ହାଟକେଶ୍ଵରଜେ କ୍ଷେତ୍ରେ ସର୍ଵଵ୍ଯାଧିଵିନାଶକମ୍
ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ରୋଗ ନଶ୍ୱାନ୍ତି,
ତତ୍ରାଽସୌ ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ପାର୍ଥିଵୋତମଃ
ସେଠାରେ, କେବଳ ସ୍ନାନ କରିବା ସହିତ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ତୁରନ୍ତ ସୁସ୍ଥ ହେଲେ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ ଚମତ୍କାରଃ କଥଂ ରାଜା ମୁକ୍ତଃ କୁଷ୍ଠେନ ସୂତଜ
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ସୂତପୁତ୍ର, ରାଜା ଚମତ୍କାର କିପରି କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲେ?
କତମେ ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତେ ଵୈ ଶଂଖତୀର୍ଥଂ ପ୍ରଦର୍ଶିତମ୍
କେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଶଂଖତୀର୍ଥ ଦେଖାଇଥିଲେ?
କତମଂ ଶଂଖତୀର୍ଥଂ ତତ୍କସ୍ମିନ୍ସ୍ଥାନେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍
ସେଇ ଶଂଖତୀର୍ଥ କଣ ଏବଂ କେଉଁଠି ଅବସ୍ଥିତ?
ସର୍ଵପାପହରାଂ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚମତ୍କାରନୃପୋଦ୍ଭଵାମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଆମକୁ ଏହି ଶଂଖତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କୁହ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ ଏବଂ ରାଜା ଚମତ୍କାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା।
ସ ଭ୍ରାଂତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ପ୍ରଭାସାଦ୍ଯାନି କୃତ୍ସ୍ନଶଃ
ସେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ପ୍ରଭାସ ଆଦି ଆରମ୍ଭ କରି ସବୁଠାରେ ଘୁରି ଘୁରି ଦର୍ଶନ କଲେ।
ପୃଚ୍ଛମାନୋ ଭିଷଗ୍ମୁଖ୍ଯାନୌଷଧାନି ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ସେ ବାରମ୍ବାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିକିତ୍ସକମାନଙ୍କୁ ଔଷଧ ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲେ।
ନ ଲେଭେ କିଂଚିଦିଷ୍ଟଂ ଵା ସ ମଂତ୍ରଂ ଭେଷଜଂ ଚ ଵା
ସେ ଚାହିଁଥିବା କୌଣସି ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଔଷଧ କିଛି ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ତତଶ୍ଚ ପାର୍ଥିଵଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵୈରାଗ୍ଯଂ ପରମଂ ଗତଃ
ତାପରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବିରାକ୍ତି ଅନୁଭବ କଲେ।
ନିଵାସମକରୋତ୍ତସ୍ମିନ୍କ୍ଷେତ୍ରେ ପୁଣ୍ଯତମେ ଚିରମ୍ ଅନ୍ଯ ସ୍ଯାଽନ୍ଯସ୍ଯ ଵୃକ୍ଷସ୍ଯ ମଦାହଂକାରଵର୍ଜିତଃ
ସେ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଲେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲୋକ କିମ୍ବା ଗଛ ପ୍ରତି ଅହଂକାର ଓ ମଦ ଛାଡ଼ି।
ତତଃ କତିପଯାହସ୍ଯ ଭ୍ରମମାଣୋ ମହୀପତିଃ 6.11.
କିଛି ଦିନ ପରେ, ସେ ରାଜା ପୁଣି ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଅସ୍ତି କଶ୍ଚିଦୁପାଯୋଽତ୍ର ଦୈଵୋ ଵା ମାନୁଷୋଽପି ଵା
ଏଠାରେ କୌଣସି ଉପାୟ ଅଛି କି? ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ମଣିଷ ଦ୍ୱାରା?
ଅଥଵା ଵିତ୍ଥ ନୋ ଯୂଯଂ ତ୍ଯକ୍ଷ୍ଯାମୀହ କଲେଵରମ୍
ନାହିଁ ଜଣାନ୍ତି ଯଦି, ତେବେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଏହି ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେବି।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵେ ତେ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ
ତାଙ୍କର ସେଇ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ—
ଅସ୍ତି ପାର୍ଥିଵଶାର୍ଦୂଲ ସ୍ଥାନାଦସ୍ମାଦଦୂରତଃ
ହେ ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରୁ ଅତି ଦୂରରେ ନୁହେଁ—
ଯେ ନରା ଵ୍ଯାଧିନା ଗ୍ରସ୍ତାଃ କାଣାଶ୍ଚାଂଧାସ୍ତଥା ଜଡାଃ
ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ଖୋରା, ଅନ୍ଧ, କିମ୍ବା ମୂଢ଼—
ତେଽପି ଚୈତ୍ରସ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଦୌ ସ୍ନାତାସ୍ତତ୍ରାକୃତାଶନାଃ
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଚୈତ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଆରମ୍ଭରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଉପବାସ ରହିଥିଲେ—
ଅସ୍ମାଭିଃ ଶତଶୋ ଦୃଷ୍ଟା ଦ୍ଵାଦଶାର୍କସମପ୍ରଭାଃ 6.11.
ଆମେ ସେଠାରେ ଶତଶଃ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖିଛୁ, ସେମାନେ ବାରଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ।
ରାଜୋଵାଚ ଶଂଖତୀର୍ଥଂ କଥଂ ଜ୍ଞେଯଂ ମଯା ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମାଃ
ରାଜା ପଚାରିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୁଁ କିପରି ଶଂଖତୀର୍ଥକୁ ଚିହ୍ନିପାରିବି?
ଶାଂଡିଲ୍ଯସ୍ଯ ମୁନେଃ ପୁତ୍ରସ୍ତପୋଵୀର୍ଯସମନ୍ଵିତଃ
ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ ଋଷିଙ୍କ ପୁଅ, ଯିଏ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ—
ଅଥ ତସ୍ଯାନୁଜୋ ଜଜ୍ଞେ ଶଂଖାଖ୍ଯୋ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରଵିତ୍
ତାପରେ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ନାମ ଶଂଖ, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିଲା।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ଲିଖିତସ୍ଯାଽଽଶ୍ରମଂ ଯଯୌ
କିଛି ସମୟ ପରେ, ଲିଖିତ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ।
ସ ଶୂନ୍ଯମାଶ୍ରମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଲିଖିତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ଲିଖିତଙ୍କ ଖାଲି ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଭକ୍ଷଯାମାସ ଭୂରୀଣି ପକ୍ଵାନି ମଧୁରାଣି ଚ
ସେ ବହୁତ ଫଳ ଖାଇଲେ, ସେଗୁଡିକ ପକ୍କା ଓ ମିଠା ଥିଲା।
ସ ଗୃହୀତଫଲଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶଂଖଂ ପ୍ରୋଵାଚ କୋପତଃ
ଫଳ ଧରିଥିବା ଦେଖି, ସେ କ୍ରୋଧରେ ଶଂଖଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଦତ୍ତାନି ମଯା ପାପ ଫଲାନି ହୃତଵାନସି
ମୁଁ ଦେଇନଥିବା ଫଳ ତୁମେ ନେଇଛ, ଏହା ଅପରାଧ।
ଫଲାନି ପ୍ରଗୃହୀତାନି ଵିଜନେଽତ୍ର ତଵାଶ୍ରମେ
ତୁମେ ଏହି ନିଜ ଆଶ୍ରମରେ, ଏକାଠିରେ ଫଳ ନେଇଛ।
ତସ୍ମାତ୍କୁରୁ ଯଥାର୍ହଂ ମେ ନିଗ୍ରହଂ ଚୌର୍ଯସଂଭଵମ୍ ॥। ଇହ ଲୋକଃ ପରଶ୍ଚୈଵ ଯେନ ମେ ସ୍ଯାତ୍ସୁଖାଵହଃ ॥ 6.11.
ଏହି ଦୋଷ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଶାସ୍ତି ଯଥାଯୋଗ୍ୟ, ତୁମେ ଦିଅ। ଏହା ଦେଇ, ଏହି ଜଗତରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମୋତେ ଶାନ୍ତି ମିଳିବ।
ତତଃ ସ ହସ୍ତମାଦାଯ ହସ୍ତେ ଶଂଖସ୍ଯ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍
ତାପରେ, ସେ ଶଂଖଙ୍କର ହାତକୁ ନିଜ ହାତରେ ଧରିଲେ।