ଯଥା ତିଲସ୍ଥିତଂ ତୈଲଂ ଯଥା ଦଧିଗତଂ ଘୃତମ୍। ତଥୈଵାଧିଷ୍ଠିତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ତ୍ଵଯା ଗୁପ୍ତେନ ଵୈ ଜଗତ୍॥୬.୬.
ଯେପରି ତିଳ ମଧ୍ୟରେ ତେଲ ଓ ଦହିରେ ଘିଅ ଥାଏ, ସେପରି ସମଗ୍ର ଜଗତ ତୁମେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବ୍ୟାପି ରହି ରକ୍ଷା କରୁଛ।
ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମା ତ୍ଵଂ ହୃଷୀକେଶସ୍ତ୍ଵଂ ଶକ୍ରସ୍ତ୍ଵଂ ହୁତାଶନଃ। ତ୍ଵଂ ଯଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଂ ଵଷଟ୍କାରସ୍ତ୍ଵମିନ୍ଦୁସ୍ତ୍ଵଂ ଦିଵାକରଃ॥୬.୬.
ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ହୃଷୀକେଶ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଅଗ୍ନି; ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ତୁମେ ବଷଟ୍ଧ୍ୱନି, ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ଅଥଵା ବହୁନୋକ୍ତେନ କିଂ ସ୍ତଵେନ ତଵ ପ୍ରଭୋ। ସମାସାଦେଵ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵିଭୂତିଂ ଶ୍ରୁତିନୋଦିତାମ୍॥୬.୬.
ହେ ପ୍ରଭୁ, ବହୁତ କଥା କହି ସ୍ତୁତି କରିବାର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା? ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କହାଯାଇଥିବା ତୁମ ମହିମା କହିବି।
ଯତ୍କିଂଚିତ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ସ୍ଥାଵରଂ ଜଂଗମଂ ଵିଭୋ। ତତ୍ସର୍ଵଂ ଭଵତା ଵ୍ଯାପ୍ତଂ କାଷ୍ଠଂ ହଵ୍ଯଭୁଜା ଯଥା॥୬.୬.
ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା କିଛି ଅଚଳ କିମ୍ବା ଚଳିତ ଅଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେସବୁ ତୁମେ ବ୍ୟାପି ଅଛ; ଯେପରି କାଠରେ ଅଗ୍ନି ଥାଏ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ପରିତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯ ସନ୍ମୁନେ। ଯତ୍ତେ ହୃଦି ସ୍ଥିତଂ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ ଦାସ୍ଯାମ୍ଯସଂଶଯମ୍॥୬.୬.
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ। ହେ ମହାମୁନି, ତୁମେ ଯାହା ଚାହ, ମାଗ; ତୁମ ହୃଦୟରେ ଯାହା ସଦା ଅଛି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଦେଇବି।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଉଵାଚ। ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋସି ଦେଵେଶ ଯଦି ଦେଯୋ ଵରୋ ମମ। ତନ୍ମେ ସ୍ଯାତ୍ସୃଷ୍ଟିମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହେଶ୍ଵର॥୬.୬.
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ: ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ, ଯଦି ମୋତେ ଏକ ଵର ଦେବେ, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟିର ମହିମା ମିଳୁ।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଂ ଚୋକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ। ସର୍ଵୈର୍ଗଣୈଃ ସମାଯୁକ୍ତସ୍ତତଶ୍ଚାଦର୍ଶନଂ ଗତଃ॥୬.୬.
'ତଥା ହେଉ' ବୋଲି ଭଗବାନ ବୃଷଧ୍ୱଜ ସମସ୍ତ ଗଣଙ୍କ ସହିତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋଽପି ତତ୍ରୈଵ ସ୍ଥିତୋ ଧ୍ଯାନପରାଯଣଃ। ଚକ୍ରେ ଚତୁର୍ଵିଧାଂ ସୃଷ୍ଟିଂ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧଯା ହଂସଗାମିନଃ॥୬.୬.
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାହାଁରେ ରହି, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ହଂସରେ ଚଳିତ ତାଙ୍କ ସହ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରି, ଚାରି ପ୍ରକାର ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ସୃଷ୍ଟଂ ସଂଧ୍ଯାଦ୍ଵଯଂ ତଚ୍ଚ ଦୃଶ୍ଯତେଽଦ୍ଯାପି ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେ ଦୁଇ ସଂଧ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖାଯାଏ।
ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ସୃଷ୍ଟାସ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା
ତାପରେ ସେ ମହାତ୍ମା ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ମନୁଷ୍ଯୋରଗରକ୍ଷାଂସି ଵୀରୁଧୋ ଵୃକ୍ଷସଂଯୁତାଃ
ମନୁଷ୍ୟ, ସର୍ପ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗଛ-ଗଛିଆ ଔଷଧି ଅଛି।
ଏଵଂ ହି ଭଗଵାନ୍ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଃ ସ ମନ୍ଯୁମାନ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, କ୍ରୋଧିତ ଓ ପୂଜ୍ୟ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଏହି ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଦ୍ଵୌ ସୂର୍ଯୋ ଯୁଗପଦ୍ଦିଵି ଦ୍ଵିଗୁଣାନି ଚ ଭାନ୍ଯେଵ ସହ ସପ୍ତର୍ଷିଭିର୍ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେଇ ସମୟରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆକାଶରେ ଏକାସାଥିରେ ଦୁଇଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଦେଲା, ସେମାନଙ୍କର କିରଣ ଦୁଇଗୁଣା ହେଲା, ସାଥିରେ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଏଵଂ ଵିଯତି ତେ ସର୍ଵେ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧମାନାଃ ପରସ୍ପରମ୍
ଏଭଳି ଭାବେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଆକାଶରେ ପରସ୍ପର ସହିତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରିଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତରେ ଶକ୍ରଃ ସହ ସର୍ଵେର୍ଦିଵାଲଯୈଃ ୭ ପ୍ରୋଵାଚାଥ ପ୍ରଣମ୍ଯୋଚ୍ଚୈଃ କୃତାଂଜଲିପୁଟଃ ସ୍ଥିତଃ
ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ଆସି, ଗଭୀର ଶିର ନମାଇ, ହାତ ଯୋଡି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ।
ସୃଷ୍ଟିଃ କୃତା ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ସାଂପ୍ରତମ୍
ହେ ଦେବମାନ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ତସ୍ମାଦ୍ଵାରଯ ତଂ ଗତ୍ଵା ସ୍ଵଯମେଵ ପିତାମହ ୧୦ ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତେନୈଵ ସହିତୋ ଵିଧିଃ
ସେଥିପାଇଁ, ହେ ପିତାମହ, ତୁମେ ନିଜେ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ରୋକ, ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି ବିଧାତା ସେଙ୍କୁ ସହିତ ଯାଇଲେ।
ନିଵୃତ୍ତିଂ କୁରୁ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ସାଂପ୍ରତଂ ଵଚନାନ୍ମମ
ହେ ମହାମୁନି, ଏବେ ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି ବନ୍ଦ କର।
ଯଦି ଗଚ୍ଛତି ତେ ଲୋକେ ତତ୍ସୃଷ୍ଟିଂ ନ କରୋମ୍ଯହମ୍
ଯଦି ତୁମ ସୃଷ୍ଟି ଏହି ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରିବ, ତେବେ ମୁଁ ମୋର ସୃଷ୍ଟି କରିବି ନାହିଁ।
ଅନେନୈଵ ଶରୀରେଣ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମୁନୀଶ୍ଵର ॥ ୧୪ ଵିରାମଂ କୁରୁ ସୃଷ୍ଟେସ୍ତ୍ଵଂ ନୈତଦନ୍ଯଃ କରିଷ୍ଯତି
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର କୃପାରେ ଏହି ଦେହରେ ଥିଲେ, ସୃଷ୍ଟିକୁ ଶେଷ କର; ଏହା ଅନ୍ୟ କେହି କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତଥାଽକ୍ଷଯାସ୍ତୁ ମେ ଦେଵ ସୃଷ୍ଟିସ୍ତଵ ପ୍ରସାଦତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ଦେବ, ତୁମର କୃପାରେ ମୋ ସୃଷ୍ଟି ଅବିନାଶୀ ହେଉ।
ପରଂ ସର୍ଵେଷୁ କୃତ୍ଯେଷୁ ଯଜ୍ଞାର୍ହା ନ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତଥାପି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସିଟି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ।
??? ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସମାଦାଯ ତ୍ରିଶଂକୁଂ ପ୍ରପିତାମହଃ
ଏଭଳି କହି, ପିତାମହ ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ନେଇଲେ।
ଇତି ସ୍କାନ୍ଦେ ମହାପୁରାଣ ଏକାଶୀତିସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାଂ ଷଷ୍ଠେନାଗରଖଂଡେ ହାଟକେଶ୍ଵରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ଯେ ତ୍ରିଶଂକୂପାଖ୍ଯାନେ ତ୍ରିଶଂକୁସ୍ଵର୍ଗପ୍ରାପ୍ତିଵର୍ଣନଂନାମ ସପ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଏକାଶୀ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ବଡ଼ ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣର ଷଷ୍ଠ ଆଗରଖଣ୍ଡର ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରର ମହିମା ବିବର୍ଣ୍ନନାରେ ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଉପାଖ୍ୟାନରେ 'ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣନା' ନାମକ ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ସଶରୀରେ ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସମୁଦ୍ଯମାତ୍ ॥ ୬.୮.
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଉଦ୍ୟମରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଦେହ ସହିତ ଉପରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଖ୍ଯାତିମାଯାତଂ ସମସ୍ତେ ଭୁଵନତ୍ରଯେ
ସେଇ ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଛି।
ଅସ୍ପୃଷ୍ଟଂ କଲିଦୋଷେଣ ତଥାନ୍ଯୈରୁପପାତକୈଃ
ସେଠା କଳିଯୁଗର ଦୋଷ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହାପାପ ଛୁଇଁପାରେ ନାହିଁ।
ଯସ୍ତତ୍ର ତ୍ଯଜତି ପ୍ରାଣାଞ୍ଛ୍ରଦ୍ଧା ଯୁକ୍ତେନ ଚେତସା
ଯେଉଁଠାରେ ଜଣେ ଲୋକ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭରିତ ମନେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି—
କୃମିପକ୍ଷିପତଂଗା ଯେ ପଶଵଃ ପକ୍ଷିଣୋ ମୃଗାଃ
କୀଟ, ପକ୍ଷୀ, ପୋକ, ପଶୁ ଓ ମୃଗ ଭଳି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ,
ସ୍ନାନଂ ଯେ ତତ୍ର କୁର୍ଵଂତି ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂତେନ ଚେତସା
ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପବିତ୍ର ମନେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି,