ପରିଭ୍ରମ୍ଯ ମହାତେଜା ମହାମର୍ଷୋ ମହାତପାଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଘୁଞ୍ଚି, ବଡ଼ ଶକ୍ତି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟା ଧାରଣ କରିଥିଲି।
ଵିଲୋକ୍ଯାକ୍ରୀଡମଖିଲଂ ବହୁପ୍ରାସାଦମଂଡିତମ୍ । ପଦେପଦେ ମୁନୀନାଂ ଚ ଜିତକାଲ ମହାଭିଯାମ୍
ଅନେକ ଭବ୍ୟ ମହଳରେ ଶୋଭିତ ସମଗ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖି, ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ କାଳକୁ ଜୟ କରିଥିବା ମୁନିମାନେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ।
ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମାନ୍ଵୃକ୍ଷାନ୍ସୁଚ୍ଛାଯସ୍ନିଗ୍ଧପଲ୍ଲଵାନ୍
ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫୁଲିଥିବା ଗଛ, ଶୀତଳ ଛାୟା ଓ କୋମଳ, ଚମକୁଥିବା ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ।
ଦୁର୍ଵାସାଶ୍ଚାତିହୃଷ୍ଟୋଭୂ୍ଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଶୁପତୋତ୍ତମାନ୍
ପଶୁପତିଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତମାନେକୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ବାସା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
କୌପୀନମାତ୍ର ଵସନାନ୍ସ୍ମରାରି ଧ୍ଯାନ ତତ୍ପରାନ୍
କେବଳ କଉପୀନ ପିନ୍ଧି, କାମଦ୍ୱେଷୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ।
କରଂଡଦଂଡପାନୀଯ ପାତ୍ରମାତ୍ରପରିଗ୍ରହାନ୍
ତାଙ୍କ ପାଖରେ କେବଳ ଜଳପାତ୍ର ଓ ଦଣ୍ଡ ଥିଲା, ଅନ୍ୟ କିଛି ନଥିଲା।
କାଲାଦପି ନିରାତଂକାନ୍ଵିଶ୍ଵେଶଶରଣଂ ଗତାନ୍ 4.2.85.
ସମୟରୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ନଥିଲା, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଵିଲୋକ୍ଯ କାଶ୍ଯାଂ ଦୁର୍ଵାସା ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ମୁମୁଦେତରାମ୍
କାଶୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ବାସା ବେଶି ଖୁସି ହେଲେ।
ପଶୁଷ୍ଵପି ଚ ଯା ତୁଷ୍ଟିର୍ମୃଗେଷ୍ଵପି ଚ ଯା ଦ୍ଯୁତିଃ
ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେପରି ସନ୍ତୋଷ ଅଛି, ମୃଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଅଛି।
ଇଦଂ ସୁଶ୍ରେଯସୋ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିଃ କ୍ଵାମରେଷୁ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପରମ ମଙ୍ଗଳ ମିଳେ, ତାହା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି ପାଆନ୍ତି?
ଵରମେତେପି ପଶଵ ଆନଂଦଵନଚାରିଣଃ
ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦବନରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ।
ଵରଂ କାଶୀପୁରୀଵାସୀ ମ୍ଲେଚ୍ଛୋପି ହି ଶୁଭାଯତିଃ
କାଶୀରେ ବସିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ, ଯଦିଓ ଅନ୍ୟ ଜାତିର, ସେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଲାଭ କରେ।
ଵୈଶ୍ଵେଶ୍ଵରୀ ପୁରୀ ଚୈଷା ଯଥା ମେ ଚିତ୍ତହାରିଣୀ
ଏହି ବୈଶ୍ୱେଶ୍ୱରୀ ନଗରୀ ମୋର ମନକୁ ମୋହିତ କରିଦେଉଛି।
ସ୍ଥୈର୍ଯଂ ବବଂଧ ନ କ୍ଵାପି ଭ୍ରମତୋ ମେ ମନୋଗତିଃ
ମୋର ମନ ଯେଉଁଠିଏ ଘୁରିଘୁରି ଚାଲିଲା, କେଉଁଠିଏ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ରମ୍ଯା ପୁରୀ ଭଵେଦେଷା ବ୍ରହ୍ମାଂଡାଦଖିଲାଦପି
ଏହି ନଗରୀ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଠାରୁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦମୟ।
ତପ୍ଯମାନୋପି ହି ତପଃ ସୁଚିରଂ ସ ମହାତପାଃ
ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ବହୁ ଦିନ ଦୁଃଖ ଭୋଗି ତପସ୍ୟା କଲେ ମଧ୍ୟ—
ଧିକ୍ଚ ମାଂ ତାପସଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ଧିକ୍ଚ ମେ ଦୁଶ୍ଚରଂ ତପଃ 4.2.85.
ମୁଁ ଏତେ ଦୁଷ୍ଟ ତପସ୍ବୀ, ମୋ ଏହି କଠିନ ତପସ୍ୟାକୁ ଲଜ୍ଜା ହେଉ।
ଯଥା ନ ମୁକ୍ତିରତ୍ର ସ୍ଯାତ୍କସ୍ଯାପି କରଵୈ ତଥା
ଏଠାରେ କେହି ମୁକ୍ତି ନ ପାଇବେ, ଏମିତି କରିବି।
ତତ୍ର ଲିଂଗମଭୂଦେକଂ ଖ୍ଯାତଂ ପ୍ରହସିତେଶ୍ଵରମ୍
ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଲିଙ୍ଗ ଦେଖାଦେଲା, ଯାହାକୁ ପ୍ରହସିତେଶ୍ୱର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଉଵାଚ ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟୋ ମନସ୍ଯେଵ ମହେଶିତା
ବିସ୍ମୟରେ ଭରିଯାଇ, ମହେଶ୍ୱର ମନରେ କହିଲେ।
ଯତ୍ରୈଵ ହି ତପସ୍ଯଂତି ଯତ୍ରୈଵ ଵିହିତାଶ୍ରମାଃ
ଯେଉଁଠି ତପସ୍ୟା କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଆଶ୍ରମ ରହିଛି—
ମନାକ୍ଚିଂତିତମାତ୍ରଂ ତୁ ଚେଲ୍ଲଭଂତେ ନ ତାପସାଃ
ତପସ୍ବୀମାନେ ଯଦି କିଛି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଦୁର୍ଲଭ।
ତଥାପି ତାପସା ମାନ୍ଯାଃ ସ୍ଵଶ୍ରେଯୋଵୃଦ୍ଧିକାଂକ୍ଷିଭିଃ
ତଥାପି ନିଜ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକେ ତପସ୍ବୀମାନେକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଇତି ଯାଵନ୍ମହେଶାନୋ ମନସ୍ଯେଵ ଵିଚିଂତଯେତ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହେଶ୍ୱର ମନରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ—
ତତ୍କୋଧାନଲଧୂମୋଘୈର୍ଵ୍ଯାପିତଂ ଯନ୍ନଭୋଂଗଣମ୍
ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଅଗ୍ନିର ଧୂଆଁରେ ଆକାଶ ଭରିଯାଇଲା।
ତତୋ ଗଣାଃ ପରିକ୍ଷୁବ୍ଧାଃ ପ୍ରଲଯାର୍ଣଵ ନୀରଵତ୍
ତାପରେ ଗଣମାନେ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହେଲେ, ପ୍ରଳୟ ସମୟର ସମୁଦ୍ର ଜଳ ଭଳି।
ଗର୍ଜଂତସ୍ତର୍ଜଯଂତଶ୍ଚ ପ୍ରୋଦ୍ଯତା ଯୁଧପାଣଯଃ 4.2.85.
ସେମାନେ ଗର୍ଜନ କରି, ଧମକ ଦେଇ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
କୋ ଯମଃ କୋଥଵା କାଲଃ କୋ ମୃତ୍ଯୁଃ କସ୍ତଥାଂତକଃ
କିଏ ଯମ? କିଏ କାଳ? କିଏ ମୃତ୍ୟୁ? କିଏ ସମାପ୍ତିକର୍ତ୍ତା?
ଅଗ୍ନିଂ ପିବାମୋ ଜଲଵଚ୍ଚୂର୍ଣୀକୁର୍ମୋଖିଲାନ୍ଗିରୀନ୍
ଆମେ ଅଗ୍ନିକୁ ପାଣିଭଳି ପିଇଯିବା, ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେବା।
ପାତାଲଂ ଚାନଯାମୋର୍ଧ୍ଵମଧୋ ଦଧ୍ମୋଥଵା ଦିଵମ୍
ପାତାଳକୁ ଉପରକୁ ଆଣିଦେବା, କିମ୍ବା ଦିଗନ୍ତକୁ ତଳେ ପକାଇଦେବା।