ପ୍ରାଵର୍ତତ ତତସ୍ତସ୍ଯ ଦକ୍ଷସ୍ଯ ଚ ମହାଧ୍ଵରଃ 4.2.87.
ତାପରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
ଅନୀଶ୍ଵରାଂସ୍ତତୋ ଵେଧା ଵ୍ଯାଜଂ କୃତ୍ଵା ଗୃହଂ ଯଯୌ
ତାପରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ, ଏକ ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ ଦେଇ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞେ ସମାଯାତାନ୍ସତୀଶ୍ଵରଵିଵର୍ଜିତାନ୍
ଦକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞକୁ ଯେଉଁମାନେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରଭୁ ଓ ସତୀ ବିନା ଥିଲେ ।
ଦକ୍ଷସ୍ଯ ହି ଶୁଭୋଦର୍କମିଚ୍ଛନ୍ପ୍ରୋଵାଚ ଚେତି ଵୈ ଦଧୀଚିରୁଵାଚ
ଦକ୍ଷଙ୍କ ଭଲ ହେବାକୁ ଚାହିଁ, ଦଧୀଚି ଏହି କଥା କହିଲେ ।
ନ ଚାସ୍ତି ତଵ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ କ୍ଵାପି କସ୍ଯାପି ନିଶ୍ଚିତମ୍
ତୁମର କୌଣସି କାମରେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ସାମର୍ଥ୍ୟ ନାହିଁ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ।
ନ ତାଦୃଙ୍ନେଦସି ପ୍ରାଯଃ କ୍ଵାପି ଜ୍ଞାତୋ ମହାମତେ
ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ସାଧାରଣତଃ ଏପରି କାମ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ।
କର୍ତଵ୍ଯଶ୍ଚେତ୍ତଦାକାର୍ଯଃ ସ୍ଯାଚ୍ଚେତ୍ସଂପତ୍ତି ରୀଦୃଶୀ
ଯଦି କିଛି କରିବା ଦରକାର, ତେବେ ଏହା କର; ଯଦି ଏପରି ସମୃଦ୍ଧି ହେବ ।
ସାକ୍ଷାଚ୍ଚ ସର୍ଵେ ମଂତ୍ରା ଵୈ ସାକ୍ଷାଦ୍ଯଜ୍ଞପୁମାନସୌ ସାକ୍ଷାଦ୍ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯଂ ଚୈଷ ଭୃଗୁର୍ଵୈ କର୍ମକାଂଡଵିତ୍
ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ, ଯଜ୍ଞ ସ୍ୱରୂପ ଏଠାରେ, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଅଛନ୍ତି, ଓ ଭୃଗୁ କର୍ମ ଜ୍ଞାନୀ ।
ଅଯଂ ପୂଷା ଭଗସ୍ତ୍ଵେଷ ଇଯଂ ଦେଵୀ ସରସ୍ଵତୀ
ଏଠି ପୂଷା, ଏଠି ଭଗ, ଏଉଁ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀ ଅଛନ୍ତି ।
ତ୍ଵଂ ଚ ଦୀକ୍ଷାଂ ଶୁଭାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଦେଵ୍ଯା ଚ ଶତରୂପଯା
ତୁମେ ଶୁଭ ଦୀକ୍ଷା ନେଇଛ, ଏବଂ ଶତରୂପା ଦେବୀ ସହିତ ।
ସ୍ଵଯମେଵ ହି କୁର୍ଵୀତ ଧର୍ମକାର୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ 4.2.87.
ନିଜେ ଉଦ୍ୟମ କରି ଧର୍ମ କାମ କରିବା ଉଚିତ ।
ସପ୍ତଵିଂଶତିଭିଃ ସାର୍ଧଂ ପତ୍ନୀଭିସ୍ତଵ କାର୍ଯକୃତ୍
ତୁମେ ସତେଇଜଣୀ ପତ୍ନୀ ସହିତ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛ ।
ଦୀକ୍ଷିତୋ ରାଜସୂଯସ୍ଯ ଦତ୍ତତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦକ୍ଷିଣଃ ତ୍ରଯୋଦଶମିତାଭିଶ୍ଚ ଭାର୍ଯାଭିସ୍ତଵ କାର୍ଯକୃତ୍
ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇ, ତୁମେ ତିନି ଲୋକ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଛ, ଏବଂ ତେରଜଣୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛ ।
ହଵିଃ କାମଦୁଘା ସୂତେ କଲ୍ପଵୃକ୍ଷଃ ସମିତ୍କୁଶାନ୍
କାମଧେନୁ ହବି ଦେଉଛି, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ଦରୁ ଓ କୁଶ ଦେଉଛି ।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମାପ୍ଯଲଂକାରାନ୍କୁରୁତେଭ୍ଯାଗତର୍ତ୍ଵିଜାମ୍
ବିଶ୍ୱକର୍ମା ମଧ୍ୟ ଆସିଥିବା ଋତ୍ବିଜ୍ମାନେ ପାଇଁ ଅଳଙ୍କାର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛନ୍ତି ।
ସ୍ଵଯଂଲକ୍ଷ୍ମୀରଲଂକୁର୍ଯାଦ୍ଯାଵୈ ଚାତ୍ର ସୁଵାସିନୀଃ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିଜେ ଏଠାରେ ଥିବା ସୁମହିଳାମାନେକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରନ୍ତୁ ।
ସର୍ଵେ ସୁଖାଯ ମେ ଦକ୍ଷ ଵୀକ୍ଷମାଣସ୍ଯ ସର୍ଵତଃ
ଦକ୍ଷ, ମୁଁ ଯେଉଁଠି ଦେଖୁଛି, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ।
ଜୀଵହୀନୋ ଯଥା ଦେହୋ ଭୂଷିତୋପି ନ ଶୋଭତେ
ଯେପରି ଜୀବନ ନଥିବା ଦେହ ମଣିଷ ଭଲଭାବେ ସଜିଲେ ମଧ୍ୟ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୁଏନାହିଁ।
ଇତ୍ଥଂ ଦଧୀଚିଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦକ୍ଷଃ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଦଧିଚିଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ
ପୂର୍ଵସ୍ତୁତ୍ଯାତି ସଂହୃଷ୍ଟୋ ଦୃଷ୍ଟୋ ଯୋସୌ ଦଧୀଚିନା
ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଗୁଣଗାନ ଦେଖି, ଦକ୍ଷ ଦଧିଚିଙ୍କୁ ଦେଖି ଖୁସି ହେଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚାଥ ତଂ ଵିପ୍ରଂ ଵେପମାନାଂଗଯଷ୍ଟିକଃ 4.2.87.
ତାପରେ, ଶରୀର କମ୍ପିଥିବା ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦକ୍ଷ କଥା କହିଲେ।
ଦୀକ୍ଷାମହମହୋ ପ୍ରାପ୍ତଃ କର୍ତୁଂ ନାଯାତି କିଂଚନ
ଆହା, ମୁଁ ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଛି; ଏବେ କିଛି କରିବା ଅବଶ୍ୟକ ନାହିଁ।
ଭଵାନ୍କେନ ସମାହୂତୋ ଯଦତ୍ରାଗାନ୍ମହାଜଡଃ
ଆପଣ କିଏ ଡାକିଥିଲେ, ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛନ୍ତି, ବଡ଼ ଅବୁଜା?
ସର୍ଵମଂଗଲମାଂଗଲ୍ଯୋ ଯତ୍ର ଶ୍ରୀମାନଯଂ ହରିଃ
ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀମାନ୍ ହରି ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ମଧ୍ୟରେ ସେଠି ମଙ୍ଗଳ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯତ୍ର ଵଜ୍ରଧରଃ ଶକ୍ରଃ ଶତଯଜ୍ଞୈକଦୀକ୍ଷିତଃ
ଯେଉଁଠି ବଜ୍ରଧାରୀ ଶକ୍ର, ଶତ ଯଜ୍ଞରେ ଦୀକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି।
ତଂ ତ୍ଵଂଚୋପମିମୀଷେମୁଂ ଶ୍ମଶାନେନ ମହାମଖମ୍
ତୁମେ ସେ ମହାଯଜ୍ଞକୁ ଶ୍ମଶାନ ସହିତ ତୁଳନା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ଶ୍ରୀଦୋସ୍ତି ଯତ୍ର ଶ୍ରୀଦାତା ସାକ୍ଷାଦ୍ଯତ୍ରାଶୁଶୁକ୍ଷଣିଃ
ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀ ଦେବାଳୁ ଦେଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଶୀଘ୍ର ଶୁଧିକାରୀ ଅଛନ୍ତି।
ଦେଵାଚାର୍ଯଃ ସ୍ଵଯଂ ଯତ୍ର କ୍ରତୋରାଚାର୍ଯତାଗତଃ
ଯେଉଁଠି ଦେବ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ଯଜ୍ଞରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଆସିଛନ୍ତି।
ଯତ୍ରାର୍ତ୍ଵିଜ୍ଯଂ ଭଜଂତେଽମୀ ଵସିଷ୍ଠପ୍ରମୁଖର୍ଷଯଃ
ଯେଉଁଠି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଋଷିମାନେ ଆର୍ତ୍ୱିଜ୍ୟ ଭୂମିକା ନେଇଛନ୍ତି।
ନିଶମ୍ଯେତି ମୁନିଃ ପ୍ରାହ ଦଧୀଚିର୍ଜ୍ଞାନିନାଂ ଵରଃ
ଏହା ଶୁଣି, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଦଧିଚି ମୁନି କହିଲେ।