ତୈଃ ସୁରାଃ ପୂଜିତାଃ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁମୁଖା ମଖୈଃ
ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିଛନ୍ତି।
ଅହଂ ତେନୋମଯା ସାର୍ଧଂ ଦୀକ୍ଷାଂ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ଶାଂଭଵୀମ୍
ସେମାନେ ସହିତ, ଉମାଙ୍କ ସହ ମୁଁ ଶାମ୍ଭବ ଦୀକ୍ଷା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି।
ତପାଂସି ତେନ ତପ୍ତାନି ଶୀର୍ଣପର୍ଣାଦିନା ଚିରମ୍
ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶୀର୍ଣ୍ଣ ପତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ତପସ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।
ଦତ୍ତ୍ଵା ଦାନାନି ଭୂରୀଣି ମଖାନିଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଭୂରିଶଃ
ବହୁ ଦାନ ଦେଇ, ବହୁ ଯଜ୍ଞ କରିଛନ୍ତି, ହେ ଧନର ମାଲିକ।
ଵିପୁଲେତ୍ର ମହୀପୃଷ୍ଠେ ପଂଚକ୍ରୋଶ୍ଯାଂ ମନୋହରା
ବିଶାଳ ଭୂମିରେ, ପାଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ମନୋହର ସ୍ଥାନ ଅଛି।
ଦାନାନାଂ ଚ ଵ୍ରତାନାଂ ଚ କ୍ରତୂନାଂ ତପସାମପି 4.2.84.
ଦାନ, ବ୍ରତ, ଯଜ୍ଞ ଏବଂ ତପସ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ,
ଏତେଷାମପି ତୀର୍ଥାନାଂ ଚତୁର୍ଣାମପି ସତ୍ତମ 4.2.84.
ଏହି ଚାରିଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଉତ୍ତମ,
ଇତି ଵୀରେଶ୍ଵରାଖ୍ଯାନଂ ତୀର୍ଥାଖ୍ଯାନପ୍ରସଂଗତଃ
ଏହିପରି ଭାବେ ବୀରେଶ୍ୱରଙ୍କ କଥା, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବିବରଣା ସନ୍ଦର୍ଭରେ କହି ଶେଷ ହେଲା।
ଯଥାଖ୍ଯାଯି କଥା ପୁଣ୍ଯା ତଥା ତେ କଥଯାମ୍ଯହମ୍
ଯେପରି ଏହି ପୁଣ୍ୟ କଥା କହାଯାଇଛି, ସେପରି ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।
ପୁରା ମହୀମିମାଂ ସର୍ଵାଂ ସସମୁଦ୍ରାଦ୍ରିକାନନାମ୍
ପୁରୁଣା ଦିନରେ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ଼ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ମୁଁ ଘୁଞ୍ଚିଥିଲି।
ପରିଭ୍ରମ୍ଯ ମହାତେଜା ମହାମର୍ଷୋ ମହାତପାଃ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଘୁଞ୍ଚି, ବଡ଼ ଶକ୍ତି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟା ଧାରଣ କରିଥିଲି।
ଵିଲୋକ୍ଯାକ୍ରୀଡମଖିଲଂ ବହୁପ୍ରାସାଦମଂଡିତମ୍ । ପଦେପଦେ ମୁନୀନାଂ ଚ ଜିତକାଲ ମହାଭିଯାମ୍
ଅନେକ ଭବ୍ୟ ମହଳରେ ଶୋଭିତ ସମଗ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖି, ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷେପରେ କାଳକୁ ଜୟ କରିଥିବା ମୁନିମାନେ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ।
ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମାନ୍ଵୃକ୍ଷାନ୍ସୁଚ୍ଛାଯସ୍ନିଗ୍ଧପଲ୍ଲଵାନ୍
ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫୁଲିଥିବା ଗଛ, ଶୀତଳ ଛାୟା ଓ କୋମଳ, ଚମକୁଥିବା ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ।
ଦୁର୍ଵାସାଶ୍ଚାତିହୃଷ୍ଟୋଭୂ୍ଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଶୁପତୋତ୍ତମାନ୍
ପଶୁପତିଙ୍କ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତମାନେକୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ବାସା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
କୌପୀନମାତ୍ର ଵସନାନ୍ସ୍ମରାରି ଧ୍ଯାନ ତତ୍ପରାନ୍
କେବଳ କଉପୀନ ପିନ୍ଧି, କାମଦ୍ୱେଷୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ ଥିଲେ।
କରଂଡଦଂଡପାନୀଯ ପାତ୍ରମାତ୍ରପରିଗ୍ରହାନ୍
ତାଙ୍କ ପାଖରେ କେବଳ ଜଳପାତ୍ର ଓ ଦଣ୍ଡ ଥିଲା, ଅନ୍ୟ କିଛି ନଥିଲା।
କାଲାଦପି ନିରାତଂକାନ୍ଵିଶ୍ଵେଶଶରଣଂ ଗତାନ୍ 4.2.85.
ସମୟରୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ନଥିଲା, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥଙ୍କ ଶରଣକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଵିଲୋକ୍ଯ କାଶ୍ଯାଂ ଦୁର୍ଵାସା ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ମୁମୁଦେତରାମ୍
କାଶୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଖି, ଦୁର୍ବାସା ବେଶି ଖୁସି ହେଲେ।
ପଶୁଷ୍ଵପି ଚ ଯା ତୁଷ୍ଟିର୍ମୃଗେଷ୍ଵପି ଚ ଯା ଦ୍ଯୁତିଃ
ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେପରି ସନ୍ତୋଷ ଅଛି, ମୃଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଯେପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଅଛି।
ଇଦଂ ସୁଶ୍ରେଯସୋ ଵ୍ଯୁଷ୍ଟିଃ କ୍ଵାମରେଷୁ ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପରମ ମଙ୍ଗଳ ମିଳେ, ତାହା ସ୍ୱର୍ଗରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ କେଉଁଠି ପାଆନ୍ତି?
ଵରମେତେପି ପଶଵ ଆନଂଦଵନଚାରିଣଃ
ଏଠାରେ ଆନନ୍ଦବନରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିବା ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ।
ଵରଂ କାଶୀପୁରୀଵାସୀ ମ୍ଲେଚ୍ଛୋପି ହି ଶୁଭାଯତିଃ
କାଶୀରେ ବସିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ, ଯଦିଓ ଅନ୍ୟ ଜାତିର, ସେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଲାଭ କରେ।
ଵୈଶ୍ଵେଶ୍ଵରୀ ପୁରୀ ଚୈଷା ଯଥା ମେ ଚିତ୍ତହାରିଣୀ
ଏହି ବୈଶ୍ୱେଶ୍ୱରୀ ନଗରୀ ମୋର ମନକୁ ମୋହିତ କରିଦେଉଛି।
ସ୍ଥୈର୍ଯଂ ବବଂଧ ନ କ୍ଵାପି ଭ୍ରମତୋ ମେ ମନୋଗତିଃ
ମୋର ମନ ଯେଉଁଠିଏ ଘୁରିଘୁରି ଚାଲିଲା, କେଉଁଠିଏ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ରମ୍ଯା ପୁରୀ ଭଵେଦେଷା ବ୍ରହ୍ମାଂଡାଦଖିଲାଦପି
ଏହି ନଗରୀ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଠାରୁ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦମୟ।
ତପ୍ଯମାନୋପି ହି ତପଃ ସୁଚିରଂ ସ ମହାତପାଃ
ସେ ମହାତପସ୍ବୀ ବହୁ ଦିନ ଦୁଃଖ ଭୋଗି ତପସ୍ୟା କଲେ ମଧ୍ୟ—
ଧିକ୍ଚ ମାଂ ତାପସଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ଧିକ୍ଚ ମେ ଦୁଶ୍ଚରଂ ତପଃ 4.2.85.
ମୁଁ ଏତେ ଦୁଷ୍ଟ ତପସ୍ବୀ, ମୋ ଏହି କଠିନ ତପସ୍ୟାକୁ ଲଜ୍ଜା ହେଉ।
ଯଥା ନ ମୁକ୍ତିରତ୍ର ସ୍ଯାତ୍କସ୍ଯାପି କରଵୈ ତଥା
ଏଠାରେ କେହି ମୁକ୍ତି ନ ପାଇବେ, ଏମିତି କରିବି।
ତତ୍ର ଲିଂଗମଭୂଦେକଂ ଖ୍ଯାତଂ ପ୍ରହସିତେଶ୍ଵରମ୍
ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ଲିଙ୍ଗ ଦେଖାଦେଲା, ଯାହାକୁ ପ୍ରହସିତେଶ୍ୱର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଉଵାଚ ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟୋ ମନସ୍ଯେଵ ମହେଶିତା
ବିସ୍ମୟରେ ଭରିଯାଇ, ମହେଶ୍ୱର ମନରେ କହିଲେ।