ଦୁର୍ଲଭଂ ଜନ୍ମ ମାନୁଷ୍ଯଂ ଦୁର୍ଲଭା କାଶିକାପୁରୀ 4.2.94.
ମାନବ ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ, ଏବଂ କାଶୀ ନଗର ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଦୁର୍ଲଭ।
କ୍ଵ ଚ ତାଦୃକ୍ତପାଂସୀହ କ୍ଵ ତାଦୃଗ୍ଯୋଗ ଉତ୍ତମଃ
ଏଠାରେ ଏପରି ତପସ୍ୟା କେଉଁଠି ଅଛି? ଏପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଯୋଗ କେଉଁଠି ଅଛି?
ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯପୂର୍ଵଂ ପୁନଃପୁନଃ
ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପୁଣି ସତ୍ୟ—ସବୁଠାରୁ ଉପରେ ସତ୍ୟ, ଆଉ ଆଉ ପୁଣି ସତ୍ୟ।
ଵିଶ୍ଵେଶୋ ମୁକ୍ତିଦୋ ନିତ୍ଯଂ ମୁକ୍ତ୍ଯୈ ଚୋତ୍ତରଵାହିନୀ
ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ ସଦା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପଥ ଉପରକୁ ବହେ।
ଏକ ଏଵ ହି ଵିଶ୍ଵେଶୋ ମୁକ୍ତିଦୋ ନାନ୍ଯ ଏଵ ହି
ଏହି ଜଗତର ନାଥ ଏକମାତ୍ର ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରନ୍ତି, ତାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି।
ସାଯୁଜ୍ଯମୁକ୍ତିରତ୍ରୈଵ ସାନ୍ନିଧ୍ଯାଦିରଥାନ୍ଯତଃ
ଏଠି ମିଳିଥିବା ମୁକ୍ତି ହେଉଛି ସାୟୁଜ୍ୟ ମୁକ୍ତି; ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଅନ୍ୟଠାରେ ମିଳେ।
କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନୋ ଵ୍ଯାସୋଽକଥଯଦ୍ଯନ୍ମହଦ୍ଵଚଃ
କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ବ୍ୟାସ ଏହି ମହାନ କଥା କହିଥିଲେ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ [। ଭଵିଷ୍ଯଂ ମମ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ କୁଂଭଯୋନେ ମହାମତେ
ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, କୁମ୍ଭଯୋନି, ଆଗାମୀ ଦିନରେ ମୋ ଓ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଏହି ଘଟଣା ହେବ।
ପାରାଶର୍ଯୋ ମୁନିଵରୋ ଯଥା ମୋହମୁପୈଷ୍ଯତି
ପାରାଶରଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାମୁନି ଏକ ସମୟରେ ମୋହରେ ପଡିଯିବେ।
ଵ୍ଯସ୍ଯ ଵେଦାନ୍ମହାବୁଦ୍ଧିର୍ନାନା ଶାଖା ପ୍ରଭେଦତଃ
ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟାସ ବେଦକୁ ବିଭାଜନ କରି ବହୁ ଶାଖାରେ ବାଣ୍ଟିଦେବେ।
ଶ୍ରୁତିସ୍ମୃତିପୁରାଣାନାଂ ରହସ୍ଯଂ ଯସ୍ତ୍ଵଚୀକରତ୍
ଯିଏ ବେଦ, ସ୍ମୃତି ଓ ପୁରାଣର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ତୁମକୁ ଜଣାଇଥିଲେ।
ସର୍ଵପାପପ୍ରଶମନଂ ସର୍ଵଶାଂତିକରଂ ପରମ୍
ସେଇ ପରମ ଜ୍ଞାନ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ଦୂର କରେ ଓ ସମସ୍ତ ଶାନ୍ତି ଆଣେ।
ଏକଦା ସ ମୁନିଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ପର୍ଯଟନ୍ପୃଥିଵୀତଲେ
ଏକଥର ଶ୍ରୀମାନ୍ ସେ ମୁନି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଅଷ୍ଟାଶୀତିସହସ୍ରାଣି ଶୌନକାଦ୍ଯାସ୍ତପୋଧନାଃ
ଅଷ୍ଟାଶୀ ହଜାର ଏକ ଶୌନକ ଆଦି ତପସ୍ବୀ ମୁନିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ଧନୀ,
ଵିଭୂତିଧାରିଣୋ ଭକ୍ତ୍ଯା ରୁଦ୍ରସୂକ୍ତଜପପ୍ରିଯାନ୍
ଯେଉଁମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ରୁଦ୍ରସୂକ୍ତ ପଢିବାକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି,
ଏକ ଏଵ ହି ଵିଶ୍ଵେଶୋ ମୁକ୍ତିଦୋ ନାନ୍ଯ ଏଵ ହି
ଏହି ଜଗତର ନାଥ ଏକମାତ୍ର ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରନ୍ତି, ତାଠାରୁ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି।
ଵିଲୋକ୍ଯ ସ ମୁନିର୍ଵ୍ଯାସସ୍ତାସର୍ଵାନ୍ଗିରିଶାତ୍ମନଃ 4.2.95.
ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶିବାତ୍ମା ବ୍ୟାସ ମୁନି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ପରିନିର୍ମଥ୍ଯ ଵାଗ୍ଜାଲଂ ସୁନିଶ୍ଚିତ୍ଯାସକୃଦ୍ବହୁ
ସେ ମୁନି ଶବ୍ଦର ଜାଲକୁ ଭଲଭାବେ ଖୋଲି, ପୁନିପୁନି ଭାବି ସଠିକ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ।
ଵେଦେ ରାମାଯଣେ ଚୈଵ ପୁରାଣେଷୁ ଚ ଭାରତେ
ବେଦ, ରାମାୟଣ, ପୁରାଣ ଓ ଭାରତରେ,
ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ତ୍ରିସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯଂ ନ ମୃଷା ପୁନଃ
ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ତିନିଥର ସତ୍ୟ, ପୁଣି ସତ୍ୟ—କେବେ ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ, ପୁଣି ସତ୍ୟ।
ଲକ୍ଷ୍ମୀଶଃ ସର୍ଵଦୋ ନାନ୍ଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମୀଶୋପ୍ଯପଵର୍ଗଦଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନାଥ ସମସ୍ତ କିଛି ଦେଇପାରନ୍ତି; ମୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି କେହି ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭୁକ୍ତେର୍ମୁକ୍ତେରିହାନ୍ଯତ୍ର ନାନ୍ଯୋ ଦାତା ଜନାର୍ଦନାତ୍
ଏଠାରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଭୋଗ କିମ୍ବା ମୁକ୍ତି ଦେବାକୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି।
ଵିହାଯ କେଶଵାଦନ୍ଯଂ ଯେ ସେଵଂତେଲ୍ପମେଧସଃ
ଯେମାନେ କେଶବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ସେବା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧିର ଲୋକ।
ଏକ ଏଵ ହି ସର୍ଵେଶୋ ହୃଷୀକେଶଃ ପରାତ୍ପରଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ହୃଷୀକେଶ ଏକମାତ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏକୋ ଧର୍ମପ୍ରଦୋ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ଵେକୋ ବହ୍ଵର୍ଥଦୋ ହରିଃ
ଧର୍ମ ଦେବାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଏକମାତ୍ର, ଅନେକ ଫଳ ଦେବାରେ ହରି ଏକମାତ୍ର।
ଶାର୍ଙ୍ଗିଣଂ ଯେ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଦେଵମନ୍ଯମୁପାସତେ
ଯେମାନେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ନ୍ତି।
ଶ୍ରୁତ୍ଵେତି ଵାକ୍ଯଂ ଵ୍ଯାସସ୍ଯ ନୈମିଷାରଣ୍ଯଵାସିନଃ 4.2.95.
ଏହି ଭାଷଣ ବ୍ୟାସଙ୍କରୁ ଶୁଣି, ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ବାସିନ୍ଦାମାନେ—
ଯତୋ ଵେଦାସ୍ତ୍ଵଯା ଵ୍ଯସ୍ତାଃ ପୁରାଣାନ୍ଯପି ଵେତ୍ତି ଯତ୍
କାରଣ ଆପଣେ ବେଦକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିଛନ୍ତି, ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି।
ଯତଶ୍ଚ କର୍ତା ତ୍ଵମସି ମହତୋ ଭାରତସ୍ଯ ଵୈ
ଏବଂ ଆପଣେ ମହାଭାରତର ରଚୟିତା ହେବାରୁ—
ତତ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଃ କୋପରଶ୍ଚାତ୍ର ତ୍ଵତ୍ତଃ ସତ୍ଯଵତୀସୁତ
ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର, ଏଠାରେ ଆପଣେ ତଥ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।