ସମୁତ୍ଥାଯ ତତଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ପୁରସ୍ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ ୬.୧୪.
ତାପରେ ସେମାନେ ଉଠି ଏହି ସହରକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ।
ଗତାଶ୍ଚ ପରମାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ତତ୍ପ୍ରଭାଵାତ୍ସୁଦୁର୍ଲଭାମ୍
ସେ ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ସୋଽପି ରାଜା ସ ମନ୍ତ୍ରୀ ଚ ଜାତୌ ଵୈମାନିକୌ ସୁରୌ
ସେ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପେ ଆକାଶରେ ଚାଲିବାକୁ ଶକ୍ତି ହେଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽନ୍ଯା ନିଖିଲାଃ କ୍ରିଯାଃ
ସୂତ କହିଲେ— ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ କାମକୁ ଛାଡ଼ି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେଷ୍ଟାରେ—
କିଂ ଦାନୈଃ କିଂ କ୍ରିଯାକାଂଡୈଃ କିଂ ଯଜ୍ଞୈଃ କିଂ ଵ୍ରତୈରପି
ଦାନ, କୌଳିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ— ଏସବୁର କଣ ଉପକାର?
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାଦଯୋ ଯଜ୍ଞାଃ ସର୍ଵେ ସଂପୂର୍ଣଦକ୍ଷିଣାଃ
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଆଦି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ଯେଉଁଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଆଯାଏ,
ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣାନି କୃଚ୍ଛ୍ରାଣି ତଥା ସାଂତପନାନି ଚ
ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ, କୃଚ୍ଛ୍ର ଏବଂ ସାନ୍ତପନ ତପସ୍ୟାମାନେ,
ପ୍ରଭାସାଦ୍ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଗଙ୍ଗାଦ୍ଯାଃ ସରିତସ୍ତଥା
ପ୍ରଭାସ ଆଦି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ନଦୀମାନେ—
ଭୂମିଦାନାନି ସର୍ଵାଣି ଧର୍ମାଃ ସର୍ଵେ ଦଯାଦିକାଃ
ସମସ୍ତ ଭୂମିଦାନ ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ, ଦୟା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଏଠି ଅଛି।
ତତ୍ର ରାଜର୍ଷଯଃ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଭୂତାଃ ସିଦ୍ଧିମାଗତାଃ
ଏଠି ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଅନେକ ରାଜାଋଷିମାନେ ଥିଲେ ଓ ସେମାନେ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ତତ୍ର କାଲଵଶାନ୍ନଷ୍ଟାସ୍ତେଽପି ପ୍ରାପ୍ତା ଦିଵାଲଯମ୍
ସେଠାରେ କାଳର ପ୍ରଭାବରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୂଯତାଂ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ତସ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ସଂଭଵମ୍ ୬.୧୬.
ସେଇ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ଗଥା ଶୁଣ।
ହାଟକେଶ୍ଵରଜଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ପୁନାତି ସ୍ମରଣାଦପି
ହାଟକେଶ୍ୱର ଜନ୍ମ କ୍ଷେତ୍ର କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରେ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ରକ୍ତଶୃଙ୍ଗସାଂନିଧ୍ଯସେଵନଫଲଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଷୋଡଶୋଽ ଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ଓ ରକ୍ତଶୃଙ୍ଗ ସାନିଧ୍ୟ ସେବାର ଫଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ଷୋଳଉ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରମାଣଂ ଯତ୍ତଦସ୍ମାକଂ ପ୍ରକୀର୍ତଯ । ଯାନି ତତ୍ର ଚ ପୁଣ୍ଯାନି ତୀର୍ଥାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ସେଇ କ୍ଷେତ୍ରର ପରିମାଣ, ଏଠାରେ ଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଆମକୁ କହ।
ଆଯାମଵ୍ଯାସତଶ୍ଚୈଵ ଚମତ୍କାରପୁରୋତ୍ତମମ୍
ଏହାର ଲମ୍ବ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ତସ୍ଯ ଗଯାଶୀର୍ଷଂ ପଶ୍ଚିମେନ ହରେଃ ପଦମ୍
ଏହାର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଗୟାଶୀର୍ଷ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ହରିଙ୍କର ପଦ ଅଛି।
ହାଟକେଶ୍ଵର ସଂଜ୍ଞଂ ତୁ ପୂର୍ଵମାସୀଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ପୂର୍ବେ ଏହାକୁ ହାଟକେଶ୍ୱର ନାମରେ ଜଣାଯାଉଥିଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।
ଯତଃ ପ୍ରଭୃତି ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଦତ୍ତଂ ତେନ ମହାତ୍ମନା
ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ନୋ ବ୍ରୂହି ସୂତପୁତ୍ର ସଵିସ୍ତରମ୍
ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଆମକୁ କହ।
ଯୋ ଵୈ ଦାନପତିର୍ଦକ୍ଷଃ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷକ୍ଷଯାଵହଃ
ଯିଏ ଦାନରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଥିଲେ, ଦକ୍ଷ ଓ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ନଶ୍ଟ କରିଥିଲେ,
ସ କଦାଚିନ୍ମୃଗାନ୍ହଂତୁଂ ନୃପଃ ସେନାଵୃତୋ ଯଯୌ
ସେ ରାଜା ଏକଥର ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ବନ୍ୟପଶୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ।
ସ ଜଘାନ ମୃଗାଂସ୍ତତ୍ର ଶରୈରାଶୀଵିଷୋପମୈଃ ୬.୧୭.
ସେଠାରେ ସେ ବନ୍ୟପଶୁମାନେକୁ ବିଷାକ୍ତ ସର୍ପ ସମାନ ବାଣରେ ଘାତ କଲେ।
ସିଂହାନ୍ଵ୍ଯାଘ୍ରାନ୍ଗଜାନ୍ମତ୍ତାଞ୍ଚ୍ଛତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
ସେ ଶେଖାନ୍ତି ସିଂହ, ବାଘ ଓ ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ହାତୀ ସହସ୍ରେ ହଜାରେ ମାରିଦେଲେ।
ନ ପପାତ ଧରାପୃଷ୍ଠେ ସଶରୋ ଦୁଦ୍ରୁଵେ ଦ୍ରୁତମ୍ ପ୍ରେରଯାମାସ ଵେଗେନ ମନୋମାରୁତଵେଗଧୃକ୍
କୌଣସି ପଶୁ ମାଟିକୁ ପଡ଼ିଲାନାହିଁ; ବାଣ ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ବେଗରେ ପଳାଇଗଲେ, ରାଜାଙ୍କ ମନ ଓ ପବନର ବେଗରେ ଚଳିଥିଲେ।
ତତଃ ସୈନ୍ଯଂ ସମୁତ୍ସଜ୍ଯ ମୃଗଂ ଲିପ୍ସୁର୍ମହୀପତିଃ
ତାପରେ ରାଜା, ସେଇ ପଶୁକୁ ଧରିବା ଇଚ୍ଛାରେ, ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ଛାଡ଼ି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଗଲେ।
କଣ୍ଟକୀବଦରୀପ୍ରାଯଂ ଶାଲ୍ମଲୀଵନସଂକୁଲମ୍
ସେଠାରେ କଣ୍ଟକା ଓ ବଦରି ଗଛ ଭରିଥିବା ଜଙ୍ଗଲ ରହିଥିଲା, ଏବଂ ସେଠି ଶାଲମଳୀ ଗଛର ଅନେକ ଅଟା ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତତ୍ର ରୂକ୍ଷାଽଖିଲା ଭୂମିର୍ନିର୍ଜଲା ତମସା ଵୃତା
ସେଠି ସମସ୍ତ ଭୂମି ଖରାପ ଓ କଠିନ ଥିଲା, ପାଣି ନଥିଲା, ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯାଇଥିଲା।
ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ମଧ୍ଯଗତେ ସୂର୍ଯେ ମୃଗାକୃଷ୍ଟଃ ସ ପାର୍ଥିଵଃ
ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ ରାଜା ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଆଗକୁ ନେଇଯାଉଥିଲେ।
ତେନ ତସ୍ଯାନୁଗା ଭୃତ୍ଯାଃ ସର୍ଵେ ସୁଶ୍ରାଂତଵାହନାଃ
ତାଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ଦାସମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଯାନବାହନ ଅତି ଦୁଃଖିତ ଓ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।