ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହେଶସ୍ଯ ଵଚନଂ ତେ ପତତ୍ତ୍ରିଣଃ
ମହେଶଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ପକ୍ଷୀମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
ଇତୋପି ତ୍ର୍ଯକ୍ଷ ଯତ୍ସାକ୍ଷାତ୍ତିର୍ଯକ୍ତ୍ଵେପି ସମୀକ୍ଷିତାଃ
ତିନି ଆଖିଅଁ ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ପଶୁ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆମେ ତୁମକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖିଛୁ।
ଲାଭାଃ ସଂତୂଦ୍ଯମଵତାଂ ଗିରୀଶେହ ପରଃ ଶତାଃ
ଗିରିଶ, ଯେଉଁମାନେ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଶତଶଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଭ ହେଉ।
ଯଦେତଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ନାଥ ତତ୍ସର୍ଵଂ କ୍ଷଣଭଂଗୁରମ୍
ନାଥ, ଏଠାରେ ଯାହା କିଛି ଦେଖାଯାଏ, ସେ ସବୁ କ୍ଷଣିକ ଏବଂ ନଶ୍ୱର।
ଵିଚିତ୍ରଜନ୍ମକୋଟୀନାଂ ସ୍ମୃତିର୍ନୋତ୍ର ପରିସ୍ଫୁରେତ୍
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟରେ, ଏଠି ସ୍ମୃତି ଆସେ ନାହିଁ।
ଦେଵଯୋନିରପି ପ୍ରାପ୍ତା ଚିରମସ୍ମାଭିରୀଶିତଃ
ଈଶ୍ୱର, ଆମେ ବହୁଦିନ ଦେବତା ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ପାଇଛୁ।
ଆସୁରୀ ଦାନଵୀ ନାଗୀ ନୈର୍ଋତୀ ଚାପି କୈନ୍ନରୀ
ଆମେ ଆସୁର, ଦାନବ, ନାଗ, ନୈରୃତ ଏବଂ କିନ୍ନର ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ।
ନରତ୍ଵେ ଭୂପତିତ୍ଵଂ ଚ ପରିପ୍ରାପ୍ତମନେକଶଃ 4.2.79.
ମନୁଷ୍ୟ ଭାବରେ ଏବଂ ରାଜା ଭାବେ ଅନେକଥର ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ।
ଵନେ ଵନୌକସୋ ଜାତା ଗ୍ରାମେଷୁ ଗ୍ରାମଵାସିନଃ
ବନରେ ବନବାସୀ ଏବଂ ଗ୍ରାମରେ ଗ୍ରାମବାସୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ।
ସୁଖିନୋପି ଵଯଂ ଜାତା ଦୁଃଖିନୋ ଵଯମାସ୍ମ ଚ
ଆମେ ସୁଖୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ, ଦୁଃଖୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଥିଲୁ।
ଅଧୀତିନୋପି ମୂର୍ଖାଶ୍ଚ ସ୍ଵାମିନଃ ସେଵକା ଅପି
ଆମେ ଶିକ୍ଷିତ ଏବଂ ଅଶିକ୍ଷିତ, ସ୍ୱାମୀ ଏବଂ ଦାସ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଥିଲୁ।
ଅଭୂମ ଭୂରିଶଃ ଶଂଭୋ ନ କ୍ଵାପି ସ୍ଥୈର୍ଯମାଗତାଃ
ଶମ୍ଭୁ, ଆମେ ଅନେକ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ, କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚଳତା ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ପିନାକିନ୍କ୍ଵାପି ନ ପ୍ରାପି ସୁଖଲେଶୋ ମନାଗପି
ପିନାକୀ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଆମେ ସୁଖର ଅନ୍ଶମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ପାଇଲୁ ନାହିଁ।
ତାପନେଃସୁତପୋ ଵହ୍ନିଜ୍ଵାଲାପ୍ରଜ୍ଵଲିତୈନସଃ
ତାପନଙ୍କର ତାପ, ତପସ୍ୟା ଓ ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳାରେ ଆମର ପାପ ସବୁ ପୁଡ଼ିଯାଇଛି।
ତଥାପି ଚେଦ୍ଵରୋ ଦେଯସ୍ତିର୍ଯକ୍ଷ୍ଵସ୍ମାସୁ ଧୂର୍ଜଟେ
ତଥାପି, ହେ ଧୂର୍ଜଟି, ଯଦି ଆମେ ପଶୁ ଭଳି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ କୌଣସି ଦାନ ଦେବାକୁ ହେବ, ତେବେ—
ଯେନ ଜ୍ଞାନେନ ମୁକ୍ତାଃ ସ୍ମୋଽମୁଷ୍ମାତ୍ସଂସାରବଂଧନାତ୍
ଏମିତି ଜ୍ଞାନ ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏହି ସଂସାରର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିପାରିବା।
ଐଂଦ୍ରଂ ପଦଂ ନ ଵାଂଛାମୋ ନ ଚାଂଦ୍ରଂ ନାନ୍ଯଦେଵ ହି
ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରର ପଦବୀ ଚାହୁଁନାହିଁ, ଚାନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ କିଛି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ତ୍ଵତ୍ସାନ୍ନିଧ୍ଯାଦ୍ଵିଜାନୀମଃ ସର୍ଵଜ୍ଞ ସକଲଂ ଵଯମ୍ 4.2.79.
ତୁମେ ସବୁକିଛି ଜାଣୁଛ, ତୁମ ନିକଟତାରେ ଆମେ ସମସ୍ତ କଥା ବୁଝିପାରୁ।
ଏତଦେଵ ପରଂ ଜ୍ଞାନଂ ସଂସାରୋଚ୍ଛିତ୍ତିକାରଣମ୍
ଏହି ଜ୍ଞାନ ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଯାହା ସଂସାରର ନାଶର କାରଣ।
ନିର୍ମଥ୍ଯ ଵିଷ୍ଵଗ୍ଵାଗ୍ଜାଲଂ ସାରଭୂତମିଦଂ ପରମ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶବ୍ଦର ଜାଲକୁ ମଥି, ଏହି ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ଯଦ୍ଵାଚ୍ଯଂ ବହୁଭିର୍ଗ୍ରଂଥୈସ୍ତଦଷ୍ଟାଭିରିହାକ୍ଷରୈଃ
ଅନେକ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଯାହା କୁହାଯିବ, ସେଇ କଥା ଏଠାରେ ଏଠି ଆଠଟି ଅକ୍ଷରରେ ବ୍ୟକ୍ତ ହୋଇଛି।
ଯାଜ୍ଞଵଲ୍କ୍ଯୋ ମୁନିଵରଃ ପ୍ରୋକ୍ତଵାନ୍ମୁନିସଂସଦି
ମହାମୁନି ଯାଜ୍ଞବଲ୍କ୍ୟ ଏହି କଥା ମୁନିମାନଙ୍କ ସଭାରେ କହିଥିଲେ।
ସ୍ଵାମିନାପି ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ପୁରତୋ ମଂଦରାଚଲେ
ସ୍ୱାମୀ ମଧ୍ୟ, ଜଗତ୍ଜନନୀଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ମନ୍ଦରାଚଳ ପାହାଡ଼ରେ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ।
କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନୋପ୍ଯେଵଂ ଶଂଭୋ ଵକ୍ଷ୍ଯତି ନାନ୍ଯଥା
କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କହିବେ, ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଅନ୍ୟ ଭାବେ ନୁହେଁ।
ଵଦଂତ୍ଯନ୍ଯେପି ମୁନଯସ୍ତୀର୍ଥସଂନ୍ଯାସକାରିଣଃ
ଅନ୍ୟ ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ତୀର୍ଥରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା କହନ୍ତି।
ଵଯମପ୍ଯେଵଂ ଜାନୀମୋ ଯତ୍ର ସ୍ଵର୍ଗତରଂଗିଣୀ
ଆମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଜାଣୁଛୁ, ଯେଉଁଠି ସ୍ୱର୍ଗ ନଦୀ ବହୁଛି।
ଭୂତଂ ଭାଵି ଭଵିଷ୍ଯଂ ଯତ୍ସ୍ଵର୍ଗେ ମର୍ତ୍ଯେ ରସାତଲେ
ଯାହା ହୋଇଛି, ହେଉଛି କିମ୍ବା ହେବ—ସ୍ୱର୍ଗରେ, ପୃଥିବୀରେ କିମ୍ବା ପାତାଳରେ—
ଅତୋ ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭୋକ୍ତଂ ହରିପ୍ରୋକ୍ତଂ ମୁନୀରିତମ୍ 4.2.79.
ଏହିପରି ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ହରି ଓ ମୁନିମାନେ ଯାହା କହିଛନ୍ତି—
କରାମଲକଵତ୍ସର୍ଵମେତଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଂଡଗୋଲକମ୍
ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଏମିତି, ଯେପରି କରରେ ଏକ ଆମଳକୀ ଫଳ ରହିଥାଏ।
ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ତପସା ତିର୍ଯଞ୍ଚୋପି ଵଯଂ ଵିଭୋ
ଧର୍ମରାଜଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ହେ ବିଭୋ, ଆମେ ପଶୁ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ହେଇଛୁ।