ତାଵୂଚତୁଃ। ଯଦି ତୁଷ୍ଟୋସି ଦେଵେଶ ତ୍ରିଭାଗେନ ସମାଶ୍ରଯମ୍। ଆଵାଭ୍ଯାଂ ଦେହି ଲିଂଗେନ ଯେନୈକତ୍ରାଶ୍ରଯୋ ଭଵେତ୍॥୬.୧.
ଦୁଇଜଣ କହିଲେ: ଯଦି ଆପଣ ଖୁସି ଅଛନ୍ତି, ଦେବେଶ, ଲିଂଗ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ଦୁଇଜଣ ତିଆଁଶ ଅଂଶରେ ଏକାଠି ଅବସ୍ଥିତ ହେବାକୁ ଦିଅ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ସ ତଥେତି ପ୍ରତିଜ୍ଞାଯ ଲିଂଗମାଦାଯ ଚ ପ୍ରଭୁଃ। ସ୍ଥାନେ ନିଯୋଜଯାମାସ ସର୍ଵଦେଵାଧିପୂଜିତମ୍॥୬.୧.
ସୂତ କହିଲେ: ପ୍ରଭୁ 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି ସମ୍ମତି ଦେଇ, ଲିଂଗକୁ ନେଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜିତ ସ୍ଥାନରେ ଏହାକୁ ବସାଇଲେ।
ତତୋ ହାଟକମାଦାଯ ତଦାକାରଂ ପିତାମହଃ। କୃତ୍ଵା ଲିଂଗଂ ସ୍ଵଯଂ ତତ୍ର ସ୍ଥାପଯାମାସ ହର୍ଷିତଃ॥୬.୧.
ତାପରେ ପିତାମହ ସୁନା ନେଇ, ଏହି ଆକୃତିରେ ଲିଂଗ ତିଆରି କରି, ଆନନ୍ଦରେ ନିଜେ ଏଠାରେ ବସାଇଲେ।
ପ୍ରୋଵାଚ ଚାଥ ଭୋ ଵିପ୍ରାଃ ସାଧୁନାଦେନ ନାଦଯନ୍। ଲୋକତ୍ରଯଂ ସମସ୍ତାନାଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍॥୬.୧.
ଏପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେ ଧର୍ମମୟ ଶବ୍ଦରେ ତିନି ଜଗତ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଶୁଣିପାରିବା ପରି ଘୋଷଣା କଲେ।
ମଯା ହ୍ଯାଦ୍ଯଂ ତ୍ଵିଦଂ ଲିଂଗଂ ହାଟକେନ ଵିନିର୍ମିତମ୍। ଖ୍ଯାତିଂ ଯାସ୍ଯତି ସର୍ଵତ୍ର ପାତାଲେ ହାଟକେଶ୍ଵରମ୍॥୬.୧.
ମୁଁ ଏହି ପ୍ରଥମ ଲିଂଗକୁ ସୁନାରେ ତିଆରି କରିଛି; ପାତାଳରେ ଏହା 'ହାଟକେଶ୍ୱର' ନାମରେ ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଇବ।
ତଥାନ୍ଯେ ମନୁଜା ଯେ ଚ ହାଟକାଦୀନି ଭକ୍ତିତଃ। ମଣିମୁକ୍ତାସୁରତ୍ନୈଶ୍ଚ କୃତ୍ଵା ଲିଂଗାନି କୃତ୍ସ୍ନଶଃ॥୬.୧.
ଏହିପରି, ଅନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଭକ୍ତିରେ ସୁନା, ମଣି, ମୁକ୍ତା, ଦେବୀ ରତ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଲିଂଗ ତିଆରି କରିବେ—
ତ୍ରିକାଲଂ ପୂଜଯିଷ୍ଯଂତି ତେ ଯାସ୍ଯଂତି ପରାଂ ଗତିମ୍। ମୃନ୍ମଯଂ ସଂପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ନୀଚଧାତୁମଯଂ ତଥା॥୬.୧.
ତାଙ୍କମାନେ ତିନିବେଳେ ପୂଜା କରି, ମୃଣ୍ମୟ ଓ ନିମ୍ନ ଧାତୁର ଲିଂଗକୁ ଛାଡି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିକୁ ପାଇବେ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରଃ ସହ ସର୍ଵୈର୍ଦିଵାଲଯୈଃ। ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ସୋଽପି କୈଲାସଂ ଶଶିଶେଖରଃ॥୬.୧.
ଏପରି କହି, ଚତୁର୍ମୁଖୀ ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରଶିର ଶିବ କୈଳାସକୁ ଗଲେ।
ଏତସ୍ମାତ୍କାରଣାଲ୍ଲିଂଗଂ ପୂଜ୍ଯତେଽତ୍ର ସୁରାସୁରୈଃ। ହରସ୍ଯ ଚୋତ୍ତମାଂଗାନି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵିଶେଷତଃ॥୬.୧.
ଏହି କାରଣରୁ, ଏଠାରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଲିଂଗକୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ହରଙ୍କ ଉତ୍ତମ ଅଂଶକୁ ଛାଡି।
ତତଃ ପ୍ରଭୃତି ତଲ୍ଲିଂଗଂ ସ୍ଵଯଂ ବ୍ରହ୍ମା ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ। ଭଗଵାନ୍ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚ ତେନ ପୂଜ୍ଯଂ ଶିଵଂ ହି ତତ୍॥୬.୧.
ତାପରେ ଠାରୁ, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଓ ଭଗବାନ ବାସୁଦେବ ଏହି ଲିଂଗକୁ ପୂଜନ କରିବାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି, କାରଣ ଏହା ଶିବ ଅଟୁଟ।
ଯସ୍ତୁ ପୂଜଯତେ ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତେନ ଚେତସା। ତ୍ର୍ଯଂବକାଚ୍ଯୁତବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାସ୍ତେନ ସ୍ଯୁଃ ପୂଜିତାସ୍ତ୍ରଯଃ॥୬.୧.
ଯେଉଁଜଣ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରିତ ମନରେ ପ୍ରତିଦିନ ଶିବଙ୍କ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେ ତିନି ଜଣ—ତ୍ରୟମ୍ବକ, ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ବ୍ରହ୍ମା—କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି।
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ଶିଵଲିଂଗଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍। ସ୍ପର୍ଶଯେଦୀକ୍ଷଯେନ୍ନିତ୍ଯଂ କୀର୍ତଯେଚ୍ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ॥୬.୧.
ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦିନେ ଦିନେ ଏହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ଦେଖିବା ଓ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଉଚିତ, ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ତସ୍ମିନ୍ନୁତ୍ପାଟିତେ ଲିଂଗେ ଭୂତଲାଦ୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ। ପାତାଲାଜ୍ଜାହ୍ନଵୀତୋଯଂ ତେନ ମାର୍ଗେଣ ନିଃସୃତମ୍। ସର୍ଵପାପହରଂ ନୄଣାଂ ସର୍ଵକାମପ୍ରଦାଯକମ୍॥୬.୨.
ସୂତ କହିଲେ: ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଭୂମିରୁ ଉପଡ଼ି ଯିବାବେଳେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପାତାଳରୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଏହି ପଥରେ ବାହାରିଲା, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।
ତତ୍ର ସ୍ଵଯମଭୂତ୍ପୂର୍ଵଂ ଯତ୍ତଦ୍ଦ୍ଵିଜଵରୋତ୍ତମାଃ। ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵଦତୋ ମେଽଦ୍ଯ ଲୋକଵିସ୍ମଯକାରକମ୍॥୬.୨.
ସେଠାରେ, ପୂର୍ବରୁ ଯାହା ଘଟିଥିଲା, ସେଟି ସ୍ୱୟଂ ଘଟିଗଲା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ; ଆଜି ମୁଁ କହୁଛି, ଏହି ଚମତ୍କାର ଗଳ୍ପକୁ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ତ୍ରିଶଂକୁର୍ନାମ ରାଜେଂଦ୍ରଶ୍ଚଂଡାଲତ୍ଵଂ ସମାଗତଃ। ତତ୍ର ସ୍ନାତଃ ପୁନର୍ଲେଭେ ଶରୀରଂ ପାର୍ଥିଵୋଚିତମ୍॥୬.୨.
ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ନାମକ ଏକ ରାଜା, ଚଣ୍ଡାଳ ହୋଇଯାଇଥିଲେ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ପୁନି ରାଜା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଦେହ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ଋଷଯଃ ଊଚୁଃ। ଚଂଡାଲତ୍ଵଂ କଥଂ ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତ୍ରିଶଂକୁର୍ନୃପସତ୍ତମଃ। ଏତତ୍ତ୍ଵଂ ସର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ଵିସ୍ତରାତ୍ସୂତନନ୍ଦନ॥୬.୨.
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ରାଜା କିପରି ଚଣ୍ଡାଳ ହେଲେ? ସୂତପୁତ୍ର, ଏହା ସବୁ ଖୁବ ଭଲଭାବରେ ଆମକୁ କହ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ଅହଂ ଵଃ କୀର୍ତଯିଷ୍ଯାମି କଥାମେତାଂ ପୁରାତନୀମ୍। ସର୍ଵପାପହରାଂ ମେଧ୍ଯାଂ ତ୍ରିଶଂକୁନୃପସଂଭଵାମ୍॥୬.୨.
ସୂତ କହିଲେ: ମୁଁ ଆପଣମାନେଙ୍କୁ ଏହି ପୁରାତନ କଥା କହିବି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ ଓ ପବିତ୍ର, ଏହା ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ବିଷୟରେ।
ସୂର୍ଯଵଂଶୋଦ୍ଭଵଃ ପୂର୍ଵଂ ତ୍ରିଶଂକୁରିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ। ଆସୀତ୍ପାର୍ଥିଵଶାର୍ଦୂଲଃ ଶାର୍ଦୂଲସମଵିକ୍ରମଃ॥୬.୨.
ପୂର୍ବେ, ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ନାମକ ରାଜା, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ସମାନ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ।
ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ମୁନେଃ ଶିଷ୍ଯୋ ଯଜ୍ଵା ଦାନପତିଃ ପ୍ରଭୁଃ। ତେନେଷ୍ଟଂ ଚ ମଖୈଃ ସର୍ଵୈରଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାଦିଭିଃ ସଦା॥୬.୨.
ସେ ବସିଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଦାନ ଓ ଶକ୍ତିର ମାଳିକ; ସେ ସବୁ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ସଦା କରୁଥିଲେ।
ସଂପୂର୍ଣଦକ୍ଷିଣୈରେଵ ଵତ୍ସରଂ ଵତ୍ସରଂ ପ୍ରତି। ତଥା ଦାନାନି ସର୍ଵାଣି ପ୍ରଦତ୍ତାନି ମହାତ୍ମନା॥୬.୨.
ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରଚୁର ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଥିଲେ, ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଦାନ ମହାତ୍ମା ତ୍ରିଶଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଵିଶିଷ୍ଟେଭ୍ଯୋ ଦୀନେଭ୍ଯଶ୍ଚ ଵିଶେଷତଃ। ଵ୍ରତାନି ଚ ପ୍ରଚୀର୍ଣାନି ରକ୍ଷିତାଃ ଶରଣାଗତାଃ॥୬.୨.
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ବିଶେଷ କରି ଦରିଦ୍ରମାନେ, ସେ ପାଇଁ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିଲେ, ଶରଣାଗତମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇଥିଲେ।
ପୁତ୍ରଵଲ୍ଲାଲିତା ଲୋକାଃ ଶତ୍ରଵଶ୍ଚ ନିଷୂଦିତାଃ। ଭ୍ରାଂତାନି ଭୂତଲେ ଯାନି ତୀର୍ଥାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ। ତପସ୍ଵିଭ୍ଯୋ ଯଥାକାମଂ ଯଚ୍ଛତା ଵାଂଛିତଂ ଧନମ୍॥୬.୨.
ଲୋକମାନେକୁ ପୁଅ ସମାନ ଆଦର କରିଥିଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବସ୍ଥାନ ଅଛି, ସେ ସବୁ ଦେଖିଥିଲେ; ତପସ୍ବୀମାନେ ପାଇଁ ଚାହିଁଥିବା ଧନ ଦେଇଥିଲେ।
କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନ୍ମୁନିଃ। ତେନ ପ୍ରୋକ୍ତଃ ସଭାମଧ୍ଯେ ସଂସ୍ଥିତୋ ନତିପୂର୍ଵକମ୍॥୬.୨.
କିଛି ସମୟ ପରେ, ବସିଷ୍ଠ ଭଗବାନ ମୁନି, ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ କରିଥିବା ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ତ୍ରିଶଂକୁରୁଵାଚ। ଭଗଵନ୍ଯଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛାମି ତେନ ଯଜ୍ଞେନ ସାଂପ୍ରତମ୍। ଗମ୍ଯତେ ତ୍ରିଦିଵଂ ଯେନ ସଶରୀରେଣ ସତ୍ଵରମ୍॥୬.୨.
ତ୍ରିଶଙ୍କୁ କହିଲେ: ଭଗବନ, ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଚାହେଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ସହିତ ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାଯାଏ।
ତସ୍ମାତ୍କୁରୁ ପ୍ରସାଦଂ ମେ ସଂଭାରାନାହର ଦ୍ରୁତମ୍। ତସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ଯଥାର୍ହାନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଂସ୍ତଥା॥୬.୨.
ତେଣୁ ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ, ଏହି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମଗ୍ରୀ ଓ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୀଘ୍ର ଏକତ୍ର କରନ୍ତୁ, ଯଜ୍ଞ ସଫଳତା ପାଇଁ।
ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ। ନ ସ କଶ୍ଚିତ୍କ୍ରତୁର୍ଯେନ ଗମ୍ଯତେ ତ୍ରିଦିଵଂ ନୃପ। ଅନେନୈଵ ଶରୀରେଣ ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍॥୬.୨.
ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ: ରାଜା, ଏମିତି କୌଣସି ଯଜ୍ଞ ନାହିଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାଯାଏ; ଏହି ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାଦଯୋ ଯଜ୍ଞା ଯେ ପ୍ରୋକ୍ତାଃ ପ୍ରାକ୍ସ୍ଵଯଂଭୁଵା। ଅନ୍ଯଦେହାଂତରେ ସ୍ଵର୍ଗଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ତୈଃ କୃତୈର୍ନୃପ॥୬.୨.
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ, ଯାହା ସ୍ୱୟଂଭୁ କହିଥିଲେ, ସେଗୁଡିକ କରିଲେ ଅନ୍ୟ ଦେହରେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ରାଜା।
ଯଦି ଵା ପୃଥିଵୀପାଲ ତ୍ଵଯା ଯଜ୍ଞପ୍ରଭାଵତଃ। ପାର୍ଥିଵୋ ଵା ଦ୍ଵିଜୋ ଵାଥ ଵୈଶ୍ଯୋ ଵାନ୍ଯତରୋଽପି ଵା॥୬.୨.
ଯଦି ତୁମେ, ପୃଥିବୀର ନାଥ, ଯଜ୍ଞର ଶକ୍ତିରେ, ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୈଶ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜଣ ହେଉଥିବା—
ସ୍ଵଯଂ ଦୃଷ୍ଟଃ ଶ୍ରୁତୋ ଵାପି ସଂଜାତୋଽତ୍ର ଧରାତଲେ। ସ୍ଵର୍ଗଂ ଗତଃ ଶରୀରେଣ ସହିତସ୍ତତ୍ପ୍ରକୀର୍ତଯ॥୬.୨.
ଏଠାରେ ପୃଥିବୀରେ କେହି ଶରୀର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଇଥିବାକୁ ତୁମେ ଦେଖିଛ କିମ୍ବା ଶୁଣିଛ କିମ୍ବା ଜାଣିଛ, ତେବେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଷୟରେ କହ।
ତ୍ରିଶଂକୁରୁଵାଚ। ନାସାଧ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତଵାହଂ ଵେଦ୍ମି ତତ୍ତ୍ଵତଃ। ତସ୍ମାତ୍କୁରୁ ପ୍ରସାଦଂ ମେ ଯଥା ସ୍ଯାନ୍ମନସେପ୍ସିତମ୍॥୬.୨.
ତ୍ରିଶଙ୍କୁ କହିଲେ: ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ପାଇଁ କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ—ମୁଁ ଏହାକୁ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ଜାଣିଛି। ତେଣୁ, ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବା ପାଇଁ ଦୟା କର।