ଵାରିତୋ ଗଣରାଜଃ ସ ମା କାର୍ଷୀଃ ସାହସଂ ତ୍ଵିତି
ଗଣପତି ତାଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଇ କହିଲେ, 'ଏହି ଅତିସାହସିକ କାମ କରନି।'
ପ୍ରାପ୍ଯ ଦକ୍ଷଂ ଵିନଦ୍ଯୋଚ୍ଚୈର୍ଧିକ୍ତ୍ଵାମୀଶ୍ଵରନିଂଦକମ୍ ସ କଥଂ ସେଶ୍ଵରଂ କର୍ମ ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଦକ୍ଷତାଂଦଧତ୍
ଡକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ, 'ତୁମେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିଛ; ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦକ୍ଷତା ଥିବା ଲୋକ କିପରି ଏମିତି କାମ କରିପାରିବ?'
ଯେନାସ୍ଯେନ ପଵିତ୍ରେଣ ଭଵତା ନିଂଦିତଃ ଶିଵଃ
ତୁମର ପବିତ୍ର ମୁଖ ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିଛ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତସ୍ଯ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ହରପାରୁଷ୍ଯଭାଷିଣଃ ।। 4.2.89.
ଏପରି କହି, ଡକ୍ଷଙ୍କୁ, ଯିଏ ହରଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଥିଲେ, ସେଠାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ତତସ୍ତ୍ଵଦିତିମୁଖ୍ଯାନାଂ ମିଲିତାନାଂ ମହୋତ୍ସଵେ
ତାପରେ, ମହାଉତ୍ସବରେ ଏକତ୍ରିତ ମାତୃମଣ୍ଡଳୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ,
ଵେଣୀଦଂଡାଶ୍ଚ କାସାଂଚିତ୍ତେନଚ୍ଛିନ୍ନା ମହାରୁଷା
ସେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ କିଛିଙ୍କର ଚୁଟି ଓ ଦଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ।
ନାସାପୁଟାଂସ୍ତଥାନ୍ଯାସାଂ ପାଟଯାମାସ ପାର୍ଷଦଃ
ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କର ନାକର ଛିଦ୍ର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସେବକ ଫାଟିଦେଲେ।
ଯେ ଯେ ନିନିଂଦୁର୍ଦେଵେଶଂ ଯେ ଯେ ଚ ଶୁଶ୍ରୁଵୁସ୍ତଦା
ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମାଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ, ଏବଂ ଏହି କଥା ସେଇ ସମୟରେ ଶୁଣିଥିଲେ,
କେଚିଦୁଲ୍ଲଂବିତା ଯୂପେ ପାଶଯିତ୍ଵା ଦୃଢଂ ଗଲେ
କିଛିମାନେ ଯଜ୍ଞସ୍ଥମ୍ଭରେ ଗଳାକୁ ଦୃଢ଼ ରସିରେ ବାନ୍ଧି ଝୁଲାଇଦେଲେ।
ଦ୍ଵିଜରାଜଶ୍ଚ ଧର୍ମଶ୍ଚ ଭୃଗୁମାରୀଚିମୁଖ୍ଯକାଃ
ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ରାଜା, ଧର୍ମ, ଭୃଗୁ ଓ ମାରୀଚି ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଏତେ ଜାମାତରସ୍ତସ୍ଯ ଯତୋ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଦୁର୍ଧିଯଃ
ଏହେମାନେ ଡକ୍ଷର ଜମାତା, କାରଣ ସେମାନେ ଡକ୍ଷଙ୍କ ଭ୍ରାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୋକ।
ତାନି କୁଂଡାନି ତେ ଯୂପାସ୍ତେ ସ୍ତଂଭାଃ ସ ଚ ମଂଡପଃ
ସେଗୁଡିକ ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ କୁଣ୍ଡ, ସେଗୁଡିକ ହେଉଛି ଯଜ୍ଞ ଯୂପ, ସେଗୁଡିକ ହେଉଛି ଖୁଟି, ଏବଂ ସେହି ହେଉଛି ମଣ୍ଡପ।
ତେ ଚ ଵୈ ଯଜ୍ଞସଂଭାରାସ୍ତେ ତେ ଯଜ୍ଞପ୍ରଵର୍ତକାଃ
ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ, ଏବଂ ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କରୁଥିବାମାନେ।
ସ୍ତୋକେନୈଵ ହି କାଲେନ ଯଥର୍ଧିଃ ପରଵଂଚନାତ୍ 4.2.89.
ଅନ୍ୟର ଠକେଇରେ, ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ହିଁ ସମୃଦ୍ଧି ହାରାଯାଏ।
ଵିଧୀରିତମିତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସ୍ମିତ୍ଵା ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ 4.2.89.
ଏହା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେବାକୁ ଶୁଣି, ଦେବତା ମହେଶ୍ୱର ହସିଲେ।
କାଶ୍ଯାଂ ଲିଂଗପ୍ରତିଷ୍ଠାଯୈଃ କୃତାଽତ୍ର ସୁକୃତାତ୍ମଭିଃ 4.2.89.
କାଶୀରେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ, ଏଠାରେ ପୁଣ୍ୟାତ୍ମାମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ସ୍ତୁତ୍ଵା ନାନାଵିଧୈଃ ସ୍ତୋତ୍ରୈଃ ପ୍ରସନ୍ନଂ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଶଂକରମ୍ 4.2.89.
ନାନା ପ୍ରକାର ଷ୍ଟୋତ୍ରରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଦେଖି—
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଖ୍ଯାନମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଦକ୍ଷେଶ୍ଵରସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ଡକ୍ଷେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଏହି ପୁଣ୍ୟ କଥା ଶୁଣି—
ଅଗସ୍ତ୍ଯ ଉଵାଚ ପାର୍ଵତୀହୃଦଯାନଂଦ ପାର୍ଵତୀଶ ସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ପାର୍ବତୀଙ୍କ ହୃଦୟର ଆନନ୍ଦ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି—
ଶୃଣ୍ଵଗସ୍ତେ ଯଦା ମେନା ହିମାଚଲପତିଵ୍ରତା
ଶୁଣ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ: ଯେତେବେଳେ ହିମାଚଳଙ୍କ ପତିବ୍ରତା ମେନା ଶୁଣିଲେ—
କିଂ ସ୍ଥାନଂ ଵସତିର୍ଵା କା କୋ ବଂଧୁର୍ଵେତ୍ସି କିଂଚନ
କେଉଁଠି ଅଛି, କେଉଁଠି ବାସ, କିଏ ଆତ୍ମୀୟ—ତୁମେ କିଛି ଜାଣୁଛ?
ନିଶମ୍ଯେତି ଵଚୋ ମାତୁରତିହ୍ରୀଣା ଗିରୀଂଦ୍ରଜା
ମାଆଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି—
ମଯା ଶ୍ଵଶ୍ରୂଗୃହଂ କାଂତ ଗମ୍ଯମଦ୍ଯ ଵିନିଶ୍ଚିତମ୍
ମୋ ପ୍ରିୟ, ଆଜି ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା ଯେ, ମୁଁ ଶ୍ୱଶ୍ରୁଘରକୁ ଯିବି।
ଗିରୀଂଦ୍ରଜାଗିରଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗିରୀଶ ଇତି ତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍
ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟ ଜାଣିଥିବା ପାହାଡ଼ର ନାଥ—
ପ୍ରାପ୍ଯାନଂଦଵନଂ ଦେଵୀ ପରମାନଂଦକାରଣମ୍
ଦେବୀ ଆନନ୍ଦବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦର କାରଣ।
ଅଥ ଵିଜ୍ଞାପଯାଂଚକ୍ରେ ଗୌରୀ ଗିରିଶମେକଦା
ତାପରେ, ଗୌରୀ ଗୋଟେ ଦିନ ପାହାଡ଼ର ନାଥଙ୍କୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛା କୁହିଲେ।
ଇତି ଗୌରୀରିତଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ପିନାକଧୃକ୍
ଗୌରୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପିନାକଧାରୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—
ତିଲାଂତରଂ ନ ଦେଵ୍ଯସ୍ତି ଵିନା ଲିଂଗଂ ହି କୁତ୍ରଚିତ୍ 4.2.90.
ହେ ଦେବୀ, ଲିଙ୍ଗ ବିନା କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ତିଳର ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।
ଅନ୍ଯତ୍ରାପି ହି ସା ଦେଵି ଭଵେଦାନଂଦକାରଣମ୍
ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦେବୀ ଆନନ୍ଦର କାରଣ ହୋଇପାରନ୍ତି।
ପରମାନଂଦରୂପାଣି ସଂତି ଲିଂଗାନ୍ଯନେକଶଃ
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦର ଅନେକ ରୂପ ଏଠାରେ ଅଛି।