ଏକାକୀ ଦୈଵଯୋଗେନ ଦୁର୍ଦମଃ ସୋଽଵନୀପତିଃ । ଧନ୍ଵୀ ତୁରଂଗମାରୁଢୋଽଵିଶଦାନଂଦକାନନମ୍
ଏକାକୀ ଦୈବର ଇଚ୍ଛାରେ, ସେ ଅପରାଜିତ ଭୂପତି, ଧନୁଷ୍ ଧାରଣ କରି ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ଆନନ୍ଦକ ଅଟବିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସ ଵିଲୋକ୍ଯାଥ ସର୍ଵତ୍ର ପାଦପା ନଵକେଶିନଃ 4.2.81.
ସେଠାରେ ସେ ସବୁଠାରେ ନୂତନ ପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ବୃକ୍ଷମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ସୁଗଂଧେନ ସୁଶୀତେନ ସୁମଦେନ ସୁଵାଯୁନା
ସେଠାର ହଳକା ପବନ ମଧୁର ଗନ୍ଧ ଓ ଶିତଳତା ନେଇ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା।
କେଵଲଂ ମୃଗଯା ଜାତସ୍ତତ୍ଖେଦୋ ନ ଵ୍ଯପାଵ୍ରଜତ୍
କେବଳ ଶିକାର କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ କ୍ଲାନ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଲା ନାହିଁ।
ଅଥାଵରୁହ୍ଯ ତୁରଗାତ୍ସ ଭୂପାଲୋତିଵିସ୍ମିତଃ
ତାପରେ ଘୋଡ଼ାରୁ ଅବତରି, ସେ ରାଜା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲେ।
ଧନ୍ଯୋସ୍ମ୍ଯହଂ ପ୍ରସନ୍ନୋସ୍ମି ଧନ୍ଯେ ମେଦ୍ଯ ଵିଲୋଚନେ
ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ, ହେ ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟିବତୀ, ମୋ ଭାଗ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ପୁନର୍ନିନିଂଦ ଚାତ୍ମାନଂ ଧର୍ମପୀଠ ପ୍ରଭାଵତଃ
ପୁଣି ସେ ଧର୍ମର ଶକ୍ତି ଭାବି, ନିଜକୁ ନିଜେ ନିନ୍ଦା କଲେ।
ଜଂତୂଦ୍ଵେଗକରଂ ମୂଢଂ ପ୍ରଜାପୀଡନପଂଡିତମ୍
ମୁଁ ମୂର୍ଖ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖ ଦେଉଥିବା, ମାନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଅଦ୍ଯଯାଵନ୍ମମ ଗତଂ ଵୃଥାଜନ୍ମାଲ୍ପମେଧସ
ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ଜୀବନ ବ୍ୟର୍ଥ ଗଲା, କାରଣ ମୋର ବୁଦ୍ଧି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଳ୍ପ।
ଏଵଂ ବହୁ ଵିନିଂଦ୍ଯ ସ୍ଵଂ ନତ୍ଵା ଧର୍ମେଶ୍ଵରଂ ଵିଭୁମ୍
ଏଭଳି ଅନେକ ଭାବେ ନିଜକୁ ନିନ୍ଦା କରି, ସେ ଧର୍ମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।
ତତୋମାତ୍ଯାନ୍ସମାହୂଯ କ୍ରମାଯାତାଂଶ୍ଚିରଂତନାନ୍ 4.2.81.
ତାପରେ ସେ ପୁରୁଣା ଅମାତ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବଂଶାନୁକ୍ରମେ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ଡାକିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଂଶ୍ଚନମସ୍କୃତ୍ଯ ତେଭ୍ଯୋ ଵୃତ୍ତୀଃ ପ୍ରଦାଯ ଚ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଜୀବିକା ଦାନ କଲେ।
ପରିଦଂଡ୍ଯ ଚ ଦଂଡାର୍ହାନ୍ସାଧୂଂଶ୍ଚ ପରିତୋଷ୍ଯ ଚ
ଯେଉଁମାନେ ଦଣ୍ଡ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେକୁ ଦଣ୍ଡିତ କଲେ; ଭଲ ଲୋକମାନେକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ ଏବଂ ସବୁଠାରେ ସେମାନେକୁ ଖୁସି କଲେ।
ସମାଗଚ୍ଛଦଥୈକାକୀ କାଶୀଂ ଶ୍ରେଯୋଵିକାସିନୀମ୍
ତାପରେ ସେ ଏକାକୀ ଯାତ୍ରା କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାନ୍ୟତା ଦେଇଥିବା କାଶୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଧର୍ମେଶଦର୍ଶନାନ୍ନିତ୍ଯଂ ତଥାଭୂତଃ ସ ଦୁର୍ଦମଃ
ଧର୍ମେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିତ୍ୟ ଦର୍ଶନ ଦ୍ୱାରା, ସେ ଅପରାଜିତ ଏଭଳି ରୂପେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ଧର୍ମେଶ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ମଯା ସ୍ଵଲ୍ପଂ ନିରୂପିତମ୍
ଏଭଳି ମୁଁ ଧର୍ମେଶ୍ୱରଙ୍କର ମହିମା କିଛି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି।
ଇଦଂ ଧର୍ମେଶ୍ଵରାଖ୍ଯାନଂ ଯଃ ଶ୍ରୋଷ୍ଯତି ନରୋତ୍ତମଃ
ଏହି ଧର୍ମେଶ୍ୱରଙ୍କ କଥା ଯିଏ ଶୁଣିବେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ସେ ଧନ୍ୟ ହେବେ।
ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ଵିଶେଷେଣ ଧର୍ମେଶାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍
ବିଶେଷ କରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ, ଏହି ଉତ୍ତମ ଧର୍ମେଶ୍ୱର କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ଧର୍ମାଖ୍ଯାନମିଦଂ ଶୃଣ୍ଵନ୍ନପି ଦୂରସ୍ଥିତଃ ସୁଧୀଃ
ଯେଉଁଠି ଏହି ଧର୍ମର କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୂରେ ଥିବା ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଉପକାର ପାଇପାରେ।
ପରାଂ ସିଦ୍ଧିଂ ପରୋପତୁସ୍ତତ୍ର ସିଦ୍ଧାଃ ପରଃ ଶତାଃ
ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଦ୍ଧି ମିଳିଲା; ଶତଶଃ ସିଦ୍ଧ ପୁରୁଷମାନେ ଏକଠା ହେଇଥିଲେ।
କଥମାଵିର୍ଭଵସ୍ତସ୍ଯ କାଶ୍ଯାଂ ଲିଂଗଵରସ୍ଯ ତୁ
କାଶୀ ନଗରରେ ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲିଙ୍ଗ କିପରି ପ୍ରକଟ ହେଲା?
ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵାପି ନରଃ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଵିପୁଲଂ ଶିଵେ
ଏହି କଥା ମାତ୍ର ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକେ ଶିବଙ୍କ ଦୟାରେ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ଆସୀଦମିତ୍ରଜିନ୍ନାମ ରାଜା ପରପୁରଂଜଯଃ
ଏଠାରେ ଅମିତ୍ରଜିତ୍ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଶତ୍ରୁ ନଗର ଜୟ କରିଥିଲେ।
ଯଶୋଧନୋ ଵଦାନ୍ଯଶ୍ଚ ସୁଧୀର୍ବ୍ରାହ୍ମଣଦୈଵତଃ
ସେ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ, ଦାନଶୀଳ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବତା ସମାନ ଥିଲେ।
ଵିନୀତୋ ନୀତିସଂପନ୍ନଃ କୁଶଲଃ ସର୍ଵକର୍ମସୁ
ସେ ନମ୍ର, ନୀତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସମସ୍ତ କାମରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ।
କୃତଜ୍ଞୋ ମଧୁରାଲାପଃ ପାପକର୍ମପରାଙ୍ମୁଖଃ
ସେ କୃତଜ୍ଞ, ମିଷ୍ଟି କଥା କହୁଥିଲେ ଏବଂ ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ ଦୂରେ ରହୁଥିଲେ।
ରଣାଂଗଣେ କୃତାଂତାଭଃ ସଂଖ୍ଯାଵାଂଶ୍ଚ ସଦୋଜିରେ
ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ, ସେ ବୀର ଓ ଦ୍ରୁତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ମଧ୍ୟ ଗଣନା ହେଉଥିଲେ।
ଧର୍ମାର୍ଥୈଧିତକୋଶଶ୍ଚ ସମୃଦ୍ଧବଲଵାହନଃ
ସେ ଧର୍ମ, ଧନ, ରାଜକୋଷରେ ସମୃଦ୍ଧ ଏବଂ ବହୁତ ସେନା ଓ ଯାନ ଥିଲା।
ସ୍ଥୈର୍ଯ ଧୈର୍ଯ ସମାପନ୍ନୋ ଦେଶକାଲଵିଚକ୍ଷଣଃ 4.2.82.
ସେ ଧୃଢ଼ତା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ବୁଝିପାରୁଥିଲେ।
ଵାସୁଦେଵାଂଘ୍ରିଯୁଗଲେ ଚେତୋଵୃତ୍ତିଂ ନିଧାଯ ସଃ
ସେ ନିଜ ମନକୁ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଚରଣ ତଳେ ରଖିଥିଲେ।