ଅଦ୍ଯ ସପ୍ତଦଶୋ ଯୋଗୋ ଵିଯୋଗୋଦ୍ଯ ତନୋଽଶୁଭଃ
ଆଜି ସପ୍ତଦଶ ଯୋଗ ଅଛି; ଏବେ ଯଦି ବିଚ୍ଛେଦ ହୁଏ, ତାହା ଅଶୁଭ।
ମା ଗା ଦେଵି ଗତାଦ୍ଯ ତ୍ଵଂ ନହି ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯସି ମାଂ ପୁନଃ
ଦେବୀ, ଆଜି ଯିଅନାହିଁ; ତୁମେ ମୋତେ ପୁଣି ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତଦା ତନ୍ଵଂତରେଣାପି କରିଷ୍ଯେ ତଵ ଦାସତାମ୍
ଏହି ଦେହ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ତୁମର ସେବକ ହୋଇ ରହିବି।
ପରିକ୍ଷୁବ୍ଧମନୋଵୃତ୍ତିଂ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଵା ପୁରୁଷଂ ତୁ ଵା 4.2.88.
ନାରୀ କି ପୁରୁଷ, ଯାହାର ମନ ଅସ୍ଥିର ହୁଏ—
ପରଂ ନ ଦେଵି ଗଂତଵ୍ଯଂ ମହାମାନଧନେଚ୍ଛୁଭିଃ
ଦେବୀ, ବଡ଼ ମାନ କିମ୍ବା ଧନ ଆଶା କରି କେହି ଆଉ ଆଗକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯଥା ସିଂଧୁଗତା ସିଂଧୁର୍ନ ପୁନଃ ପରିଵର୍ତତେ
ଯେପରି ନଦୀ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ପୁଣି ଫେରି ଆସେନି।
ତଥା ତ୍ଵମେଵ ମେ ନାଥୋ ଭଵିଷ୍ଯସି ଭଵାଂତରେ
ଏହିପରି ଆଉ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମୋର ରକ୍ଷକ ହେବେ ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ନିର୍ଯଯୌ ଦେଵୀ କୋପାଂଧୀକୃତଲୋଚନା
ଏପରି କହି ଦେବୀ କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ଧା ହୋଇ ବାହାରିଗଲେ ।
ନ ନନାମ ମହାଦେଵଂ ନ ଚ ଚକ୍ରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ନାହିଁ, ନାହିଁ ପରିକ୍ରମା କଲେ ।
ଅପ୍ରଣମ୍ଯ ମହେଶାନମକୃତ୍ଵାପି ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ନକରି, ପରିକ୍ରମା ମଧ୍ୟ ନକରି,
ତଯା ଚରଣଚାରିଣ୍ଯା ରାଜ୍ଞ୍ଯା ତ୍ରିଭୁଵନେଶିତୁଃ
ପଦେ ପଦେ ଚାଲୁଥିବା ସେ ରାଣୀ ତିନି ଭୁବନର ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ ।
ଦେଵୋପି ତାଂ ସତୀଂ ଯାଂତୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚରଣଚାରିଣୀମ୍
ସତୀ ଚାଲିଯାଉଥିବାକୁ, ପଦେ ପଦେ ଚାଲୁଥିବାକୁ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ ।
ଗଣା ଵିମାନଂ ନଯତ ମନଃପଵନଚକ୍ରିଣମ୍
ସେ ପାର୍ଷଦମାନେଂକୁ କହିଲେ, 'ମନ ଓ ପବନ ଚଳିତ ରଥ ଆଣ ।'
ମହାଵାତପତାକଂ ଚ ମହାବୁଦ୍ଧ୍ଯକ୍ଷଲକ୍ଷିତମ୍ 4.2.88.
ସେ ରଥଟି ବଡ଼ ପତାକାରେ ଶୋଭିତ, ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଦ୍ୟୁତ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ ଥିଲା ।
[http://vedastudy.tripod.com/pur_index25/ratha.htm ରଥୋପରି ଟିପ୍ପଣୀ] ଛତ୍ରୀଭୂତୌ ଚ ଯତ୍ରସ୍ତଃ ସୂର୍ଯାଚଂଦ୍ରମସାଵପି
ସେ ରଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଛତା ଭାବେ ଦଣ୍ଡାଇଥିଲେ ।
ଧୂଃ ସ୍ଵଯଂ ଚାପି ଗାଯତ୍ରୀ ରଜ୍ଜଵସ୍ତକ୍ଷକାଦଯଃ
ସେଠାରେ ଗାୟତ୍ରୀ ନିଜେ, ଦୋରି, କୁଟାରି ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ସହିତ ଯୋକ ଭାବେ ଥିଲେ ।
ଅଂଗାନି ରକ୍ଷକା ଯତ୍ର ଵରୂଥଶ୍ଛଂଦସାଂ ଗଣଃ
ସେ ରଥର ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ରକ୍ଷକମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଛନ୍ଦମାନଙ୍କ ଦଳ ରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା ।
ଦେଵ୍ଯା ସନାଥଂ ତଂ କୃତ୍ଵା ଵିମାନଂ ପାର୍ଷଦା ଦିଵି
ଦେବୀଙ୍କ ସାଥିରେ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇଥିବା ସେ ରଥଟିକୁ ପାର୍ଷଦମାନେ ଆକାଶକୁ ନେଇଗଲେ ।
ସା କ୍ଷଣଂ ତ୍ର୍ଯକ୍ଷରମଣୀ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ଦକ୍ଷସଭାଂଗଣମ୍
ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରିଙ୍କ ପ୍ରିୟା କିଛି ଖ୍ଷଣ ପାଇଁ ଦକ୍ଷଙ୍କ ସଭା ଦେଖିଲେ ।
ଅଵିଶଦ୍ ଯଜ୍ଞଵାଟଂ ଚ ଚକିତଂରକ୍ଷି ଵୀକ୍ଷିତା
ସେ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ନାହିଁ, ଭୟଭୀତ ରକ୍ଷକମାନେ ଦେଖି ଚାରିପାଖ ଦେଖୁଥିଲେ ।
ସଭର୍ତୃକାଶ୍ଚ ଭଗିନୀର୍ନଵାଲଂକୃତିଶାଲିନୀଃ
ସେ ନୂତନ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା ଭଉଣୀମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀମାନେଂକୁ ଦେଖିଲେ ।
ଅଚିଂତିତା ତ୍ଵନାହୂତା ଵିମାନାଦ୍ଧରଵଲ୍ଲଭା
ହରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଅନାମନ୍ତ୍ରିତ ଓ ଅବିଚାରିତ ଭାବରେ ରଥରୁ ଅବତରିଲେ ।
ଅସଂଭାଷ୍ଯା ପିତାଃ ସର୍ଵା ଗତା ଦକ୍ଷାଂତିକଂ ସତୀ
ସତୀ କୌଣସି ପିତାଙ୍କ ସହ କଥା ନକରି, ଦକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ।
କଥଂ ନାହଂ ସମାହୂତା ଯଥୈତା ମେ ସହୋଦରାଃ ।। 4.2.88.
'ମୋ ସହୋଦରୀମାନେ ଯେପରି ଡାକାଯାଇଛନ୍ତି, ମୁଁ କାହିଁକି ଡାକାଯାଇନାହିଁ?'
ଅଯଂ ତେ ନ ମନାଗ୍ଦୋଷୋ ଦୋଷ ଏଷ ମମୈଵ ହି
ଏହି ଦୋଷ କିଛିମାତ୍ରେ ତୁମ ନୁହେଁ; ଏହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋର ଦୋଷ।
ତାଦୃଗ୍ଵିଧାଯ ଯତ୍ପତ୍ଯେ ମଯା ଦତ୍ତାଜ୍ଞବୁଦ୍ଧିନା
ଏପରି କାମ କରି, ମୁଁ ନିଜ ମନରେ ଭାବି ତୁମକୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲି।
ତଦା କଥମଦାସ୍ଯଂ ତ୍ଵାଂ ତସ୍ମୈ ମାଯାସ୍ଵରୂପିଣଂ
ତେବେ, ଯିଏ ମାୟାର ମୂର୍ତ୍ତି, ସେଠାରେ କିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଇପାରିଥାନ୍ତି?
ପିତାମହେନ ବହୁଧା ଵର୍ଣିତୋସୌ ମମାଗ୍ରତଃ
ପିତାମହ ମୋ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କୁ ବହୁ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ।
ଶ୍ରୀକଂଠୋସୌ ମହେଶୋଽସୌ ସର୍ଵଜ୍ଞୋସୌ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ
ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ, ମହେଶ୍ୱର, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ବୃଷଧ୍ୱଜ ଧାରଣ କରିଥିବା।
ଵାକ୍ଯାଚ୍ଛତଧୃତେସ୍ତସ୍ମାତ୍ତସ୍ମୈ ଦତ୍ତା ମଯାନଘେ
ଶତଭୁଜ ଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଓ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷିଣୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲି।