ଯୋ ଵୈ ଦାନପତିର୍ଦକ୍ଷଃ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷକ୍ଷଯାଵହଃ
ଯିଏ ଦାନରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଥିଲେ, ଦକ୍ଷ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ,
ସ କଦାଚିନ୍ମୃଗାନ୍ହଂତୁଂ ନୃପଃ ସେନାଵୃତୋ ଯଯୌ
ସେ ରାଜା ଏକଥର ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ବନ୍ୟପଶୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ।
ସ ଜଘାନ ମୃଗାଂସ୍ତତ୍ର ଶରୈରାଶୀଵିଷୋପମୈଃ ୬.୧୭.
ସେଠାରେ ସେ ବନ୍ୟପଶୁମାନେକୁ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ସମାନ ବାଣରେ ଘାତ କଲେ।
ସିଂହାନ୍ଵ୍ଯାଘ୍ରାନ୍ଗଜାନ୍ମତ୍ତାଞ୍ଚ୍ଛତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ସେ ଶେଖାନ୍ତି ସିଂହ, ବାଘ ଓ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହାତୀ ସହସ୍ରେ ହଜାରେ ମାରିଦେଲେ।
ନ ପପାତ ଧରାପୃଷ୍ଠେ ସଶରୋ ଦୁଦ୍ରୁଵେ ଦ୍ରୁତମ୍ ପ୍ରେରଯାମାସ ଵେଗେନ ମନୋମାରୁତଵେଗଧୃକ୍
କୌଣସି ପଶୁ ମାଟିକୁ ପଡ଼ିଲାନାହିଁ; ବାଣ ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ବେଗରେ ପଳାଇଗଲେ, ରାଜାଙ୍କ ମନ ଓ ପବନର ବେଗରେ ଚଳିଥିଲେ।
ତତଃ ସୈନ୍ଯଂ ସମୁତ୍ସଜ୍ଯ ମୃଗଂ ଲିପ୍ସୁର୍ମହୀପତିଃ
ତାପରେ ରାଜା, ସେଇ ପଶୁକୁ ଧରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଛାଡ଼ି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।
କଣ୍ଟକୀବଦରୀପ୍ରାଯଂ ଶାଲ୍ମଲୀଵନସଂକୁଲମ୍
ସେଠାରେ କଣ୍ଟକା ଓ ବଦରି ଗଛ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ରହିଥିଲା, ଏବଂ ସେଠି ଶାଲମଳୀ ଗଛର ଅନେକ ଅଟା ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତତ୍ର ରୂକ୍ଷାଽଖିଲା ଭୂମିର୍ନିର୍ଜଲା ତମସା ଵୃତା
ସେଠି ସମସ୍ତ ଭୂମି ଖରାପ ଓ କଠିନ ଥିଲା, ପାଣି ନଥିଲା, ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା।
ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ମଧ୍ଯଗତେ ସୂର୍ଯେ ମୃଗାକୃଷ୍ଟଃ ସ ପାର୍ଥିଵଃ
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ ରାଜା ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଆଗକୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ।
ତେନ ତସ୍ଯାନୁଗା ଭୃତ୍ଯାଃ ସର୍ଵେ ସୁଶ୍ରାଂତଵାହନାଃ
ତାଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ଦାସମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଯାନବାହନ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରୈସ୍ତଥା ଚାନ୍ଯୈଃ ପତିତା ନଷ୍ଟଚେତନାଃ
ସେଠି ସିଂହ, ବାଘ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ସେମାନେ ଭୂଲିଯାଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଇଥିଲେ।
ତତଃ ସୋଽପି ମହୀପାଲଃ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାସମାକୁଲଃ
ତାପରେ ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଭୋକ ଓ ତିଆରିରେ ଅତି ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
କାଂତାରସ୍ଯାଂତମନ୍ଵିଚ୍ଛନ୍ପ୍ରେରଯାମାସ ତଂ ହଯମ୍ ୬.୧୭.
ବନର ଶେଷ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଗକୁ ପଠାଇଲେ।
ତତଃ ସ ନୃପତିସ୍ତେନ ଵାଯୁଵେଗେନ ଵାଜିନା
ତାପରେ, ବାୟୁର ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଚାଲୁଥିବା ଘୋଡ଼ା ସହିତ ରାଜା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।
ଏଵଂ ତସ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ କାଂଦିଶୀକେଽନଵସ୍ଥିତେ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ସେ ରାଜା ଅଜଣା ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅସ୍ଥିର ଭାବେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ ତତଃ ସୋଽପି ମହୀପାଲଃ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାସମାକୁଲଃ
ସୂତ କହିଲେ: ତାପରେ ସେ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଭୋକ ଓ ତିଆରିରେ ଅତି ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଅଥାଽପଶ୍ଯଦ୍ଵିଯତ୍ସ୍ଥାନାତ୍ସ ତ୍ରୀନ୍ପ୍ରେତାନ୍ସୁ ଦାରୁଣାନ୍
ତାପରେ ସେ ଆକାଶରୁ ତିନି ଭୟଙ୍କର ପିଶାଚକୁ ଦେଖିଲେ।
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଯସଂତ୍ରସ୍ତୋ ଵିଶେଷେଣ ସ ଭୂପତିଃ
ସେମାନେକୁ ଦେଖି ରାଜା ଭୟରେ ଅତି ଭୀତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
କେ ଯୂଯଂ ଵିକୃତାକାରା ମଯା ଦୃଷ୍ଟା ନ କର୍ହିଚିତ୍
"ତୁମେ କିଏ, ଏମିତି ଭିନ୍ନ ଆକୃତିରେ? ମୁଁ କେବେ ତୁମକୁ ଦେଖିନଥିଲି।"
ଵିଦୂରଥୋ ନରେନ୍ଦ୍ରୋଽହଂ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସାତିପୀଡିତଃ
"ମୁଁ ରାଜା ବିଦୂରଥ, ଭୟଙ୍କର ଭୋକ ଓ ତିଆରିରେ ପୀଡ଼ିତ।"
ତତସ୍ତେଷାଂ ତୁ ଯୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ମାଂସାଦଃ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ତମ୍ ॥ କୃତାଂଜଲିପୁଟୋ ଭୂତ୍ଵା ଵିନଯାଵନତଃ ସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ମାଂସାଦ, ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଆଦର ସହ କହିଲେ:
ଵଯଂ ପ୍ରେତା ମହାରାଜ ନିଵସାମୋଽତ୍ର କାନନେ
"ମହାରାଜ, ଆମେ ପିଶାଚ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଛୁ।"
ଅହଂ ମାଂସାଦକୋନାମ ଦ୍ଵିତୀଯୋଽଯଂ ଵିଦୈଵତଃ
"ମୋ ନାମ ମାଂସାଦ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଜଣଙ୍କ ନାମ ବିଦୈବତ।"
କିମେତତ୍କାରଣଂ ଯେନ ସର୍ଵେ ଯୂଯଂ ସ୍ଵନାମକାଃ
"ତୁମେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏମିତି ନାମ କାହିଁକି ପାଇଛ? ଏହାର କାରଣ କଣ?"
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରାହ ମାଂସାଦଃ କର୍ମନାମାନି ପାର୍ଥିଵ ॥ ମିଥଃ କୃତାନି ସଂଜ୍ଞାର୍ଥମସ୍ମାଭିଃ ସ୍ଵଯମେଵ ହି । ୬.୧୮.
ଏହା ଶୁଣି, ମାଂସ ଖାଉଥିବା ସେ ବୋଲିଲେ, ରାଜାନ୍, ଆମେ ନିଜେ ନିଜେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମ ଦେଇଛୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକଟିକୁ ପରିଚୟ ପାଇଁ।
ଶୃଣୁଷ୍ଵାଽଵହିତୋ ଭୂତ୍ଵା ସର୍ଵେଷାଂ ନଃ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍
ତୁମେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ, ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଏକେକରି କହିବି।
ଵଯଂ ହି ବ୍ରାହ୍ମଣା ଜାତ୍ଯା ଵୈଦିଶାଖ୍ଯେ ପୁରେ ନୃପ
ରାଜା, ଆମେ ବୈଦିଶା ନାମକ ସହରରେ ଜନ୍ମରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲୁ।
ନାସ୍ତିକା ଭିନ୍ନମର୍ଯାଦାଃ ପରଦାରରତାଃ ସଦା
ଆମେ ଅନାସ୍ଥିକ ଓ ନୀତିହୀନ ଥିଲୁ, ସଦା ପରସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଲିପ୍ତ ରହୁଥିଲୁ।
ଜିହ୍ଵାଲୌଲ୍ଯପ୍ରସଂଗେନ ମଯା ଭୁକ୍ତଂ ସଦାଽଽମିଷମ୍
ମୋ ଜିଭର ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ସଦା ମାଂସ ଖାଇଥିଲି।
ଦ୍ଵିତୀଯୋଽଯଂ ମହାରାଜ ଯସ୍ତିଷ୍ଠତି ତଵାଽଗ୍ରତଃ
ମହାରାଜ, ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଯିଏ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥିବା, ସେ