ତେ ତଥେତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଗତ୍ଵା ଶକ୍ରସ୍ଯ ଶାସନାତ୍
ସେମାନେ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ସ୍ୱୀକାର କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଚାଲିଗଲେ।
ଏତଦ୍ଵଃ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତମାଖ୍ଯାନଂ ପାପନାଶନମ୍ ୬.୧୩.
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲି—ଏହି କଥା ପାପ ନାଶ କରେ।
ତଦହଂ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ରହସ୍ଯଂ ହୃଦି ସଂସ୍ଥିତମ୍
ଏବେ ମୁଁ ହୃଦୟରେ ଗୁପ୍ତ ଥିବା ଗୁପ୍ତ କଥା କହିବି।
ଚମତ୍କାରପୁରେ କଶ୍ଚିଦ୍ଵୈଶ୍ଯଜାତିସମୁଦ୍ଭଵଃ
ଚମତ୍କାରପୁରରେ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ବଣିକ୍ ବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ଯୋ ଦୌଃସ୍ଥ୍ଯାତ୍ସର୍ଵଲୋକାନାଂ କରୋତି ପଶୁରକ୍ଷଣମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପଶୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
କଦାଚିଦ୍ରକ୍ଷତସ୍ତସ୍ଯ ପଶୂଂସ୍ତାନ୍ଵନଭୂମିଷୁ
ଏକ ଦିନ, ସେ ଜଙ୍ଗଲ ଭୂମିରେ ପଶୁମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ,
କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଚୈତ୍ରମାସେ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଚୈତ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ,
ଅଥ ଯାଵଦ୍ଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ ମୂକଃ ପଶୁପାଲକଃ
ତାପରେ, ସେ ମୁକ ବୃଷ ଚରାଇବା ଲୋକ ଘରକୁ ଫେରିଲେ।
କିଂ ପାପ ନ ସମାଯାତଃ ପଶୁରେକୋଽଦ୍ଯ ନୋ ଯଥା ତସ୍ମା ଦାନଯ ମେ କ୍ଷିପ୍ରଂ ନିରାହାରୋଽପି ଗାଂ ତ୍ଵରାତ୍
ଆଜି କାହିଁକି ପାପ ଆସିନାହିଁ, ଯେପରି ଆମର ଗୋଟିଏ ପଶୁ ହାରାଇଛି? ତେଣୁ, ତୁମେ ଉପବାସରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁରନ୍ତ ମୋତେ ଗୋଟିଏ ଗାଈ ଦିଅ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଭଯସଂତ୍ରସ୍ତଃ ସ ମୂକଃ ପଶୁପାଲକଃ
ଏହା ଶୁଣି, ସେ ମୁକ ବୃଷ ଚରାଇବା ଲୋକ ଭୟରେ ତରସିଗଲେ।
ତତୋଽରଣ୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵୀକ୍ଷାଂଚକ୍ରେ ସମଂତତଃ ॥ ସୂକ୍ଷ୍ମଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ସ ଦୁର୍ଗାଣି ଗହନାନି ଵନାନି ଚ
ତାପରେ, ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଖୋଜିଲେ; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦୁର୍ଗମ ଓ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ତଳାଶ କଲେ।
ଅଥ ତେନ କ୍ଵଚିଦ୍ଦୃଷ୍ଟଂ ପଦଂ ତସ୍ଯ ପଶୋଃ ସ୍ଫୁଟମ୍ ୬.୧୪.
ତାପରେ, ସେଠାରେ କେଉଁଠି ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ପଶୁର ପଦଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ।
ତତଶ୍ଚ ତତ୍ପଦାନ୍ଵେଷୀ ସ ଜଗାମ ଵନାଦ୍ଵନମ୍
ତାପରେ ସେ ଚିହ୍ନ ଖୋଜିବାକୁ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଘୁଞ୍ଚିଲେ।
ଏଵଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା ତସ୍ଯ ଜାତା ପଶୁଦିଦୃକ୍ଷଯା
ଏଭଳି ପଶୁକୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ସେ ଚାରିପଟେ ଘୂରିଲେ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଵସାନେ ଚ ପଶୁର୍ଲବ୍ଧୋ ହି ତେନ ସଃ
ସେଇ ଚାରିପଟେ ଘୂରିବା ପରେ ସେ ପଶୁକୁ ପାଇଲେ।
ଚୈତ୍ରେ ପୁଣ୍ଯତମେ ମାସି କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶୀମ୍
ଚୈତ୍ର ମାସର ସବୁଠାରୁ ପୁଣ୍ୟ ଦିନରେ, କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତାରିଖରେ,
ଏଵମଜ୍ଞାନଭାଵେନ କୃତା ତାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା
ଏଭଳି ଅଜ୍ଞାନରେ, ସେଇ ଚାରିପଟେ ଘୂରିବା ଦୁଇଜଣେ କରିଥିଲେ।
ନିରାହାରସ୍ଯ ମୂକସ୍ଯ ସାହାରସ୍ଯ ପଶୋସ୍ତଥା
ଏକ ଦିଗରେ ଉପବାସରେ ଥିବା ଓ ନିରବ ଥିବା ଜଣେ, ଅନ୍ୟଦିଗରେ ଖାଇଥିବା ପଶୁ, ଦୁଇଜଣେ ଏଭଳି କରିଥିଲେ।
ଵିନା ସ୍ନାନେନ ଭକ୍ଷାଚ୍ଚ ଦୈଵାଦ୍ଦ୍ଵିଜଵରୋତ୍ତମାଃ ଉଭୌ ପଂଚତ୍ଵମାପନ୍ନୌ ପୃଥକ୍ତ୍ଵେନାଯୁଷଃ କ୍ଷଯେ
ସ୍ନାନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ବିନା, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଦୁଇଜଣେ ଅଲଗା ଭାବେ ଜୀବନ ଶେଷ କଲେ।
ତତଶ୍ଚ ପଶୁପାଲସ୍ତୁ ଦଶାର୍ଣାଧିପତେଃ ସୁତଃ
ତାପରେ ସେ ପଶୁପାଳକ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ,
ଅଥାଗତ୍ଯ ସ ରାଜେଂଦ୍ରସ୍ତେନୈଵ ସହ ମଂତ୍ରିଣା ୬.୧୪.
ତାପରେ ସେ ରାଜା, ସେଇ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହିତ ଆସିଲେ।
ଚକ୍ରେ ସଂଵତ୍ସରସ୍ଯାଂତେ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ଯୁତଃ
ବର୍ଷ ଶେଷରେ, ଅତିଶୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ସେ ପୂଜା କଲେ।
ଏକଦା ତତ୍ର ଚାଽଽଯାତା ମୁନଯଃ ଶଂସିତଵ୍ରତାଃ
ଏକଥର ସେଠାରେ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା କିଛି ଋଷି ଆସିଲେ।
ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋ ଭରଦ୍ଵାଜଃ ଶୁନଃଶେପୋଽଥ ଗାଲଵଃ
ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଶୁନଃଶେପ ଓ ଗାଳବ,
ତଥାନ୍ଯେ ଶଂସିତାଽଽତ୍ମାନୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯପରାଯଣାଃ
ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ମୁନିମାନେ,
ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ମହୀପାଲଃ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ କୃତାଂଜଲିଃ
ସେମାନେକୁ ଦେଖି ରାଜା ହାତ ଯୋଡି ମାଥା ନମାଇଲେ।
ତତସ୍ତେଷାଂ ସ ମଧ୍ଯେ ଚ ସଂନିଵିଷ୍ଟୋ ମହୀପତିଃ
ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ବସିଲେ।
ତତଶ୍ଚକ୍ରୁଃ କଥା ଦିଵ୍ଯା ମୁନଯସ୍ତେ ମହୀପତେଃ । ପୁରତୋ ମୁନିମୁଖ୍ଯାନାଂ ଚରିତାନି ମହାତ୍ମନାମ୍
ତାପରେ ସେ ଋଷିମାନେ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେବତାମୟ କଥା କହିଲେ, ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
ରାଜର୍ଷୀଣାଂ ପୁରାଣାନାଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରସମୁଦ୍ଭଵାଃ
ପୁରୁଣା ରାଜାଋଷିମାନଙ୍କ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଥାଗୁଡ଼ିକ,
ଅଥ କ୍ଵାଽପି କଥାଂତେ ସ ପାର୍ଥିଵସ୍ତୈର୍ମହର୍ଷିଭିଃ
ତାପରେ କଥାର ଶେଷରେ, ସେ ମହାର୍ଷିମାନେ ସେଇ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ କଲେ।