ଯାମି ସର୍ଵାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ ॥ ୬.୧୮.
ମୁଁ ଚେଷ୍ଟା କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରିବି।
ଯସ୍ମାଦ୍ଧୃଦ୍ଗତଶଂକା ମେ ହୃତା ଯୁଷ୍ମାଭିରଦ୍ଯ ଵୈ
ଯେହେତୁ ଆଜି ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରେ ଥିବା ସନ୍ଦେହକୁ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଦୂର କରିଦେଲେ,
ଇତଃ ସ୍ଥାନାନ୍ମହାରାଜ ନାତିଦୂରେ ଜଲାଶଯଃ । ଅସ୍ତି ନାନାଦ୍ରୁମୋପେତଶ୍ଚିତ୍ତାହ୍ଲାଦକରଃ ପରଃ
ଏଠାରୁ, ମହାରାଜ, ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ବିଭିନ୍ନ ଗଛରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଝିଅଁ ଅଛି, ଯାହା ମନକୁ ବହୁତ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି।
ତସ୍ମାଦୁଦଙ୍ମୁଖୋ ଗଚ୍ଛ ଯତ୍ର ତେ ଜଲପକ୍ଷିଣଃ
ସେଠାରୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ତୁମର ଜଳପକ୍ଷୀମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ସୌମ୍ଯାଂ ଦିଶଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ପ୍ରତସ୍ଥେ ସ ତୁ ଦୁଃଖିତଃ
ସେ ମୃଦୁ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଯଦିଓ ମନରେ ଦୁଃଖ ଥିଲା।
ଏଵଂ ପ୍ରଗଚ୍ଛତା ତେନ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାକୁଲେନ ଚ । ଅଦୂରାଦେଵ ସଂଦୃଷ୍ଟଂ ନୀଲଂ ଦ୍ରୁମକଦଂବକମ୍
ଏଭଳି ଚାଲୁଥିବାବେଳେ, ଭୋକ ଓ ତିଆରିରେ ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେ ଅତି ଦୂରରୁ ନୁହେଁ, ଗାଢ଼ ଛାୟା ଗଛମାନଙ୍କ ଗୋଛ ଦେଖିଲେ।
ଅଥାଽପଶ୍ଯନ୍ମନୋହାରି ସୌମ୍ଯସତ୍ତ୍ଵନିଷେଵିତମ୍
ତାପରେ ସେ ଏକ ଆକର୍ଷକ ସ୍ଥାନ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୃଦୁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବସବାସ କରୁଥିଲେ।
ପୁଷ୍ପିତୈଃ ଫଲିତୈର୍ଵୃକ୍ଷୈଃ ସମଂତାତ୍ପରିଵେଷ୍ଟିତମ୍
ସେଠା ଚାରିପାଖରେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଲଗା ଗଛମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ।
ତତ୍ରାପଶ୍ଯନ୍ନଗାଧସ୍ତାତ୍ତପସ୍ଵିଗଣସେଵିତମ୍
ସେଠାରେ, ଗଛମାନଙ୍କ ତଳେ, ସେ ଦେଖିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିଲେ।
ଅଥ ଗତ୍ଵା ସ ରାଜେଂଦ୍ରଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ମୁନୀଶ୍ଵରମ୍ ୬.୧୮.
ତାପରେ ରାଜା ଯାଇ, ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ।
ତେ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ତଂ ରାଜଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତମ୍
ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ, ଯିଏକି ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଖିନଥିଲେ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ମନ୍ଯମାନା ମହୀପାଲଂ ଵିସ୍ମଯୋତ୍ଫୁଲ୍ଲଲୋଚନାଃ
ସେମାନେ ଭାବିଲେ ଯେ ଏହା ଏକ ରାଜା, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
କୁତସ୍ତ୍ଵମନୁସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ଵନେଽସ୍ମିଞ୍ଜନଵର୍ଜିତେ
ତୁମେ କିପରି ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଲୋକ ନାହାଁନ୍ତି, ଆସିପହଞ୍ଚିଲେ?
ପାର୍ଥିଵସ୍ଯେଵ ଲିଂଗାନି ଦୃଶ୍ଯଂତେ ତଵ ଭୂରିଶଃ
ତୁମରେ ରାଜାଙ୍କ ଚିହ୍ନ ବହୁତ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଅଥୋଵାଚ ନୃପଃ କୃଚ୍ଛ୍ରାତ୍ପିପାସା ମାଂ ପ୍ରବାଧତେ
ତାପରେ ରାଜା କହିଲେ: ମୋତେ ତିଆରି ବହୁତ ପୀଡ଼ା ଦେଉଛି।
ତତସ୍ତୈର୍ଦର୍ଶିତଂ ତୋଯଂ ସମୀପେ ଯନ୍ମହୀପତେଃ
ତାପରେ ସେମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଥିବା ପାଣି ଦେଖାଇଲେ।
ତତଃ ଫଲାନି ପକ୍ଵାନି ତରୂଣାଂ ପତିତାନ୍ଯଧଃ
ତାପରେ ଗଛମାନଙ୍କ ତଳେ ପକ୍କା ଫଳ ପଡ଼ି ଥିଲା।
ତତସ୍ତୃପ୍ତିଂ ପରାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଗତ୍ଵା ଜୈମିନିସଂନିଧୌ
ଏଭଳି ତୃପ୍ତି ପାଇଁ, ସେ ଜୟମିନିଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ଗଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ନିଜାଂ ଵାର୍ତାଂ କୃତାଂଜଲିପୁଟଃ ସ୍ଥିତଃ
ହାତ ଜୋଡି ଦଁଡାଇ ରହି, ସେ ନିଜ ଅବସ୍ଥା କଥା କହିଲେ।
ଵିଦୂରଥୋ ମହୀପୋଽହଂ ମାହିଷ୍ମତ୍ଯାଂ କୃତାସ୍ପଦଃ ୬.୧୮.
ମୁଁ ଭିଦୂରଥ, ମାହିଷ୍ମତୀରେ ରାଜା ଭାବେ ରହୁଛି।
ତତୋ ମେ ଭ୍ରମମାଣସ୍ଯ ପ୍ରଣଷ୍ଟାଃ ସର୍ଵସୈନିକାଃ
ତାପରେ ମୁଁ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, ମୋ ସମସ୍ତ ସେନା ହରାଇଗଲା।
ଆସୀଦ୍ଧଯୋ ମମାଽଧସ୍ତାଜ୍ଜାତ୍ଯଃ ସର୍ଵଗୁଣାନ୍ଵିତଃ ॥ ସୋଽପି କର୍ମଵିପାକେନ ପଞ୍ଚତ୍ଵଂ ସମୁପସ୍ଥିତଃ ।ା
ମୋ ତଳେ ମୋ ଭାଇ ଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ; କିନ୍ତୁ କର୍ମର ଫଳରେ ସେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।
ତତସ୍ତେ ତାପସାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ଵିଦ୍ମହେ ନ ଵଯଂ ପୁରୀମ୍
ତାପରେ ସେ ତାପସମାନେ କହିଲେ, 'ଆମେ ସେହି ସହର ବିଷୟରେ ଜାଣୁନାହିଁ।'
ନରେନ୍ଦ୍ରୈର୍ନୈଵ ନଃ କାର୍ଯଂ ନ ଦିଶୈର୍ନ ପୁରୈର୍ନୃପ
ହେ ରାଜା, ଆମ ପାଖରେ ରାଜାମାନେ, ଦିଗବଳି, କିମ୍ବା ସହର ସହ କୌଣସି କାମ ନାହିଁ।
ସର୍ଵେ ଶୀର୍ଣାନି ଵୃକ୍ଷାଣାଂ ପୁଷ୍ପାଣି ଚ ଫଲାନି ଚ
ସମସ୍ତ ଗଛର ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଶୁଖିଯାଇଛି।
ମାନୁଷୈଃ ସହ ସଂସର୍ଗଂ ସଂଭାଷଂ ଚ ନରାଧିପ
ହେ ନରପତି, ଆମେ ମାନବମାନେ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କିମ୍ବା ସଂଗ କରୁନାହିଁ।
ଏକୈକସ୍ଯ ତରୋର୍ମୂଲେ ଦିଵସଂ ଵା ଦିନଦ୍ଵଯମ୍
ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକେ ଗଛର ମୂଳରେ ଏକ ଦିନ କିମ୍ବା ଦୁଇ ଦିନ ରହୁଛୁ।
କାରଣାତ୍ତଵ ରାଜେଂଦ୍ର ନିଶାମେତାଂ ଵନସ୍ପତୌ
ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏଇ ରାତିରେ ଏହି ଗଛମାନେକୁ ଦେଖ।
ଏକାକିନଂ ପଦାତିଂ ଚ ଵିଶସ୍ତ୍ରଂ ଶ୍ରମଵିହ୍ଵଲମ୍ ୬.୧୮. । ଏକାକୀ ପାର୍ଥିଵେନ୍ଦ୍ରୋଽଯଂ ନେଷ୍ଯତି ଚ କଥଂ ନିଶାମ୍
ଏକା, ପଦେ ପଦେ ଚାଲିବା, ଅସ୍ତ୍ରହୀନ ଓ କ୍ଲାନ୍ତ ଏହି ରାଜା କିପରି ଏଇ ରାତି କାଟିବେ?