ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ତଂ ଵିପ୍ରଂ ଵେପମାନାଂଗଯଷ୍ଟିକଃ 4.2.87.
ତାପରେ, ଶରୀର କମ୍ପିଥିବା ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷ କଥା କହିଲେ।
ଦୀକ୍ଷାମହମହୋ ପ୍ରାପ୍ତଃ କର୍ତୁଂ ନାଯାତି କିଂଚନ
ଆହା, ମୁଁ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଛି; ଏବେ କିଛି କରିବା ଅବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।
ଭଵାନ୍କେନ ସମାହୂତୋ ଯଦତ୍ରାଗାନ୍ମହାଜଡଃ
ଆପଣ କିଏ ଡାକିଥିଲେ, ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି, ବଡ଼ ଅବୁଜା?
ସର୍ଵମଂଗଲମାଂଗଲ୍ଯୋ ଯତ୍ର ଶ୍ରୀମାନଯଂ ହରିଃ
ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀମାନ୍ ହରି ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟରେ ସେଠି ମଙ୍ଗଳ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯତ୍ର ଵଜ୍ରଧରଃ ଶକ୍ରଃ ଶତଯଜ୍ଞୈକଦୀକ୍ଷିତଃ
ଯେଉଁଠି ବଜ୍ରଧାରୀ ଶକ୍ର, ଶତ ଯଜ୍ଞରେ ଦୀକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି।
ତଂ ତ୍ଵଂଚୋପମିମୀଷେମୁଂ ଶ୍ମଶାନେନ ମହାମଖମ୍
ତୁମେ ସେ ମହାଯଜ୍ଞକୁ ଶ୍ମଶାନ ସହିତ ତୁଳନା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ଶ୍ରୀଦୋସ୍ତି ଯତ୍ର ଶ୍ରୀଦାତା ସାକ୍ଷାଦ୍ଯତ୍ରାଶୁଶୁକ୍ଷଣିଃ
ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀ ଦେବାଳୁ ଦେଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଶୀଘ୍ର ଶୁଧିକାରୀ ଅଛନ୍ତି।
ଦେଵାଚାର୍ଯଃ ସ୍ଵଯଂ ଯତ୍ର କ୍ରତୋରାଚାର୍ଯତାଗତଃ
ଯେଉଁଠି ଦେବ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ଯଜ୍ଞରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଆସିଛନ୍ତି।
ଯତ୍ରାର୍ତ୍ଵିଜ୍ଯଂ ଭଜଂତେଽମୀ ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖର୍ଷଯଃ
ଯେଉଁଠି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଋଷିମାନେ ଆର୍ତ୍ୱିଜ୍ୟ ଭୂମିକା ନେଇଛନ୍ତି।
ନିଶମ୍ଯେତି ମୁନିଃ ପ୍ରାହ ଦଧୀଚିର୍ଜ୍ଞାନିନାଂ ଵରଃ
ଏହା ଶୁଣି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଦଧିଚି ମୁନି କହିଲେ।
ତଥାପି ଶାଂଭଵୀ ଶକ୍ତିର୍ଵେଦେ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରପଠ୍ଯତେ 4.2.87.
ତଥାପି, ବେଦରେ ଶାଂଭବୀ ଶକ୍ତିର କଥା ହୋଇଛି, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କରାଯାଇଛି।
ଦୀକ୍ଷିତୋ ଯୋଶ୍ଵମେଧାନାଂ ଶତସ୍ଯ କୁଲିଶାଯୁଧଃ
ଯିଏ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଦୀକ୍ଷିତ, ବଜ୍ରାୟୁଧ ଧାରଣ କରିଥାଏ।
ପୁନରାରାଧ୍ଯ ଭୂତେଶଂ ପ୍ରାପୈକାମମରାଵତୀମ୍
ପୁନି ଭୂତେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜି, ସେ ଏକମାତ୍ର ଅମରାବତୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ବଲଂ ତସ୍ଯାଖିଲୈର୍ଜ୍ଞାତଂ ଶ୍ଵେତଂ ପାଶଯତଃ ପୁରା
ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣା ଥିଲା, ପୂର୍ବେ ଶ୍ୱେତକୁ ପାଶ ଦେଇ ବାନ୍ଧିଥିଲେ।
ପାର୍ଷ୍ଣିଗ୍ରାହ୍ଯଭଵଦ୍ରୁଦ୍ରୋ ଦେଵାଚାର୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ତଦା
ସେ ସମୟରେ ପାଦରେ ଧରାଯିବା ରୂପେ ରୁଦ୍ର ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୁରୁ ହେଲେ।
ତଂ ଵିଦଂତି ଵସିଷ୍ଠାଦ୍ଯାସ୍ତଵାର୍ତ୍ଵିଜ୍ଯଂ ଭଜଂତି ଯେ
ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ ବିଦ୍ୱାନ୍ ପୂଜାର କାମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନନ୍ତି।
ପ୍ରାଵର୍ତଂତର୍ଷଯୋନ୍ଯେପି ଗୌରଵାତ୍ତଵ ତେ କ୍ରତୌ
ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନରୁ ତୁମ ଯଜ୍ଞରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
ତଦା କ୍ରତୁଫଲାଧୀଶଂ ଵିଶ୍ଵେଶଂ ତ୍ଵଂ ସମାହ୍ଵଯ
ଏହିପରି, ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ଯଜ୍ଞଫଳ ଦେବାଳୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କର।
ସତି ତସ୍ମ୍ନିମହାଦେଵେ ଵିଶ୍ଵକର୍ମୈକସାକ୍ଷିଣି
ଯେତେବେଳେ ସେ ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଏକମାତ୍ର ସାକ୍ଷୀ, ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି,
ଯଥା ଜଡାନି ବୀଜାନି ନ ଫଲଂତି ସ୍ଵଯଂ ତଥା
ଯେପରି ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ବୀଜ ନିଜେ ଫଳ ଦିଏନାହିଁ,
ଅର୍ଥହୀନା ଯଥା ଵାଣୀ ଧର୍ମହୀନା ଯଥା ତନୁଃ ।। 4.2.87.
ସେପରି ଅର୍ଥବିହୀନ କଥା କିମ୍ବା ଧର୍ମବିହୀନ ଦେହ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ।
ଗଂଗାହୀନା ଯଥା ଦେଶାଃ ପୁତ୍ରହୀନା ଯଥା ଗୃହାଃ
ଯେପରି ଗଙ୍ଗା ନଥିବା ଦେଶ କିମ୍ବା ପୁଅ ନଥିବା ଘର,
ମଂତ୍ରିହୀନଂ ଯଥା ରାଜ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତିହୀନା ଯଥା ଦ୍ଵିଜାଃ
ମନ୍ତ୍ରୀ ନଥିବା ରାଜ୍ୟ କିମ୍ବା ବେଦ ନଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ,
ଦର୍ଭହୀନା ଯଥା ସଂଧ୍ଯା ତିଲହୀନଂ ଚ ତର୍ପଣମ୍
ଦର୍ଭା ନଥିବା ସନ୍ଧ୍ୟା କିମ୍ବା ତିଳ ନଥିବା ତର୍ପଣ ଯେପରି,
ଇତ୍ଥଂ ଦଧୀଚିନାଖ୍ଯାତଂ ଜଗ୍ରାହ ଵଚନଂ ନ ତତ୍
ଏପରି ଭାବେ ଦଧୀଚି କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ସେଇ କଥା ମାନିଲେ ନାହିଁ।
ପ୍ରୋଵାଚ ଚ ଭୃଶଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କା ଚିଂତା ତଵ ମେ କ୍ରତୋଃ
ସେ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କହିଲେ: 'ମୋର ଯଜ୍ଞ ସହିତ ତୁମର କଣ ସମ୍ପର୍କ?'
ତାନି ସିଦ୍ଧ୍ଯଂତି ନିଯତଂ ଯଥାର୍ଥକରଣାଦିହ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ କାମ ଠିକ୍ ଭାବେ କରାଯାଏ, ସେଗୁଡିକ ନିଶ୍ଚିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ସ୍ଵକର୍ମସିଦ୍ଧଯେ ଚାଥ ସର୍ଵ ଏଵ ହି ଚେଶ୍ଵରଃ
ଏବଂ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳତା ପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭଗବାନ୍ ଅଛନ୍ତି।
ତତ୍ତଥାସ୍ତୁ ପରଂ ସାକ୍ଷୀ ନାର୍ଥଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚ କୁତ୍ରଚିତ୍
ଏହିପରି ହେଉ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସାକ୍ଷୀ କେବେ କୌଣସିଠି ଫଳ ଦେଉନାହାନ୍ତୁ।
ଜଡାନି ସର୍ଵକର୍ମାଣି ନ ଫଲଂତୀଶ୍ଵରଂ ଵିନା
ଭଗବାନ୍ ବିନା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ପ୍ରାଣ ଓ ଫଳହୀନ।