ଏଵଂ ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି ଯଜତସ୍ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ। ଵ୍ଯତୀତାନି ନ ସଂପ୍ରାପ୍ତମଭୀଷ୍ଟଂ ମନସଃ ଫଲମ୍॥୬.୫.
ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ରାଜା ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଯଜ୍ଞ କଲେ, କିନ୍ତୁ ମନର ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ତତଶ୍ଚାଵଭୃଥସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ସତ୍ରସମାପ୍ତିଜମ୍। ଋତ୍ଵିଜସ୍ତର୍ପଯିତ୍ଵା ତାନ୍ଦକ୍ଷିଣାଭିର୍ଯଥାର୍ହତଃ॥୬.୫.
ତାପରେ ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତିରେ ଅବଭୃଥ ସ୍ନାନ କରି, ଋତ୍ୱିଜମାନେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଦାନ ଦେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କଲେ।
ଵିସସର୍ଜ ସମସ୍ତାଂଶ୍ଚ ତଥାନ୍ଯାନପି ସଂଗତାନ୍। ସଂବଂଧିନୋ ଵଯସ୍ଯାଂଶ୍ଚ ତ୍ରିଶଂକୁର୍ମୁନିସତ୍ତମାଃ॥୬.୫.
ତ୍ରିଶଙ୍କୁ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ସମସ୍ତ ଯୋଗ ଥିବା ଲୋକ, ନିଜ ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ।
ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ଵିନତୋ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରଂ ମୁନୀଶ୍ଵରମ୍। ସ ଭୂପୋ ଵ୍ରୀଡଯା ଯୁକ୍ତଃ ପ୍ରଣିପାତପୁରଃ ସରମ୍॥୬.୫.
ତାପରେ ରାଜା ଲଜ୍ଜାଭିତ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ମହାମୁନି ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ଦୀର୍ଘସତ୍ରସମୁଦ୍ଭଵମ୍। ପରିପୂର୍ଣଫଲଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ଦୁର୍ଲଭଂ ସର୍ଵମାନଵୈଃ॥୬.୫.
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ମୁଁ ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ମଣିଷ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି।
ତଥା ଜାତିଃ ପୁନର୍ଲବ୍ଧା ଭୂଯୋ ନଷ୍ଟାପି ସନ୍ମୁନେ। ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦେନ ଵିପ୍ରର୍ଷେ ଚଂଡାଲତ୍ଵଂ ପ୍ରଣାଶିତମ୍॥୬.୫.
ଏହିପରି ମୋର ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ହାରାଇ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ମିଳିଛି, ହେ ମହାମୁନି, ଆପଣଙ୍କର କୃପାରେ ମୋ ଚଣ୍ଡାଳତା ନଶ୍ଟ ହୋଇଛି।
ପରଂ ମେ ଦୁଃଖମେଵୈକଂ ହୃଦି ଶଲ୍ଯମିଵାର୍ପିତମ୍। ଅନେନୈଵ ଶରୀରେଣ ଯନ୍ନ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍॥୬.୫.
ତଥାପି ମୋ ହୃଦୟରେ ଏକ ଗଭୀର ଦୁଃଖ ରହିଛି, ମନେ ଟିକିଆ ପରି ଲାଗୁଛି — ଏହି ଦେହରେ ଥିଲେ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇପାରିଲି ନାହିଁ।
ଉପହାସଂ କରିଷ୍ଯଂତି ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ସୁତା ମୁନେ। ଅଦ୍ଯ ଵ୍ଯର୍ଥ ଶ୍ରମଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମାମପ୍ରାପ୍ତଂ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍॥୬.୫.
ହେ ମୁନି, ଆଜି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପୁଅମାନେ ମୋତେ ଉପହାସ କରିବେ, ଯେ ମୋର ଶ୍ରମ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା ଓ ମୁଁ ସ୍ୱର୍ଗ ପହଞ୍ଚିପାରିଲି ନାହିଁ।
ତଥା ତଦ୍ଵଚନଂ ସତ୍ଯଂ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍। ଯତ୍ତେନୋକ୍ତଂ ନ ଯଜ୍ଞେନ ସଦେହୈର୍ଗମ୍ଯତେ ଦିଵି॥୬.୫.
ଏହିପରି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ କଥା ନିଶ୍ଚୟ ସତ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ କୁହାଯାଇଛି — ଯଜ୍ଞ କରି ଦେହ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାଯାଏ ନାହିଁ।
ସୋଽହଂ ତପଃ କରିଷ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତଂ ଵନମାଶ୍ରିତଃ। ନ କରିଷ୍ଯାମି ଭୂଯୋଽପି ରାଜ୍ଯଂ ପୁତ୍ରନିଵେଦିତମ୍॥୬.୫.
ତେଣୁ ଏବେ ମୁଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ତପସ୍ୟା କରିବି, ପୁଅ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ନେବି ନାହିଁ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚନଂ ତସ୍ଯ ତ୍ରିଶଂକୋର୍ମୁନିପୁଂଗଵଃ। ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ କିଂଚିଲ୍ଲଜ୍ଜାସମନ୍ଵିତଃ॥୬.୬.
ସୂତ କହିଲେ — ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କିଛି ଲଜ୍ଜା ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
ମା ଵିଷାଦଂ ମହୀପାଲ ଵିଷଯେଽତ୍ର କରିଷ୍ଯସି। ଅନେନୈଵ ଶରୀରେଣ ତ୍ଵାଂ ନଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଦିଵମ୍॥୬.୬.
ହେ ରାଜା, ଏଥିରେ ତୁମେ ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହି ଦେହରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯିବି।
ତତ୍ତତ୍କର୍ମ କରିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵର୍ଗାର୍ଥେ ନୃପସତ୍ତମ। ତଵାଭୀଷ୍ଟଂ କରିଷ୍ଯାମି କିଂ ଵା ଯାସ୍ଯାମି ସଂକ୍ଷଯମ୍॥୬.୬.
ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଁ ଯେଉଁ କାମ କରିବାକୁ ଦରକାର, ମୁଁ ସେସବୁ କାମ କରିବି, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ। ଆପଣ ଯାହା ଚାହାନ୍ତି, ମୁଁ ସେହି କଥା କରିବି, କିମ୍ବା ମୁଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶ୍ଟ ହେଇଯିବି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପରଂ କୋପଂ କୃତ୍ଵୋପରି ଦିଵୌକସାମ୍। ଉଵାଚ ଚ ତତୋ ରୌଦ୍ରଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ॥୬.୬.
ଏପରି କହି, ସେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରତି ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ କଲେ, ଏବଂ ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦାନ୍ତିକ ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
ଯଥା ମଯା ଦ୍ଵିଜତ୍ଵଂ ହି ସ୍ଵଯମେଵାର୍ଜିତଂ ବଲାତ୍। ତଥା ସୃଷ୍ଟିଂ କରିଷ୍ଯାମି ସ୍ଵକୀଯାଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ॥୬.୬.
ଯେପରି ମୁଁ ନିଜେ ଶକ୍ତିବଳରେ ଦ୍ୱିଜତ୍ୱ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲି, ସେପରି ମୁଁ ମୋର ନିଜ ସୃଷ୍ଟି କରିବି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତତସ୍ତଂ ସ ସମାଲୋକ୍ଯ ଶଂକରଂ ଶଶିଶେଖରମ୍। ପ୍ରଣମ୍ଯ ଵିଧିଵଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ତୁତିଂ ଚକ୍ରେ ମହାମୁନିଃ॥୬.୬.
ତାପରେ, ଶଶିଧର ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ମହାମୁନି ନିୟମ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରଣାମ କରି, ସ୍ତୁତି କରିଲେ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଉଵାଚ। ଜଯ ଦେଵ ଜଯାଚିଂତ୍ଯ ଜଯ ପାର୍ଵତିଵଲ୍ଲଭ। ଜଯ କୃଷ୍ଣ ଜଗନ୍ନାଥ ଜଯ କୃଷ୍ଣ ଜଗଦ୍ଗୁରୋ॥୬.୬.
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ: ଜୟ ହେଉ, ଦେବ! ଜୟ ହେଉ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ! ଜୟ ହେଉ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ! ଜୟ ହେଉ, କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାଥ! ଜୟ ହେଉ, କୃଷ୍ଣ, ଜଗତ୍ର ଗୁରୁ!
ଜଯାଚିଂତ୍ଯ ଜଯାମେଯ ଜଯାନଂତ ଜଯାଚ୍ଯୁତ। ଜଯାମର ଜଯାଜେଯ ଜଯାଵ୍ଯଯ ସୁରେଶ୍ଵର॥୬.୬.
ଜୟ ହେଉ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ! ଜୟ ହେଉ, ଅପରିମାପ୍ୟ! ଜୟ ହେଉ, ଅନନ୍ତ! ଜୟ ହେଉ, ଅଚ୍ୟୁତ! ଜୟ ହେଉ, ଅମର! ଜୟ ହେଉ, ଅଜୟ! ଜୟ ହେଉ, ଅବିନାଶୀ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ!
ଜଯ ସର୍ଵଗ ସର୍ଵେଶ ଜଯ ସର୍ଵସୁରାଶ୍ରଯ। ଜଯ ସର୍ଵଜନଧ୍ଯେଯ ଜଯ ସର୍ଵାଘନାଶନ॥୬.୬.
ଜୟ ହେଉ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ! ଜୟ ହେଉ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ! ଜୟ ହେଉ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ! ଜୟ ହେଉ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନର ଅଧିକାରୀ! ଜୟ ହେଉ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶକ!
ତ୍ଵଂ ଧାତା ଚ ଵିଧାତା ଚ ତ୍ଵଂ କର୍ତା ତ୍ଵଂ ଚ ରକ୍ଷକଃ। ଚତୁର୍ଵିଧସ୍ଯ ଦେଵେଶ ଭୂତଗ୍ରାମସ୍ଯ ଶଂକର॥୬.୬.
ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ; ତୁମେ କର୍ତ୍ତା ଓ ରକ୍ଷକ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ ଶଙ୍କର, ଚାରି ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର।
ଯଥା ତିଲସ୍ଥିତଂ ତୈଲଂ ଯଥା ଦଧିଗତଂ ଘୃତମ୍। ତଥୈଵାଧିଷ୍ଠିତଂ କୃତ୍ସ୍ନଂ ତ୍ଵଯା ଗୁପ୍ତେନ ଵୈ ଜଗତ୍॥୬.୬.
ଯେପରି ତିଳ ମଧ୍ୟରେ ତେଲ ଓ ଦହିରେ ଘିଅ ଥାଏ, ସେପରି ସମଗ୍ର ଜଗତ ତୁମେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ବ୍ୟାପି ରହି ରକ୍ଷା କରୁଛ।
ତ୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମା ତ୍ଵଂ ହୃଷୀକେଶସ୍ତ୍ଵଂ ଶକ୍ରସ୍ତ୍ଵଂ ହୁତାଶନଃ। ତ୍ଵଂ ଯଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଂ ଵଷଟ୍କାରସ୍ତ୍ଵମିନ୍ଦୁସ୍ତ୍ଵଂ ଦିଵାକରଃ॥୬.୬.
ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମେ ହୃଷୀକେଶ, ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଅଗ୍ନି; ତୁମେ ଯଜ୍ଞ, ତୁମେ ବଷଟ୍ଧ୍ୱନି, ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ଅଥଵା ବହୁନୋକ୍ତେନ କିଂ ସ୍ତଵେନ ତଵ ପ୍ରଭୋ। ସମାସାଦେଵ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵିଭୂତିଂ ଶ୍ରୁତିନୋଦିତାମ୍॥୬.୬.
ହେ ପ୍ରଭୁ, ବହୁତ କଥା କହି ସ୍ତୁତି କରିବାର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା? ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କହାଯାଇଥିବା ତୁମ ମହିମା କହିବି।
ଯତ୍କିଂଚିତ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ସ୍ଥାଵରଂ ଜଂଗମଂ ଵିଭୋ। ତତ୍ସର୍ଵଂ ଭଵତା ଵ୍ଯାପ୍ତଂ କାଷ୍ଠଂ ହଵ୍ଯଭୁଜା ଯଥା॥୬.୬.
ତିନି ଲୋକରେ ଯେଉଁଠାରେ ଯାହା କିଛି ଅଚଳ କିମ୍ବା ଚଳିତ ଅଛି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେସବୁ ତୁମେ ବ୍ୟାପି ଅଛ; ଯେପରି କାଠରେ ଅଗ୍ନି ଥାଏ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ପରିତୁଷ୍ଟୋଽସ୍ମି ଭଦ୍ରଂ ତେ ଵରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯ ସନ୍ମୁନେ। ଯତ୍ତେ ହୃଦି ସ୍ଥିତଂ ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵଂ ଦାସ୍ଯାମ୍ଯସଂଶଯମ୍॥୬.୬.
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତୁମର ଭଲ ହେଉ। ହେ ମହାମୁନି, ତୁମେ ଯାହା ଚାହ, ମାଗ; ତୁମ ହୃଦୟରେ ଯାହା ସଦା ଅଛି, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଦେଇବି।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ର ଉଵାଚ। ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋସି ଦେଵେଶ ଯଦି ଦେଯୋ ଵରୋ ମମ। ତନ୍ମେ ସ୍ଯାତ୍ସୃଷ୍ଟିମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହେଶ୍ଵର॥୬.୬.
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ: ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ, ଯଦି ମୋତେ ଏକ ଵର ଦେବେ, ତେବେ ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟିର ମହିମା ମିଳୁ।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଂ ଚୋକ୍ତ୍ଵା ଭଗଵାନ୍ଵୃଷଭଧ୍ଵଜଃ। ସର୍ଵୈର୍ଗଣୈଃ ସମାଯୁକ୍ତସ୍ତତଶ୍ଚାଦର୍ଶନଂ ଗତଃ॥୬.୬.
'ତଥା ହେଉ' ବୋଲି ଭଗବାନ ବୃଷଧ୍ୱଜ ସମସ୍ତ ଗଣଙ୍କ ସହିତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋଽପି ତତ୍ରୈଵ ସ୍ଥିତୋ ଧ୍ଯାନପରାଯଣଃ। ଚକ୍ରେ ଚତୁର୍ଵିଧାଂ ସୃଷ୍ଟିଂ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧଯା ହଂସଗାମିନଃ॥୬.୬.
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତାହାଁରେ ରହି, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହୋଇ, ହଂସରେ ଚଳିତ ତାଙ୍କ ସହ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧା କରି, ଚାରି ପ୍ରକାର ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ସୃଷ୍ଟଂ ସଂଧ୍ଯାଦ୍ଵଯଂ ତଚ୍ଚ ଦୃଶ୍ଯତେଽଦ୍ଯାପି ଵୈ ଦ୍ଵିଜାଃ
ସେ ଦୁଇ ସଂଧ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖାଯାଏ।
ତତୋ ଦେଵଗଣାଃ ସର୍ଵେ ସୃଷ୍ଟାସ୍ତେନ ମହାତ୍ମନା
ତାପରେ ସେ ମହାତ୍ମା ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।