ପ୍ରଣମିଷ୍ଯଂତି ଯତ୍ନେନ ମହାଶ୍ରେଯୋଭିଵୃଦ୍ଧଯେ
ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ନମସ୍କାର କରିବେ, ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳର ବୃଦ୍ଧି ପାଇବେ।
ପରଂ ହି ନର୍ମଦେଶସ୍ଯ ମହିମା କୋପି ଚାଦ୍ଭୁତଃ
ନର୍ମଦାଙ୍କର ମହିମା ନିଶ୍ଚୟ ଅସାଧାରଣ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ।
ନର୍ମଦାପି ପ୍ରହୃଷ୍ଟାସୀତ୍ପାଵିତ୍ର୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଚାଦ୍ଭୁତମ୍
ନର୍ମଦା ନଦୀ ଅଦ୍ଭୁତ ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଅତି ଖୁସି ହେଲା ।
ଵାକ୍ଯଂ ମୃକଂଡଜମୁନେସ୍ତେପି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ
ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ମହାମୁନିମାନେ ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଶୁଣିଲେ ।
ପାପକଂଚୁକମୁତ୍ସୃଜ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତି ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍ ।। 4.2.92.
ପାପର ଚାଦର ଛାଡି ଦେଇ, ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିବେ ।
ଇଦାନୀଂ କଥଯ ସ୍କଂଦ ସତୀଶ୍ଵର ସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ଏବେ କହ, ଶ୍କନ୍ଦ, ସତୀଙ୍କର ପତିଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ।
ସ୍କଂଦ ଉଵାଚ ମିତ୍ରାଵରୁଣସଂଭୂତ କଥଯାମି କଥାଂ ଶୃଣୁ
ଶ୍କନ୍ଦ କହିଲେ: ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଇଛି, ଏହି କଥା କହିବି—ଶୁଣ ।
ପୁରା ତତାପ ସୁମହତ୍ତପଃ ଶତଧୃତିର୍ମୁନେ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଶତଧୃତି ମହା ତପସ୍ୟା କଲେ, ମୁନି ।
ଉଵାଚ ଚାପି ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ନିତରାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରିଯଃ
ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ବହୁତ ଆସକ୍ତ ।
ତଦା ତ୍ଵଂ ମେ ଭଵ ସୁତୋ ଦେଵୀ ଦକ୍ଷସୁତାଽସ୍ତୁ ଚ
ତା ସମୟରେ, ସେ କହିଲେ: 'ତୁମେ ମୋର ପୁଅ ହେଉ, ଦେବୀ ଡକ୍ଷର ଝିଅ ହେଉ ।'
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହାଦେଵଃ ସର୍ଵଦୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵରମ୍
ଏହା ଶୁଣି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ମହାଦେବ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଭିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ ।
ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତ୍ଵଦ୍ଵାଂଛିତଂ ଭୂଯାତ୍କିମଦେଯଂ ପିତାମହ
ବ୍ରହ୍ମା, ତୁମର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ; ପିତାମହ କେଉଁ ନାମ ଦେବେ ?
ରୁଦନ୍ସ ଉତ୍ତାନଶଯୋ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମୁଖମୈକ୍ଷତ
କାନ୍ଦୁଥିବା, ପିଠିରେ ପଡିଥିବା ସେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୁହଁକୁ ଦେଖିଲେ ।
କିଂ ମାଂ ଜନକମାପ୍ଯାପି ତ୍ଵଂ ରୋଦିଷି ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ପିତା ଭାବେ ପାଇଛି, ତଥାପି କାହିଁକି ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦୁଛ ?
ନାମ୍ନେ ରୋଦିମି ମେ ସ୍ରଷ୍ଟୁର୍ନାମ ଦେହି ପିତାମହ 4.2.93.
ମୁଁ ନାମ ପାଇଁ କାନ୍ଦୁଛି; ହେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପିତାମହ, ମୋତେ ଏକ ନାମ ଦିଅ ।
ଯଦି ଵେତ୍ସି ତଦାଚକ୍ଷ୍ଵ ମହତ୍କୌତୂହଲଂ ହି ମେ
ଯଦି ତୁମେ ଜାଣୁଛ, ତେବେ କହ; ମୋର ମନରେ ବହୁତ ଉତ୍ସୁକତା ଅଛି ।
ରୋଦନେ କାରଣଂ ଵଚ୍ମି ଶୃଣୁ କୁଂଭସମୁଦ୍ଭଵ
ମୁଁ କାନ୍ଦିବାର କାରଣ କହିବି—ଶୁଣ, କୁମ୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ।
ମନସୀତି ଵିଚାରୋଭୂଦ୍ଦେଵସ୍ଯ ପରମାତ୍ମନଃ
ପରମାତ୍ମା ଦେବଙ୍କର ମନରେ ଏକ ଚିନ୍ତା ଆସିଲା ।
ସତ୍ଯଲୋକାଧିନାଥସ୍ଯ ଚତୁରାସ୍ଯସ୍ଯ ଵେଧସଃ
ସତ୍ୟଲୋକର ଅଧିପତି, ଚାରିମୁହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ।
କିଂ ବୁଦ୍ଧିଵୈଭଵଂ ଧାତୁଃ ଶଂଭୁନା ମନସୀକ୍ଷିତମ୍ । ଯେନାନଂଦାଶ୍ରୁ ସଂଭାରୋ ବାଲ୍ଯେପ୍ଯଭଵଦୀଶିତୁଃ
ଧାତୁଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା କଣ, ଯାହା ଶଂଭୁଙ୍କର ମନରେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଶିଶୁବେଳେ ଆନନ୍ଦ ଲୁହ ଜମା ହେଲା ?
ଏତତ୍କଥଯ ମେ ପ୍ରାଜ୍ଞ ସର୍ଵଜ୍ଞାନଂଦଵର୍ଧନ
ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମୋତେ ଏହି କଥା କହ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ଓ ଆନନ୍ଦକୁ ବଢାଇ ଦେଇଥାଏ।
ଦେଵେ ନ ମନସି ଧ୍ଯାତମିତି କୁଂଭଜନେ ମୁନେ
ମୁନି, ଦେବତାଙ୍କ ମନରେ ଏହା ଚିନ୍ତା କରାଯାଇନି, କୁମ୍ଭରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଏକୋ ମନୋରଥଶ୍ଚାଯଂ ଦ୍ଵିତୀଯୋଯଂ ସୁନିଶ୍ଚିତମ୍
ଏହା ଏକ ଇଚ୍ଛା, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଇଚ୍ଛା।
କ୍ଷଣଂକ୍ଷଣଂ ସମାଲୋକ୍ଯମଂଗସ୍ପର୍ଶେ କ୍ଷଣଂକ୍ଷଣମ୍ ।। ଏକଶଯ୍ଯାସନାହାରଂ ଲପ୍ସ୍ଯତେଽନେନ କ୍ଷଣେକ୍ଷଣେ !
ପ୍ରତି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଙ୍ଗ ଦେଖିବା ଓ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା, ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକାଠି ଶୟନ, ଆସନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ମିଳିବ।
ଯୋଯଂ ନ ଗୋଚରଃ କ୍ଵାପି ଵାଣୀମନସଯୋରପି 4.2.93.
ଏହା କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏନି, କଥା କିମ୍ବା ମନରେ ମଧ୍ୟ ଧରାପଡ଼େନି।
ଯୋଽମୁଂ ସକୃତ୍ସ୍ପୃଶେଜ୍ଜଂତୁର୍ଯୋମୁଂ ପଶ୍ଯେତ୍ସକୃନ୍ମୁଦା । ନ ସ ଭୂଯୋଭିଜାଯେତ ଭଵେଚ୍ଚାନଂଦମେଦୁରଃ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଏହାକୁ ଏକଥର ସ୍ପର୍ଶ କରିଥାଏ, କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦରେ ଏକଥର ଦେଖିଥାଏ, ସେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇବେନି ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବେ।
ଗୃହକ୍ରୀଡନକଂ ମେ ସୌ ଯଦି ଭୂଯାତ୍କଥଂଚନ
ଯଦି କିପରି ଏହା ମୋ ଘରର ଖେଳନା ହେଇଯାଏ—
ଵିଧେଃ ସମୀହିତଂ ଚେତି ନୂନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସ ସର୍ଵଵିତ୍
ବିଧିର ଇଚ୍ଛାକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଜାଣି, ସେ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନୀ—
ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତ୍ଯଗସ୍ତିଃ ସ୍କଂଦସ୍ଯ ଭାଷିତଂ ପର୍ଯମୂମୁଦତ୍
ଏପରି ସୁନି, ଅଗସ୍ତି ଶ୍କନ୍ଦଙ୍କର କଥାରେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଵିଧେରପି ମନୋଜ୍ଞାତଂ ଶଂଭୋରପି ମନୋଗତମ୍ । । ସମ୍ଯକ୍ଚିତ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ଜ୍ଞାତଂ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ଚିଦାତ୍ମନେ
ବିଧିର ଇଚ୍ଛା ଜଣାଗଲା, ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ମନର ଭାବ ମଧ୍ୟ ଜଣାଗଲା; ତୁମେ ଏହାକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝିଛ; ଚିତ୍ତର ଆତ୍ମାକୁ ନମସ୍କାର।