ଅଦ୍ଯୈଵ ଵିପ୍ରଶାର୍ଦୂଲ ଚୈତ୍ରଶୁକ୍ଲାଂତ ଉତ୍ତମଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଜି ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଶେଷ ଦିନ ସବୁଠୁ ଉତ୍ତମ।
ତତ୍ରୋପଵାସଯୁକ୍ତସ୍ଯ ସମ୍ଯକ୍ସ୍ନାତସ୍ଯ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ଏଠାରେ ଉପବାସ ରହି, ଠିକ୍ ଭଳି ସ୍ନାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ—
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ଭଗଵାଂସ୍ତତଶ୍ଚାଦର୍ଶନଂ ଗତଃ
ଏଭଳି କହି ସେ ଭଗବାନ୍ ସେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତତଶ୍ଚ ତତ୍କ୍ଷଣାଜ୍ଜାତୌ ହସ୍ତୌ ତସ୍ଯ ଯଥା ପୁରା
ତାହା ପରେ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କର ହାତ ପୁଣି ପୂର୍ବବତ୍ ହେଇଗଲା।
ଏଵଂ ତଦ୍ଧରଣୀପୃଷ୍ଠେ ତୀର୍ଥଂ ଜାତଂ ନୃପୋତ୍ତମ
ଏଭଳି ଭୂମିରେ ସେଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ରାଜାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତସ୍ମାତ୍ତ୍ଵମପି ରାଜେଂଦ୍ର ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ସମାଚର
ସେହିଠାରେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କର, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଭଵିଷ୍ଯସି ନ ସଂଦେହଃ ସର୍ଵରୋଗଵିଵର୍ଜିତଃ
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ।
ଚିତ୍ରାସଂସ୍ଥେ ନିଶାନାଥେ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ଚ ଚତୁର୍ଦଶୀ
ଚିତ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ରାତିର ଶିରୋଭାଗରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥି ଆସିଲା।
ତତସ୍ତେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଭୂପଂ ସମାଦାଯ ଚ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ 6.11.
ତାପରେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରାଜାଙ୍କୁ ନେଇଆସିଲେ।
ତତଃ ସ ମନସି ଧ୍ଯାତ୍ଵା କୁଷ୍ଠଵ୍ଯାଧିପରିକ୍ଷଯମ୍
ତାପରେ ସେ ମନରେ ନିଜ କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ନାଶ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ।
ତତଃ କୁଷ୍ଠଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ଦ୍ଵାଦଶାର୍କସମପ୍ରଭଃ । ନିଷ୍କ୍ରାଂତଃ ସଲିଲାତ୍ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ଷେଣ ମହତାନ୍ଵିତଃ
ଏପରେ, କୁଷ୍ଠ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇ, ସେ ସେଠାର ଜଳରୁ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ସହିତ ବାହାରିଲେ।
ତତଃ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଵେଦପାରଗାନ୍
ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେମାନେ ବେଦର ଜ୍ଞାନୀ, ତାଙ୍କୁ ଶିରୋନମ୍ର କଲେ।
ପ୍ରସାଦେନ ହି ଯୁଷ୍ମାକଂ ମୁକ୍ତୋଽହଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମାଃ
ସେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କର କୃପାରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।'
ତସ୍ମାନ୍ନାହଂ କରିଷ୍ଯାମି ରାଜ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମାଃ
ତେଣୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ଚଳାଇବି ନାହିଁ।
ଏତଦ୍ରାଜ୍ଯଂ ଚ ଦେଶଂ ଚ ହସ୍ତ୍ଯଶ୍ଵାଦି ତଥାପରମ୍
ଏହି ରାଜ୍ୟ, ଏହି ଦେଶ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ—
ମମୈଵାନୁଗ୍ରହାର୍ଥାଯ ଦଯାଂ କୃତ୍ଵା ବୃହତ୍ତରାମ୍
ମୋର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଏସବୁକୁ ଆପଣମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ଦୟା ସହ ଦେଉଛି।
ବ୍ରାହ୍ମଣା ଊଚୁଃ ନ ଵଯଂ ରକ୍ଷିତୁଂ ଶକ୍ତା ରାଜ୍ଯଂ ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ: 'ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବୁ ନାହିଁ।'
ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ରାମେଣ ପୁରା ଦତ୍ତା ଵସୁନ୍ଧରା
'ପୂର୍ବେ ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଭୂମିକୁ ଦାନ କରିଥିଲେ।'
ସା ଭୂଯୋପି ହୃତାଽସ୍ମାକଂ କ୍ଷତ୍ରିଯୈର୍ବଲଵତ୍ତରୈଃ 6.11.
'କିନ୍ତୁ ପୁଣି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଆମଠାରୁ ଏହାକୁ ନେଇଗଲେ।'
ତପସ୍ଥିତୋଽପି କାର୍ଯେଽତ୍ର ନ ଭୀଃ କାର୍ଯା କଥଂଚନ
'ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ କେବେ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ଅଵଶ୍ଯଂ ଯଦି ତେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଵିଦ୍ଯତେ ଦାନସଂଭଵା । କ୍ଷେତ୍ରେଽତ୍ରାପି ମହାପୁଣ୍ଯେ କୃତ୍ଵା ଦେହି ପୁରୋତ୍ତମମ୍
ଯଦି ତୁମରେ ସତ୍ୟ ସ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଦାନ ଦେବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅଛି, ତେବେ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଉତ୍ତମ ସହର ଦାନ କର।
ସର୍ଵେଷାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣେଂଦ୍ରାଣାଂ ପ୍ରାକାରପରିଖାନ୍ଵିତମ୍ ଗୃହସ୍ଥଧର୍ମିଣଃ ସର୍ଵେ ସ୍ଵାଧ୍ଯାଯନିରତା ସଦା
ସମସ୍ତ ବଡ଼ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଖାଲି ଥିଲା, ସେଠି ସମସ୍ତ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ନିତ୍ୟ ପାଠ ପଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ନଗରଂ କଲ୍ପଯାମାସ ସ୍ଥାନେ ତତ୍ର ମହତ୍ତମମ୍
ସେଠି ସେ ମହାନ ସ୍ଥାନରେ ବଡ଼ ସହର ତିଆରି କଲେ।
ପ୍ରାକାରେଣ ସୁତୁଂଗେନ ପରିଖାଦ୍ଯେନ ସର୍ଵତଃ
ସେହି ସହର ଚାରିପାଖରେ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଚୀର ଓ ଗଭୀର ଖାଲି ଥିଲା।
ତ୍ରିକଚତ୍ଵରସଂଶୁଦ୍ଧଂ ଶୋଭିତଂ ସର୍ଵତୋ ଧ୍ଵଜୈଃ
ତିନିଟି ମୁଖ ରାସ୍ତା ସଫା ହୋଇଥିଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପତାକା ଲେଗାଯାଇଥିଲା।
ମତ୍ତଵାରଣକୋପେତୈର୍ବହୁଭିର୍ଭୂଭିରେଵ ଚ
ଏବଂ ଏହି ସହର ଅନେକ ମଦମସ୍ତ ହାତୀ ଓ ରାଜାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା।
ତତୋ ଗୃହାଣି ସର୍ଵାଣି ପୂରଯିତ୍ଵା ସ ଭୂମିପଃ
ତାପରେ ସେ ରାଜା ସମସ୍ତ ଘରକୁ ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂରିଦେଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ କୁଲୀନେଭ୍ଯୋ ଵେଦଵିଦ୍ଭ୍ଯୋ ଵିଶେଷତଃ
ବିଶେଷ କରି ଉତ୍ତମ ବଂଶର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେଠି ରହିଥିଲେ।
ଯଥାଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ଯଥାଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ଯ ଚରଣୌ ତତଃ 6.11.
ଯେଉଁଠି ବଡ଼ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପାଦ ଧୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଆଦର କରାଯାଇଥିଲା।
ଇତି ଶ୍ରୀସ୍କାଂଦେ ମହାପୁରାଣଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେ ନାଗରଖଣ୍ଡେ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଶଂଖତୀର୍ଥୋତ୍ପତ୍ତିମାହାତ୍ମ୍ଯଵର୍ଣନେ ଚମତ୍କାରଭୂପତିନା ଵ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ନଗରଦାନଵର୍ଣନଂନାମୈକାଦଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ସଂହିତାର ଛଅଟିଏ ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱର ମହିମା, ଶଂଖତୀର୍ଥ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନାରେ, ଚମତ୍କାର ଭୂପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସହର ଦାନ ବର୍ଣ୍ଣନା ନାମକ ଏହି ଏଗାର ଅଧ୍ୟାୟ।