ଵିନାଯକାଂସ୍ତତଃ ପଂଚ ଵିଶ୍ଵନାଥଂ ତତୋ ଵ୍ରଜେତ୍
ତାପରେ ପାଞ୍ଚଟି ବିନାୟକଙ୍କୁ, ପଛରେ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କୁ ଯିବା।
ଅଂତର୍ଗୃହସ୍ଯ ଯାତ୍ରେଯଂ ଯଥାଵଦ୍ଯା ମଯା କୃତା
ଏହିଭଳି ଅନ୍ତର୍ଗୃହର ଯାତ୍ରାକୁ ମୁଁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।
ଇତି ମଂତ୍ରଂ ସମୁଚ୍ଚାର୍ଯ କ୍ଷଣଂ ଵୈ ମୁକ୍ତିମଂଡପେ
ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପରେ ରହିବା।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଵାସରଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଵିଷ୍ଣୁତୀର୍ଥେଷୁ ସର୍ଵତଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦିନକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତ ବିଷ୍ଣୁତୀର୍ଥରେ।
ନଭସ୍ଯ ପଂଚଦଶ୍ଯାଂ ଚ କୁଲସ୍ତଂଭଂ ସମର୍ଚଯେତ୍
ନଭସ୍ୟ ମାସର ପନ୍ଦରତରିଖରେ କୁଳସ୍ତମ୍ଭକୁ ପୂଜିବା।
ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଵମିମା ଯାତ୍ରା କର୍ତଵ୍ଯାଃ କ୍ଷେତ୍ରଵାସିଭିଃ 4.2.100.
ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ଏହି ସମସ୍ତ ଯାତ୍ରା କ୍ଷେତ୍ରବାସୀମାନେ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଧୀତ୍ଯ ଚତୁରୋ ଵେଦାନ୍ସାଂଗାନ୍ଯତ୍ଫଲମାପ୍ଯତେ 4.2.100.
ଚାରିଟି ବେଦ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହାୟ ଶାସ୍ତ୍ର ପଢିଲେ, ଏହି ଫଳ ମିଳେ।
ଯ ଇଦଂ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ସମସ୍ତଂ ତ୍ଵର୍ଧମେଵ ଵା 4.2.100.
ଯିଏ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କିମ୍ବା ଅର୍ଧ ଅଂଶ ଶୁଣାଇବେ—
ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଭଵତ୍ଯେଵ ଶଂଭୋରାଜ୍ଞା ପ୍ରଭାଵତଃ 4.2.100.
ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାର ପ୍ରଭାବରେ, ସେଠି ତାଙ୍କର ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ ।
ସର୍ଵେଷାଂ ମଂଗଲାନାଂ ଚ ମହାମଂଗଲମୁତ୍ତମମ୍
ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଜିନିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ।
ଓଁନମଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମାଯ ଅଥ ସ୍କାନ୍ଦେ ମହାପୁରାଣେ ଷଷ୍ଠନାଗରଖଣ୍ଡପ୍ରାରମ୍ଭଃ ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ॥ ସ ଧୂର୍ଜଟି ଜଟାଜୂଟୋ ଜାଯତାଂ ଵିଜଯାଯ ଵଃ। ଯତ୍ରୈକପଲିତଭ୍ରାଂତିଂ କରୋତ୍ଯଦ୍ଯାପି ଜାହ୍ନଵୀ॥୬.୧.
ଓଁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ଏବେ ସ୍କନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଷଷ୍ଠ ନଗର ଖଣ୍ଡ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି । ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଯିଏ ଜଟା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାର ଏକ ଧଳା କେଶ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାହ୍ନବୀକୁ ଭ୍ରମିତ କରେ, ସେ ଭଗବାନ ତୁମେମାନେ ଜିତିବେ ବୋଲି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉନ୍ତୁ ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ। ହରସ୍ଯ ପୂଜ୍ଯତେ ଲିଂଗଂ କସ୍ମାଦତନ୍ମହାମତେ ଵିଶେଷାତ୍ସଂପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଶେଷାଂଗାନି ସୁରାସୁରୈଃ॥୬.୧.
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ମହାମତି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଶିବଙ୍କ ଅନ୍ୟ ରୂପକୁ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କର ଲିଙ୍ଗକୁ କାହିଁକି ବିଶେଷ ଭାବରେ ପୂଜନ୍ତି ?
ତସ୍ମାଦେତନ୍ମହାବାହୋ ଯଥାଵଦ୍ଵକ୍ତୁମର୍ହସି। ସାଂପ୍ରତଂ ସୂତ କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ନଃ॥୬.୧.
ତେଣୁ, ହେ ବଳଶାଳୀ, ଏହା ଠିକ୍ ଭାବରେ ଏବେ ଆମକୁ କହିଦିଅ । ହେ ସୂତ, ଏ ବିଷୟରେ ଆମର ବଡ଼ ଉତ୍ସୁକତା ଅଛି ।
ସୂତ ଉଵାଚ। ପ୍ରଶ୍ନଭାରୋ ମହାନେଷ ଯୋ ଭଵଦ୍ଭିରୁଦାହୃତଃ। କୀର୍ତଯିଷ୍ଯେ ତଥାପ୍ଯେନଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଵଯଂଭୁଵେ॥୬.୧.
ସୂତ କହିଲେ: ଆପଣମାନେ ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ସେଠି ବଡ଼ ଭାରି ଅର୍ଥ ଅଛି; ତଥାପି, ମୁଁ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଏହା କହିବି ।
ଆନର୍ତଵିଷଯେ ଚାସ୍ତି ଵନଂ ମୁନିଜନାଶ୍ରଯମ୍। ମନୋଜ୍ଞଂ ସର୍ଵସତ୍ତ୍ଵାନାଂ ସର୍ଵର୍ତୁଫଲିତଦ୍ରୁମମ୍॥୬.୧.
ଆନର୍ତ୍ତ ଦେଶରେ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି, ଯାହା ମୁନିମାନେ ଅଶ୍ରୟ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫଳ ଧରୁଥିବା ଗଛରେ ଭରିଆ ।
ତତ୍ରାଶ୍ରମପଦଂ ରମ୍ଯଂ ସୌମ୍ଯସତ୍ତ୍ଵନିଷେଵିତମ୍ ୬.୧.
ସେଠି ଏକ ରମ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବର ଲୋକମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି ।
ଅବ୍ଭକ୍ଷୈର୍ଵାଯୁଭକ୍ଷୈଶ୍ଚ ଶୀର୍ଣପର୍ଣାଶିଭିସ୍ତଥା। ଦନ୍ତୋଲୂଖଲିଭିର୍ଵିପ୍ରୈଃ ସେଵିତଂ ଚାଶ୍ମକୁଟ୍ଟକୈଃ॥୬.୧.
ସେଠି ଜଳ ଓ ବାୟୁ ଖାଇଥିବା, ଝଡ଼ି ପତ୍ର ଭୋଜନ କରୁଥିବା, ଦାନ୍ତକୁ ମୁସଳ ବାପରିଥିବା ଏବଂ ପାଥରରେ ଚୁଣା କରୁଥିବା ତାପସମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି ।
ସ୍ନାନହୋମପରୈଶ୍ଚୈଵ ଜପସ୍ଵାଧ୍ଯାଯତତ୍ପରୈଃ। ଵାନପ୍ରସ୍ଥୈସ୍ତ୍ରିଦଣ୍ଡୈଶ୍ଚ ହଂସୈଶ୍ଚାପି କୁଟୀଚରୈଃ॥୬.୧.
ସେଠି ନିତ୍ୟ ସ୍ନାନ ଓ ହୋମ କରୁଥିବା, ଜପ ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଲିନ୍ନ, ବନବାସୀ, ତିନି ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ହଂସ ସଦୃଶ ମୁନି ଓ କୁଟୀରରେ ବସୁଥିବା ତାପସମାନେ ଅଛନ୍ତି ।
ସ୍ନାତକୈର୍ଯତିଭିର୍ଦାନ୍ତୈସ୍ତଥା ପଂଚାଗ୍ନିସାଧକୈଃ। କସ୍ଯଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲସ୍ଯ ଭଗଵାଂସ୍ତ୍ରିପୁରାଂତକଃ॥୬.୧.
ସେଠି ଦୀକ୍ଷିତ, ଦମୀ, ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ସାଧନା କରୁଥିବା ତାପସମାନେ ଅଛନ୍ତି । କେତେକ ସମୟରେ, ତିନିଟି ପୁର ଧ୍ୱଂସ କରିଥିବା ଭଗବାନ ସେଠି ପହଞ୍ଚିଲେ ।
ସତୀଵିଯୋଗସଂତପ୍ତୋ ଭ୍ରମମାଣ ଇତସ୍ତତଃ। ତସ୍ମିନ୍ଵନେ ସମାଯାତଃ ସୌମ୍ଯସତ୍ତ୍ଵନିଷେଵିତେ॥୬.୧.
ସତୀଙ୍କ ବିୟୋଗରେ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏଠି ସେଠି ଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା, ସେ ଭଗବାନ ଶିବ ଶାନ୍ତ ସ୍ୱଭାବର ଲୋକମାନେ ଥିବା ସେଇ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ।
କ୍ରୀଡଂତି ନକୁଲା ଯତ୍ର ସାର୍ଧଂ ସର୍ପୈଃପ୍ରହର୍ଷିତାଃ। ପଞ୍ଚାନନାଶ୍ଚ ମାତଂଗୈର୍ଵୃଷଦଂଶାସ୍ତଥାଖୁଭିଃ। କାକାଃ କୌଶିକସଂଘୈଶ୍ଚ ଵୈରଭାଵଵିଵର୍ଜିତାଃ॥୬.୧.
ଏଠି ନକୁଳମାନେ ସାପମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳୁଛନ୍ତି; ପଞ୍ଚମୁଖୀ ବାନରମାନେ ହାତୀମାନଙ୍କ ସହ, ବୃଷଦଂଶମାନେ ଉଠୁମାନେ ସହ, କାଉଁମାନେ କୋଇଲିମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି ଏକାଠି ରହୁଛନ୍ତି ।
ତତଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ରୁଦ୍ରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଶ୍ରମପଦଂ ତଦା। ନଗ୍ନଃ କପାଲମାଦାଯ ଭିକ୍ଷାର୍ଥଂ ପ୍ରଵିଵେଶ ସଃ॥୬.୧.
ତାପରେ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର, ସେଇ ଆଶ୍ରମକୁ ଦେଖି, ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ଧରି, ଭିକ୍ଷା ପାଇଁ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ।
ଅଥ ତସ୍ଯ ସମାଲୋକ୍ଯ ରୂପଂ ଗାତ୍ରସମୁଦ୍ଭଵମ୍। ଅଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵଂ ତାପସ୍ଯଃ ସର୍ଵାଃ କାମଵଶଂ ଗତାଃ॥୬.୧.
ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା, ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖିନଥିବା ତାଙ୍କ ରୂପକୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ତାପସୀମାନେ ଆକାଂକ୍ଷାରେ ଅଧୀନ ହେଲେ ।
ଗୃହକର୍ମ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଗୁରୁଶୁଶ୍ରୂଷଣାନି ଚ। ମିଥଃ ସଂଭାଷଣଂ ଚକ୍ରୁଃ ସ୍ଥାନେସ୍ଥାନେ ଚ ତାଃ ସ୍ଥିତାଃ॥୬.୧.
ଘରକାମ ଓ ବଡ଼ମାନେଙ୍କ ସେବା ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଦଢ଼ି ଦଢ଼ି ଆପସରେ କଥା ହେଉଥିଲେ ।
ଏକା ସା କାପି ଧନ୍ଯା ଯା ଚକ୍ରେ ତସ୍ଯାଵଗୂହନମ୍। ଵିଶ୍ରବ୍ଧା ସର୍ଵଗାତ୍ରେଷୁ ତାପସସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ॥୬.୧.
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଭାଗ୍ୟବତୀ ତାପସୀ, ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହରେ ଆଶ୍ରୟ କଲେ ।
ତଥାନ୍ଯାଃ କୌତୁକାଵିଷ୍ଟା ଧାଵଂତ୍ଯଃ ସର୍ଵତୋଦିଶମ୍। ଦୃଶ୍ଯଂତେ ତଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵିସ୍ତାରିତଵିଲୋଚନାଃ॥୬.୧.
ଅନ୍ୟମାନେ କୌତୁହଳରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭାବରେ ଚାହିଁ ରହିଲେ ।
କାଶ୍ଚିଦର୍ଦ୍ଧାନୁଲିପ୍ତାଂଗ୍ଯଃ କାଶ୍ଚିଦେକାଂଜିତେକ୍ଷଣାଃ। ଅର୍ଧସଂଯମିତୈଃ କୈଶୈସ୍ତଥାନ୍ଯାସ୍ତ୍ଯକ୍ତବାଲକାଃ॥୬.୧.
କେତେକ ଜଣୀ ନାରୀ ତାଙ୍କର ଦେହର ଅର୍ଧଅଂଶକୁ ମାତ୍ର ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିଲେ, କେତେକ ଜଣୀ ମାତ୍ର ଏକ ଆଖିକୁ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଆଉ କେତେକ ଜଣୀ ଅର୍ଧ ସଜାଯାଇଥିବା କେଶରେ ତାଙ୍କର ଶିଶୁମାନେକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଇଥିଲେ।
ଏଵମାଲୋକ୍ଯମାନଃ ସ କାମିନୀଭିର୍ମହେଶ୍ଵରଃ। ବଭ୍ରାମ ରାଜମାର୍ଗେଣ ଭିକ୍ଷାଂ ଦେହୀତି କୀର୍ତଯନ୍॥୬.୧.
ଏଭଳି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆକାଂକ୍ଷାପୂର୍ଣ୍ଣ ନାରୀମାନେ ଦେଖିଥିଲେ, ସେ ରାଜପଥରେ ଘୁରୁଥିଲେ ଏବଂ 'ଏହି ଦେହକୁ ଭିକ୍ଷା ଦିଅ' ବୋଲି ଡାକୁଥିଲେ।
ଅଥ ତେ ମୁନଯୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଂ ତଥା ଵିଗତାଂବରମ୍। କାମୋଦ୍ଭଵକରଂସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପ୍ରୋଚୁଃ କୋପାରୁଣେକ୍ଷଣାଃ॥୬.୧.
ତାପରେ, ମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ନଗ୍ନ ଦେଖି, ଯିଏ ନାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାମନା ଜନ୍ମାଉଥିଲେ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖିରେ କହିଲେ।
ଯସ୍ମାତ୍ପାପ ତ୍ଵଯାସ୍ମାକମାଶ୍ରମୋଽଯଂ ଵିଡଂବିତଃ। ତସ୍ମାଲ୍ଲିଂଗଂ ପତତ୍ଵାଶୁ ତଵୈଵ ଵସୁଧାତଲେ॥୬.୧.
ହେ ପାପୀ, ତୁମେ ଆମ ଆଶ୍ରମକୁ ଅପବିତ୍ର କରିଛ, ତେଣୁ ତୁମର ଲିଙ୍ଗ ତୁରନ୍ତ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଯାଉ।