ତତଃ ପ୍ରୋଵାଚ ସ ବ୍ରାଧ୍ନିର୍ଦେଵ ଦେଵମୁମାପତିମ୍
ତାପରେ, ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧର୍ମରାଜ ଦେବତାଙ୍କୁ, ଉମାଙ୍କ ପତିଙ୍କୁ କହିଲେ—
ପ୍ରସନ୍ନୋସି ଯଦୀଶାନ ସର୍ଵଜ୍ଞ କରୁଣାନିଧେ
ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ହେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜାଣିଥିବା, କରୁଣାର ସାଗର—
ଯଂ ନ ଵେଦା ଵିଦୁଃ ସମ୍ଯଙ୍ନ ଚ ତୌ ଵେଦପୂରୁଷୌ
ଯାହାକୁ ବେଦ ଠିକ୍ଭାବେ ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି, ଓ ସେଇ ବେଦ ପୁରୁଷ ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—
ଶ୍ରୀକଂଠାଂଡଜ ଡିଂଭାନାମମୀଷାଂ ମଧୁରବ୍ରୁଵାମ୍
ଏହି ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ ଓ ଡିଁଭ ମାନେ, ମିଷ୍ଟି କଥା କହୁଥିଲେ—
ପିତୃଭ୍ଯାଂ ପରିହୀନାନାମିତିହାସ କଥାଵିଦାମ୍
ଯେମାନେ ପିତାହୀନ, ଓ ଇତିହାସ କଥା ଜାଣିଥିବା—
ଏତତ୍ପ୍ରସୂତିସମଯେ ଆମଯେନ ପ୍ରପୀଡିତା
ଏହି ଜନ୍ମ ସମୟରେ, ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହୋଇଥିଲେ—
ରକ୍ଷିତାନାମନାଥାନାଂ ସଦା ମନ୍ମୁଖଦର୍ଶିନାମ୍
ଯେଉଁମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ, ଅନାଥ ଏବଂ ସଦା ମୋ ମୁହଁକୁ ଦେଖନ୍ତି,
ଇତି ଧର୍ମଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପରୋପକୃତିନିର୍ମଲମ୍ 4.2.79.୧
ଏହି ଧର୍ମର ଶୁଭ ବାଣୀ, ଯାହା ଅନ୍ୟଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଏବଂ ନିର୍ମଳ, ଶୁଣି,
ଉଵାଚ ଧର୍ମେତି ପ୍ରୀତଃ ଶୁକଶାଵାନିଦଂ ଵଚଃ
ଏହାକୁ ଶୁଣି ଶୁକଶାବାନ୍ ଖୁସି ହୋଇ ଧର୍ମଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ:
କୋ ଵରୋ ଭଵତା ଦେଯୋ ଧର୍ମେଶ ପରିଚାରିଣାମ୍
ଧର୍ମେଶ୍ୱର, ତୁମ ସେବକମାନେ ପାଇଁ କେଉଁ ଦୟା ଦେବାଯୋଗ୍ୟ?
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମହେଶସ୍ଯ ଵଚନଂ ତେ ପତତ୍ତ୍ରିଣଃ
ମହେଶଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେଇ ପକ୍ଷୀମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
ଇତୋପି ତ୍ର୍ଯକ୍ଷ ଯତ୍ସାକ୍ଷାତ୍ତିର୍ଯକ୍ତ୍ଵେପି ସମୀକ୍ଷିତାଃ
ତିନି ଆଖିଅଁ ଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ପଶୁ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଆମେ ତୁମକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖିଛୁ।
ଲାଭାଃ ସଂତୂଦ୍ଯମଵତାଂ ଗିରୀଶେହ ପରଃ ଶତାଃ
ଗିରିଶ, ଯେଉଁମାନେ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଶତଶଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲାଭ ହେଉ।
ଯଦେତଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ନାଥ ତତ୍ସର୍ଵଂ କ୍ଷଣଭଂଗୁରମ୍
ନାଥ, ଏଠାରେ ଯାହା କିଛି ଦେଖାଯାଏ, ସେ ସବୁ କ୍ଷଣିକ ଏବଂ ନଶ୍ୱର।
ଵିଚିତ୍ରଜନ୍ମକୋଟୀନାଂ ସ୍ମୃତିର୍ନୋତ୍ର ପରିସ୍ଫୁରେତ୍
ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟରେ, ଏଠି ସ୍ମୃତି ଆସେ ନାହିଁ।
ଦେଵଯୋନିରପି ପ୍ରାପ୍ତା ଚିରମସ୍ମାଭିରୀଶିତଃ
ଈଶ୍ୱର, ଆମେ ବହୁଦିନ ଦେବତା ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ପାଇଛୁ।
ଆସୁରୀ ଦାନଵୀ ନାଗୀ ନୈର୍ଋତୀ ଚାପି କୈନ୍ନରୀ
ଆମେ ଆସୁର, ଦାନବ, ନାଗ, ନୈରୃତ ଏବଂ କିନ୍ନର ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ।
ନରତ୍ଵେ ଭୂପତିତ୍ଵଂ ଚ ପରିପ୍ରାପ୍ତମନେକଶଃ 4.2.79.
ମନୁଷ୍ୟ ଭାବରେ ଏବଂ ରାଜା ଭାବେ ଅନେକଥର ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ।
ଵନେ ଵନୌକସୋ ଜାତା ଗ୍ରାମେଷୁ ଗ୍ରାମଵାସିନଃ
ବନରେ ବନବାସୀ ଏବଂ ଗ୍ରାମରେ ଗ୍ରାମବାସୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ।
ସୁଖିନୋପି ଵଯଂ ଜାତା ଦୁଃଖିନୋ ଵଯମାସ୍ମ ଚ
ଆମେ ସୁଖୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ, ଦୁଃଖୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଥିଲୁ।
ଅଧୀତିନୋପି ମୂର୍ଖାଶ୍ଚ ସ୍ଵାମିନଃ ସେଵକା ଅପି
ଆମେ ଶିକ୍ଷିତ ଏବଂ ଅଶିକ୍ଷିତ, ସ୍ୱାମୀ ଏବଂ ଦାସ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ଥିଲୁ।
ଅଭୂମ ଭୂରିଶଃ ଶଂଭୋ ନ କ୍ଵାପି ସ୍ଥୈର୍ଯମାଗତାଃ
ଶମ୍ଭୁ, ଆମେ ଅନେକ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ, କିନ୍ତୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚଳତା ମିଳିଲା ନାହିଁ।
ପିନାକିନ୍କ୍ଵାପି ନ ପ୍ରାପି ସୁଖଲେଶୋ ମନାଗପି
ପିନାକୀ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଆମେ ସୁଖର ଅନ୍ଶମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ପାଇଲୁ ନାହିଁ।
ତାପନେଃସୁତପୋ ଵହ୍ନିଜ୍ଵାଲାପ୍ରଜ୍ଵଲିତୈନସଃ
ତାପନଙ୍କର ତାପ, ତପସ୍ୟା ଓ ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳାରେ ଆମର ପାପ ସବୁ ପୁଡ଼ିଯାଇଛି।
ତଥାପି ଚେଦ୍ଵରୋ ଦେଯସ୍ତିର୍ଯକ୍ଷ୍ଵସ୍ମାସୁ ଧୂର୍ଜଟେ
ତଥାପି, ହେ ଧୂର୍ଜଟି, ଯଦି ଆମେ ପଶୁ ଭଳି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମ ପାଇଁ କୌଣସି ଦାନ ଦେବାକୁ ହେବ, ତେବେ—
ଯେନ ଜ୍ଞାନେନ ମୁକ୍ତାଃ ସ୍ମୋଽମୁଷ୍ମାତ୍ସଂସାରବଂଧନାତ୍
ଏମିତି ଜ୍ଞାନ ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଏହି ସଂସାରର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିପାରିବା।
ଐଂଦ୍ରଂ ପଦଂ ନ ଵାଂଛାମୋ ନ ଚାଂଦ୍ରଂ ନାନ୍ଯଦେଵ ହି
ଆମେ ଇନ୍ଦ୍ରର ପଦବୀ ଚାହୁଁନାହିଁ, ଚାନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ କିଛି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ତ୍ଵତ୍ସାନ୍ନିଧ୍ଯାଦ୍ଵିଜାନୀମଃ ସର୍ଵଜ୍ଞ ସକଲଂ ଵଯମ୍ 4.2.79.
ତୁମେ ସବୁକିଛି ଜାଣୁଛ, ତୁମ ନିକଟତାରେ ଆମେ ସମସ୍ତ କଥା ବୁଝିପାରୁ।
ଏତଦେଵ ପରଂ ଜ୍ଞାନଂ ସଂସାରୋଚ୍ଛିତ୍ତିକାରଣମ୍
ଏହି ଜ୍ଞାନ ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଯାହା ସଂସାରର ନାଶର କାରଣ।
ନିର୍ମଥ୍ଯ ଵିଷ୍ଵଗ୍ଵାଗ୍ଜାଲଂ ସାରଭୂତମିଦଂ ପରମ୍
ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶବ୍ଦର ଜାଲକୁ ମଥି, ଏହି ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।