କରୋଷି ମଂତ୍ରିଣା ସାର୍ଧଂ ପୁରସ୍ଯାଽସ୍ଯ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ ୬.୧୪.
ତୁମେ ତୁମର ମନ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଏହି ସହରକୁ ପରିକ୍ରମା କର।
ଅସ୍ମିନ୍କ୍ଷେତ୍ରେ ସୁତୀର୍ଥାନି ସଂତି ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମ ॥ ତଥାଽନ୍ଯାନି ପ୍ରସିଦ୍ଧାନି ଦେଵତାଯତନାନି ଚ
ହେ ରାଜା, ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେବତାଙ୍କର ମନ୍ଦିର ଅଛି।
ଆଦରସ୍ତେଷୁ ଵୈ ରାଜନ୍ନାସ୍ତି ସ୍ଵଲ୍ପୋ ଽପି କର୍ହିଚିତ୍
ହେ ରାଜା, ତୁମେ କେବେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଦେଉନାହାଁ।
ସ ପ୍ରୋଵାଚ ଵଚୋ ଭୂପଃ କିଂଚିଦ୍ଵ୍ରୀଡାସମନ୍ଵିତଃ
ତାପରେ ରାଜା କିଛି ଲଜ୍ଜା ଭାବେ କହିଲେ—
ଯତ୍ପୃଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ଯୁଷ୍ମାଭିଃ ସାଂପ୍ରତଂ ମମ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣମାନେ ଏହିମାନେ ଯାହା ପଚାରିଛନ୍ତି—
ତଥାଽପି ହି ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ଯୁଷ୍ମାକଂ ସତ୍ଯମେଵ ହି
ତଥାପି, ଆପଣମାନେ ଯେମିତି କହିଛନ୍ତି, ଏହା ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ।
ଵୃତ୍ତାଂତଂ ତନ୍ମୁନୀଂଦ୍ରାଣାଂ ତେଷାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମାଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସେ ମହାମୁନିମାନଙ୍କର କଥା—
ଯଥା ନଷ୍ଟଃ ପଶୁସ୍ତସ୍ଯ କୃତା ଯଦ୍ଵଦଵେକ୍ଷଣା ॥ ଯଥା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ଜାତା ଚମତ୍କାରପୁରସ୍ଯ ତୁ
ଯେପରି ସେ ନିଜ ପଶୁ ହରାଇ ଖୋଜିଥିଲେ, ସେପରି ଚମତ୍କାରପୁରର ପରିକ୍ରମା କରାଯାଇଥିଲା।
ଜାତିସ୍ମୃତିର୍ଯଥା ଜାତା ପ୍ରାକ୍ତନୀ ତତ୍ପ୍ରଭାଵତଃ
ଏବଂ ସେ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ସ୍ମୃତି ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାଃ ପୃଥିଵୀପତେଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ରାଜା ଉପରେ ଖୁସି ହେଲେ।
ସମୁତ୍ଥାଯ ତତଶ୍ଚକ୍ରୁଃ ପୁରସ୍ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍ ୬.୧୪.
ତାପରେ ସେମାନେ ଉଠି ଏହି ସହରକୁ ପରିକ୍ରମା କଲେ।
ଗତାଶ୍ଚ ପରମାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ତତ୍ପ୍ରଭାଵାତ୍ସୁଦୁର୍ଲଭାମ୍
ସେ ଶକ୍ତିରେ ସେମାନେ ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ସୋଽପି ରାଜା ସ ମନ୍ତ୍ରୀ ଚ ଜାତୌ ଵୈମାନିକୌ ସୁରୌ
ସେ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଦେବତା ସ୍ୱରୂପେ ଆକାଶରେ ଚାଲିବାକୁ ଶକ୍ତି ହେଲେ।
ସୂତ ଉଵାଚ ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଽନ୍ଯା ନିଖିଲାଃ କ୍ରିଯାଃ
ସୂତ କହିଲେ— ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ କାମକୁ ଛାଡ଼ି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେଷ୍ଟାରେ—
କିଂ ଦାନୈଃ କିଂ କ୍ରିଯାକାଂଡୈଃ କିଂ ଯଜ୍ଞୈଃ କିଂ ଵ୍ରତୈରପି
ଦାନ, କୌଳିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ— ଏସବୁର କଣ ଉପକାର?
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାଦଯୋ ଯଜ୍ଞାଃ ସର୍ଵେ ସଂପୂର୍ଣଦକ୍ଷିଣାଃ
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଆଦି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ଯେଉଁଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଆଯାଏ,
ଚାନ୍ଦ୍ରାଯଣାନି କୃଚ୍ଛ୍ରାଣି ତଥା ସାଂତପନାନି ଚ
ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ, କୃଚ୍ଛ୍ର ଏବଂ ସାନ୍ତପନ ତପସ୍ୟାମାନେ,
ପ୍ରଭାସାଦ୍ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଗଙ୍ଗାଦ୍ଯାଃ ସରିତସ୍ତଥା
ପ୍ରଭାସ ଆଦି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ନଦୀମାନେ—
ଭୂମିଦାନାନି ସର୍ଵାଣି ଧର୍ମାଃ ସର୍ଵେ ଦଯାଦିକାଃ
ସମସ୍ତ ଭୂମିଦାନ ଓ ସମସ୍ତ ଧର୍ମ, ଦୟା ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଏଠି ଅଛି।
ତତ୍ର ରାଜର୍ଷଯଃ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଭୂତାଃ ସିଦ୍ଧିମାଗତାଃ
ଏଠି ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଅନେକ ରାଜାଋଷିମାନେ ଥିଲେ ଓ ସେମାନେ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।
ତତ୍ର କାଲଵଶାନ୍ନଷ୍ଟାସ୍ତେଽପି ପ୍ରାପ୍ତା ଦିଵାଲଯମ୍
ସେଠାରେ କାଳର ପ୍ରଭାବରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି।
ଶ୍ରୂଯତାଂ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ତସ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ସଂଭଵମ୍ ୬.୧୬.
ସେଇ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ଗଥା ଶୁଣ।
ହାଟକେଶ୍ଵରଜଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ପୁନାତି ସ୍ମରଣାଦପି
ହାଟକେଶ୍ୱର ଜନ୍ମ କ୍ଷେତ୍ର କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରେ।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ରକ୍ତଶୃଙ୍ଗସାଂନିଧ୍ଯସେଵନଫଲଶ୍ରୈଷ୍ଠ୍ଯଵର୍ଣନଂନାମ ଷୋଡଶୋଽ ଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଏକାଶୀହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଷଷ୍ଠ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ଓ ରକ୍ତଶୃଙ୍ଗ ସାନିଧ୍ୟ ସେବାର ଫଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ଷୋଳଉ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ତତ୍କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ପ୍ରମାଣଂ ଯତ୍ତଦସ୍ମାକଂ ପ୍ରକୀର୍ତଯ । ଯାନି ତତ୍ର ଚ ପୁଣ୍ଯାନି ତୀର୍ଥାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ସେଇ କ୍ଷେତ୍ରର ପରିମାଣ, ଏଠାରେ ଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଆମକୁ କହ।
ଆଯାମଵ୍ଯାସତଶ୍ଚୈଵ ଚମତ୍କାରପୁରୋତ୍ତମମ୍
ଏହାର ଲମ୍ବ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଓ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ତସ୍ଯ ଗଯାଶୀର୍ଷଂ ପଶ୍ଚିମେନ ହରେଃ ପଦମ୍
ଏହାର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଗୟାଶୀର୍ଷ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ହରିଙ୍କର ପଦ ଅଛି।
ହାଟକେଶ୍ଵର ସଂଜ୍ଞଂ ତୁ ପୂର୍ଵମାସୀଦ୍ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ପୂର୍ବେ ଏହାକୁ ହାଟକେଶ୍ୱର ନାମରେ ଜଣାଯାଉଥିଲା, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ।
ଯତଃ ପ୍ରଭୃତି ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ଦତ୍ତଂ ତେନ ମହାତ୍ମନା
ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେଠାରୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତସ୍ଯ ନୋ ବ୍ରୂହି ସୂତପୁତ୍ର ସଵିସ୍ତରମ୍
ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମାକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଆମକୁ କହ।