ନିଵାସମକରୋତ୍ତସ୍ମିନ୍କ୍ଷେତ୍ରେ ପୁଣ୍ଯତମେ ଚିରମ୍ ଅନ୍ଯ ସ୍ଯାଽନ୍ଯସ୍ଯ ଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ମଦାହଂକାରଵର୍ଜିତଃ
ସେ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲୋକ କିମ୍ବା ଗଛ ପ୍ରତି ଅହଂକାର ଓ ମଦ ଛାଡ଼ି।
ତତଃ କତିପଯାହସ୍ଯ ଭ୍ରମମାଣୋ ମହୀପତିଃ 6.11.
କିଛି ଦିନ ପରେ, ସେ ରାଜା ପୁଣି ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅସ୍ତି କଶ୍ଚିଦୁପାଯୋଽତ୍ର ଦୈଵୋ ଵା ମାନୁଷୋଽପି ଵା
ଏଠାରେ କୌଣସି ଉପାୟ ଅଛି କି? ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ମଣିଷ ଦ୍ୱାରା?
ଅଥଵା ଵିତ୍ଥ ନୋ ଯୂଯଂ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମୀହ କଲେଵରମ୍
ନାହିଁ ଜଣାନ୍ତି ଯଦି, ତେବେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଏହି ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵେ ତେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ତାଙ୍କର ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—
ଅସ୍ତି ପାର୍ଥିଵଶାର୍ଦୂଲ ସ୍ଥାନାଦସ୍ମାଦଦୂରତଃ
ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରୁ ଅତି ଦୂରରେ ନୁହେଁ—
ଯେ ନରା ଵ୍ଯାଧିନା ଗ୍ରସ୍ତାଃ କାଣାଶ୍ଚାଂଧାସ୍ତଥା ଜଡାଃ
ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ଖୋରା, ଅନ୍ଧ, କିମ୍ବା ମୂଢ଼—
ତେଽପି ଚୈତ୍ରସ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଦୌ ସ୍ନାତାସ୍ତତ୍ରାକୃତାଶନାଃ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଚୈତ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଉପବାସ ରହିଥିଲେ—
ଅସ୍ମାଭିଃ ଶତଶୋ ଦୃଷ୍ଟା ଦ୍ଵାଦଶାର୍କସମପ୍ରଭାଃ 6.11.
ଆମେ ସେଠାରେ ଶତଶଃ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଛୁ, ସେମାନେ ବାରଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ।
ରାଜୋଵାଚ ଶଂଖତୀର୍ଥଂ କଥଂ ଜ୍ଞେଯଂ ମଯା ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମାଃ
ରାଜା ପଚାରିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୁଁ କିପରି ଶଂଖତୀର୍ଥକୁ ଚିହ୍ନିପାରିବି?
ଶାଂଡିଲ୍ଯସ୍ଯ ମୁନେଃ ପୁତ୍ରସ୍ତପୋଵୀର୍ଯସମନ୍ଵିତଃ
ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ପୁଅ, ଯିଏ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ—
ଅଥ ତସ୍ଯାନୁଜୋ ଜଜ୍ଞେ ଶଂଖାଖ୍ଯୋ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଵିତ୍
ତାପରେ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ନାମ ଶଂଖ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିଲା।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ଲିଖିତସ୍ଯାଽଽଶ୍ରମଂ ଯଯୌ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଲିଖିତ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ସ ଶୂନ୍ଯମାଶ୍ରମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଲିଖିତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ଲିଖିତଙ୍କ ଖାଲି ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଭକ୍ଷଯାମାସ ଭୂରୀଣି ପକ୍ଵାନି ମଧୁରାଣି ଚ
ସେ ବହୁତ ଫଳ ଖାଇଲେ, ସେଗୁଡିକ ପକ୍କା ଓ ମିଠା ଥିଲା।
ସ ଗୃହୀତଫଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶଂଖଂ ପ୍ରୋଵାଚ କୋପତଃ
ଫଳ ଧରିଥିବା ଦେଖି, ସେ କ୍ରୋଧରେ ଶଂଖଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଦତ୍ତାନି ମଯା ପାପ ଫଲାନି ହୃତଵାନସି
ମୁଁ ଦେଇନଥିବା ଫଳ ତୁମେ ନେଇଛ, ଏହା ଅପରାଧ।
ଫଲାନି ପ୍ରଗୃହୀତାନି ଵିଜନେଽତ୍ର ତଵାଶ୍ରମେ
ତୁମେ ଏହି ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ, ଏକାଠିରେ ଫଳ ନେଇଛ।
ତସ୍ମାତ୍କୁରୁ ଯଥାର୍ହଂ ମେ ନିଗ୍ରହଂ ଚୌର୍ଯସଂଭଵମ୍ ॥। ଇହ ଲୋକଃ ପରଶ୍ଚୈଵ ଯେନ ମେ ସ୍ଯାତ୍ସୁଖାଵହଃ ॥ 6.11.
ଏହି ଦୋଷ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶାସ୍ତି ଯଥାଯୋଗ୍ୟ, ତୁମେ ଦିଅ। ଏହା ଦେଇ, ଏହି ଜଗତରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମୋତେ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ।
ତତଃ ସ ହସ୍ତମାଦାଯ ହସ୍ତେ ଶଂଖସ୍ଯ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ତାପରେ, ସେ ଶଂଖଙ୍କର ହାତକୁ ନିଜ ହାତରେ ଧରିଲେ।
ଛିନ୍ନହସ୍ତୋଽପି ଶଂଖସ୍ତୁ ତପଶ୍ଚକ୍ରେ ସୁଦାରୁଣମ୍
ହାତ କଟିଯିବା ପରେ ମଧ୍ୟ, ଶଂଖ ଦୁଃଖରେ ଦୃଢ ତପସ୍ୟା କଲେ।
ତତସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ମହାଦେଵସ୍ତସ୍ଯ କାଲେନ କେନ ଚିତ୍
କିଛି ସମୟ ପରେ, ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ହେଲେ।
ଵରଂ ଗୃହାଣ ମତ୍ତସ୍ତ୍ଵଂ ମନସା ସମଭୀପ୍ସିତମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇପାରିବି, ମନରେ ଯାହା ଚାହୁଁଛ, ଚୟନ କର।
ସ୍ଯାତାଂ ମେ ତାଦୃଶୌ ହସ୍ତୌ ଭୂଯୋଽପି ସୁରସତ୍ତମ
ମୋ ପୁର୍ବ ହାତ ଯେପରି, ଏମିତି ହାତ ପୁନି ମିଳୁ, ଦେବମାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତଥେଦଂ ମମ ନାମାଂକଂ ତୀର୍ଥଂ ସ୍ଯାତ୍ସୁରସତ୍ତମ
ଏବଂ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମୋ ନାମରେ ରହୁ, ଦେବମାନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ହୀନାଂଗୋ ଵାଧିକାଂଗୋ ଵା ଵ୍ଯାଧିନା ଗ୍ରସ୍ତ ଏଵ ଚ
ଯେଉଁଠି ଅଙ୍ଗ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଅଧିକ ଅଙ୍ଗ ଅଛି, କିମ୍ବା ରୋଗରେ ପୀଡିତ,
ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର ଦେହିନାଂ ପାପନାଶନମ୍
ଆଜିଠୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ସ୍ଥାନ ଦେହୀମାନଙ୍କର ପାପ ନଷ୍ଟ କରିବ।
ହୀନାଂଗୋ ଵାଧିକାଂଗୋ ଵା ଯୋଽତ୍ର ସ୍ନାନଂ କରିଷ୍ଯତି ସୁଵର୍ଣାଂଗଃ ସ ତେଜସ୍ଵୀ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ଯେଉଁଠି ଅଙ୍ଗ ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ୍, ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ଓ ତେଜସ୍ବୀ ହେବେ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସକାମୋ ଯଦି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ଧ୍ଯାଯମାନଃ ସୁରୂପତାମ୍ 6.11.
ଯଦି କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏଠାରେ ଇଚ୍ଛା ସହିତ, ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଚିନ୍ତା କରି ସ୍ନାନ କରେ,
ଅତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧେ କୃତେ ବ୍ରହ୍ମଂଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ନିଶାକରେ
ଏଠାରେ ଚତୁର୍ଦଶୀ ରାତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯିବାରେ,