ଗୁରୂଣାଂ ଵାକ୍ଯକରଣାତ୍ସର୍ଵ ଏଵ ମନୋରଥାଃ
ଗୁରୁମାନେ ଯାହା କହନ୍ତି, ତାହା କରିଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।
କଥଂ ତଦ୍ଵଚସଃ ସିଦ୍ଧିଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯାମ୍ଯତ୍ର ଵନେ ସ୍ଥିତଃ
ଏଠାରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହି, କିପରି ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ କଥା ପୂରଣ କରିପାରିବି?
ଆସ୍ତାଂ ଗୁରୁକଥା ଦୂରଂ ଯୋଽନ୍ଯସ୍ଯାପି ଲଘୋରପି
ଗୁରୁଙ୍କଥା ଛାଡ଼, ଅନ୍ୟ କାହାର ସାଧାରଣ କଥା ମଧ୍ୟ ଦୂରରେ ରହିଯାଉ।
କଥମେତାନି କର୍ମାଣି କରିଷ୍ଯେଽଜ୍ଞୋଽସହାଯଵାନ୍
ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ସହାୟ ବିହୀନ, ଏହି କାମଗୁଡ଼ିକିପରି କରିପାରିବି?
ଯାଵଦିତ୍ଥଂ ଚିଂତଯତି ସ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ରୋ ଵନମଧ୍ଯଗଃ
ଏପରି ଭାବେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଅଥ ନତ୍ଵା ସ ତଂ ପ୍ରାହ ଵନେ ଦୃଷ୍ଟଂ ତପସ୍ଵିନମ୍
ତାପରେ ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦେଖିଥିବା ତାପସଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ କହିଲେ—
ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନେନ ମେ ଗାତ୍ରଂ ଚିଂତାସଂତାପତାପିତମ୍
ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋ ଦେହ ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖର ତାପରେ ଜଳିଯାଉଛି।
କିଂ ତ୍ଵଂ ମେ ପ୍ରାକ୍ତନଂ କର୍ମ ପ୍ରାପ୍ତଂ ତାପସରୂପଧୃକ୍
ହେ ତାପସ, ଏହି ଆକାରରେ ଆପଣ ଆସିଛନ୍ତି, ମୋ ପୂର୍ବ କୌଣସି କର୍ମ ଆଜି ମୋ ପାଖକୁ ଫେରିଛି କି?
ଯୋସି ସୋସି ନମସ୍ତୁଭ୍ଯମୁପଦେଶେନ ଯୁଂକ୍ଷ୍ଵ ମାମ୍ 4.2.86.
ଆପଣ ଯେହେଉଁଥିବେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ଦୟାକରି ମୋତେ ଶିଖାଇ ଓ ନିଜ ଉପଦେଶରେ ଲାଗାନ୍ତୁ।
କଥଂ କର୍ତୁମହଂ ଶକ୍ତଃ କର୍ମ ତତ୍ର ଦିଶାଦ୍ଭୁତମ୍
ମୁଁ କିପରି ସେ ଅଦ୍ଭୁତ କାମଟି ସେଠାରେ କରିପାରିବି?
ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତେନ ସ ଵନେ ତାପସୋ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣା
ଏଭଳି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ତାପସ ଜଙ୍ଗଲରେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଯ ଆପ୍ତତ୍ଵେନ ସଂପୃଷ୍ଟୋ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିଂ ସଂପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଜଣେ ଭରସାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପଚାରାଯାଇ, ଦୁଷ୍ଟ ପରାମର୍ଶ ଦିଏ—
ତାପସ ଉଵାଚ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଞ୍ଶୃଣୁ ବ୍ରୂଯାଂ କିମଦ୍ଭୁତତରଂ ତ୍ଵିଦମ୍
ତାପସ କହିଲେ: ହେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଶୁଣ, ଏହାଠାରୁ ଅଦ୍ଭୁତ କଣ ଅଛି, ମୁଁ କହିଦେଉଛି।
ଯଦି ତ୍ଵଂ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ର ସର୍ଵଜ୍ଞଂ କାଶ୍ଯାମାରାଧଯିଷ୍ଯସି
ଯଦି ତୁମେ, ହେ ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, କାଶୀରେ ସର୍ବଜ୍ଞଙ୍କୁ ଭଜିବ,
ଵିଶ୍ଵେଶାନୁଗ୍ରହାତ୍କାଶ୍ଯାମଭିଲାଷା ନ ଦୁର୍ଲଭାଃ
ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥଙ୍କ କୃପାରେ କାଶୀରେ ଆଶାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାପ୍ତି କଠିନ ନୁହେଁ।
ସୃଷ୍ଟେଃକରଣ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ସୃଷ୍ଟିରକ୍ଷାପ୍ରଵୀଣତା
ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଶକ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିକୁ ରକ୍ଷା କରିବାର ଦକ୍ଷତା—
ଯାହି ଵୈଶ୍ଵେଶ୍ଵରଂ ସଦ୍ମ ପଦ୍ମଯା ସମଧିଷ୍ଠିତମ୍
ତୁମେ ଚାଲ, ପଦ୍ମା ସହିତ ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଅ।
ସ ହି ସର୍ଵପ୍ରଦଃ ଶଂଭୁର୍ଯାଚିତଶ୍ଚୋପମନ୍ଯୁନା
କାରଣ, ସେ ଶମ୍ଭୁ ସମସ୍ତ ଦେଇଥିବା, ଉପମନ୍ୟୁ ତାଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ।
ଆନଂଦକାନନେ ଶଂଭୋଃ କିଂ କିଂ କେନ ନ ଲଭ୍ଯତେ 4.2.86.
ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଆନନ୍ଦବନରେ କିଏ କଣସି ଜିନିଷ ପାଇପାରେନି, କିଏ କଣ ପାଇନଥାଏ?
ସ୍ଵର୍ଧୁନୀ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରେଣ ମହାପାତକସଂତତିଃ
ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ନଦୀକୁ କେବଳ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ମଧ୍ୟ, ବଡ଼ ଅପରାଧର ଶୃଙ୍ଖଳା ମିଟିଯାଏ।
ନ ତାଦୃଗ୍ଧର୍ମସଂଭାରୋ ଲଭ୍ଯତେ କ୍ରତୁକୋଟିଭିଃ
ଏପରି ଧର୍ମର ସଞ୍ଚୟ କୋଟି କୋଟି ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳିପାରିବ ନାହିଁ।
ଧର୍ମାର୍ଥକାମମୋକ୍ଷାଣାଂ ଯଦ୍ଯତ୍ରାସ୍ତି ମନୋରଥଃ
ଯେଉଁଠି ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଏକାଗ୍ର ଇଚ୍ଛା ରହିଛି,
ସର୍ଵକାମଫଲପ୍ରାପ୍ତିସ୍ତଦୈଵ ସ୍ଯାଦ୍ଧ୍ରୁଵଂ ନୃଣାମ୍
ସେଠି ଲୋକମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି।
ସ ତାପସୋକ୍ତମାକର୍ଣ୍ଯ ତ୍ଵାଷ୍ଟ୍ର ଇତ୍ଥଂ ସୁହୃଷ୍ଟଵାନ୍
ତାପସଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ତ୍ୱଷ୍ଟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ।
ଯତ୍ର ନୋ ଦୁର୍ଲଭଂ କିଂଚିତ୍ସାଧକାନାଂ ତ୍ରଯୀସ୍ଥିତମ୍
ଯେଉଁଠି ତିନି ବେଦରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ କିଛି ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ନୁହେଁ,
ସ୍ଵର୍ଗେ ଵା ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ଵା ବଲିସଦ୍ମନି ଵା ମୁନେ
ସେଠି ସ୍ୱର୍ଗରେ ହେଉ, ପୃଥିବୀରେ ହେଉ କି ବଳିଙ୍କ ଘରେ ହେଉ, ମୁନି,
ଯତ୍ର ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୋ ଦେଵୋ ଵିଶ୍ଵେଷାଂ କର୍ଣଧାରକଃ
ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇଯିବା ଦେବତା ବସିଛନ୍ତି,
ସୁଲଭା ଯତ୍ର ନିଯତମାନଂଦଵନଚାରିଣଃ
ଯେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ ଅଟାରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସହଜରେ ମିଳିଯାନ୍ତି,
କସ୍ତାଂ ମାଂ ପ୍ରାପଯେଚ୍ଛଂଭୋଃ କଥଂ ଯାମି ତଥା ଵଦ 4.2.86.
କିଏ ମୋତେ ସେଠି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଯିବ? କିପରି ଯିବି, ମୋତେ କୁହ।
ପ୍ରାହାଗଚ୍ଛ ନଯାମି ତ୍ଵାଂ ଯିଯାସୁରହମପ୍ଯହୋ
ସେ କହିଲେ, 'ଆସ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନେଇଯିବି; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଯିବାକୁ ଚାହେଁ।'