ଚତୁର୍ଵିଧାନି ଵାଦ୍ଯାନି ଶଂଭୁପ୍ରୀତିକରାଣ୍ଯଲମ୍
ଚାରି ପ୍ରକାରର ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ବଜାଯାଏ।
ମଂଗଲାରାର୍ତିକଜ୍ଯୋତିସ୍ତ୍ରିସଂଧ୍ଯଂ ପକ୍ଷିଣୋସ୍ତଯୋଃ 4.2.76.
ସେଇ ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ଦୀପ, ଆରତି ଓ ତିନିବେଳା ପୂଜା କରାଯାଏ।
ପ୍ରାଣଯାତ୍ରାଂ ଵିହାଯାପି କଦାଚିତ୍ସ୍ଥିରମାନସୌ
କେତେବେଳେ ଜୀବନ ଚଳାଚଳକୁ ଛାଡିଦେଇ, ମନକୁ ଦୃଢ଼ ରଖିବା ଦରକାର।
ତତ୍ର ଭକ୍ତଜନାକୀର୍ଣଂ ପ୍ରାସାଦଂ ପରିତୋ ମୁନେ
ହେ ମୁନି, ସେଠାରେ ଚାରିପାଖରେ ଭକ୍ତମାନେ ଘେରିଥିବା ଏକ ମନ୍ଦିର ଅଛି।
ଦେଵଦକ୍ଷିଣଦିଗ୍ଭାଗେ ଚତୁଃସ୍ରୋତସ୍ଵିନୀ ଜଲମ୍
ମନ୍ଦିରର ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ, ଚାରିଟି ଝରଣାରୁ ପାଣି ବହିଯାଉଛି।
ତଯୋରିତ୍ଥଂ ଵିଚରତୋସ୍ତ୍ରିଲୋଚନସମୀପତଃ
ଏଭଳି ଦୁଇଜଣ ଘୁଞ୍ଚିବା ସମୟରେ, ତିନି ଆଖିଅଳିଙ୍କ ନିକଟରେ ଥିଲେ।
ଅଥ ଦେଵାଲଯସ୍କଂଧେ ଗଵାକ୍ଷାଂତର୍ଗତୌ ଚ ତୌ
ତାପରେ, ଦୁଇଜଣ ମନ୍ଦିରର କାନ୍ଧ ଉପରେ ଏକ ଜାନେଲା ମାଧ୍ୟମରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ।
ତଚ୍ଚ ପାରାଵତଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂ ଶ୍ଯେନଃ ପରିଜିଘୃକ୍ଷୁକଃ
ସେ ଦୁଇଟି ପରାବତକୁ ଧରିବାକୁ ଏକ ଶ୍ୟେନ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲା।
ତତୋ ଵିଲୋକଯାମାସ ତଦାଗମଵିନିର୍ଗମୌ
ତାପରେ ସେ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ କେମିତି ଭିତରକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ କେମିତି ବାହାରିଗଲେ।
କେନାଧ୍ଵନା ଚ ନିର୍ଯାତଃ କ୍ଵ କାଲେ କୁରୁତଶ୍ଚ କିମ୍
କେଉଁ ପଥରେ ସେମାନେ ବାହାରିଗଲେ, କେଉଁ ସମୟରେ ଏବଂ କଣ କରିଥିଲେ, ଏହି ସବୁ ଦେଖିଲେ।
ମଧ୍ଯେ ଦୁର୍ଗପ୍ରଵିଷ୍ଟୌ ଚ ମମଵଶ୍ଯାଵିମୌ ନ ଯତ୍
ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଏହି ଦୁଇଜଣ ମୋ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନାହାନ୍ତି।
ଅହୋ ଦୁର୍ଗବଲଂ ପ୍ରାଜ୍ଞାଃ ଶଂସଂତ୍ଯେଵେତି ହେତୁତଃ 4.2.76.
ହାଁ, ଜଣେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦୁର୍ଗର ଶକ୍ତିକୁ ସଦା ବଢିଆ ବୋଲି କହନ୍ତି, ଏହା ସଠିକ୍ କଥା।
କରିଣାଂ ତୁ ସହସ୍ରେଣ ଵରାଶ୍ଵାନାଂ ନ ଲକ୍ଷତଃ
ହଜାରଟି ହାତୀ ଏବଂ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ,
ଦୁର୍ଗସ୍ଥୋ ନାଭିଭୂଯେତ ଵିପକ୍ଷଃ କେନଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍
କିଛି ଦୁଷ୍ଟ ପକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ କେଉଁଠି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁର୍ଗରେ ରହିଥିବା ଜଣେ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବେ, ତାଙ୍କୁ କେହି ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଇତି ଦୁର୍ଗବଲଂ ଶଂସଞ୍ଶ୍ଯେନୋ ରୋଷାରୁଣେକ୍ଷଣଃ
ଏଭଳି ଦୁର୍ଗର ଶକ୍ତିକୁ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଘୋଷଣା କରି, ଶ୍ୟେନ ପକ୍ଷୀ ରୋଷରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖାଇଲା।
ଅଥ ପାରାଵତୀଦକ୍ଷା ଵିପକ୍ଷଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପକ୍ଷିଣମ୍
ତାପରେ, ଚତୁର ପାରାବତୀ ପକ୍ଷୀ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖିଲା।
ତଵ ଦୃଗ୍ଵିଷଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ଶ୍ଯେନୋଯ ପ୍ରବଲୋ ରିପୁଃ
ପ୍ରିୟେ, ତୁମର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହି ଶକୁନୀ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁ, ପହଞ୍ଚିଛି।
ସାଵଜ୍ଞଂ ଵାକ୍ଯମାକର୍ଣ୍ଯ ପାରାଵତ୍ଯାଃ ସ ତତ୍ପତିଃ
ପାରାବତୀଙ୍କର ଉପହାସମୟ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ
କତି ଦେଵାଲଯେଷ୍ଵେଷୁ ଖଗା ନୋପଵିଶଂତି ହି
ଏହି ଦେବଳୟଗୁଡିକରେ କେତେ ଖଗ ଉପବେଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ?
କତି ଚୈଵ ନ ପଶ୍ଯଂତି ନୌ ସୁଖସ୍ଥାଵିହ ପ୍ରିଯେ
ପ୍ରିୟେ, ଏଠି ଆମେ ସୁଖରେ ଅଛୁ, କେତେ ଖଗ ଆମକୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି?
ରମସ୍ଵ ତ୍ଵଂ ମଯା ସାର୍ଧଂ ତ୍ଯଜ ଚିଂତାମିମାଂ ଶୁଭେ
ମୋ ସହିତ ଏଠାରେ ବିଶ୍ରାମ କର, ଶୁଭେ, ଏହି ଚିନ୍ତାଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିଦେ।
ଇତ୍ଥଂ ପାରାଵତଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାରାଵତୀ ତତଃ 4.2.76.
ଏଭଳି ପରାବତଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପରାବତୀ ପରେ—
ହିତଵର୍ତ୍ମୋପଦିଶ୍ଯାପି ପ୍ରିଯ ପ୍ରିଯଚିକୀର୍ଷଯା
ସେ ଉପକାରୀ ପଥ ଦେଖାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରେମ ଓ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ ଖୁସି କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ—
ଅନ୍ଯେଦ୍ଯୁରପ୍ଯଥାଯାତଃ ଶ୍ଯେନୋ ପଶ୍ଯତ୍ସ ଦଂପତୀ
ପରେଦିନ, ଶ୍ୟେନ ଆସିଲା ଏବଂ ସେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଦେଖିଲା।
ଅଥ ମଂଡଲଗତ୍ଯା ସ ପ୍ରାସାଦଂ ପରିତୋ ଭ୍ରମନ୍
ତାପରେ, ଗୋଲାକାର ଭାବେ ଦୁର୍ଗକୁ ଘୂରୁଥିବା ସେ—
ଗତେଽଥ ନଭସି ଶ୍ଯେନେ ପୁନଃ ପାରାଵତାଂଗନା
ଶ୍ୟେନ ଆକାଶକୁ ଚଳିଗଲାପରେ, ପୁଣି ପରାବତୀ—
ତସ୍ଯା ଵାକ୍ଯଂ ସମାକର୍ଣ୍ଯ ପୁନଃ କଲରଵୋବ୍ରଵୀତ୍
ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ପୁଣି ମଧୁର କୁହୁକିରେ କହିଲେ।
ଦୁର୍ଗଂ ଚ ସ୍ଵର୍ଗତୁଲ୍ଯଂ ମେ ଯତ୍ର ନାସ୍ତ୍ଯରିତୋ ଭଯମ୍
ଏହି ଦୁର୍ଗ ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ସମାନ, ଏଠାରେ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ।
ପ୍ରଡୀନୋଡ୍ଡୀନ ସଂଡୀନ କାଂଡଵ୍ଯାଡକପାଟିକାଃ
ଖାଳି, ଖାଲ, କାଂଟା ଓ ବାଁଶ ଦେଉଳି ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ—
ଯଥୈତାସ୍ଵିହ କୌଶଲ୍ଯଂ ମଯି ପାରାଵତି ପ୍ରିଯେ
ଯେପରି ତୁମେ ଏଠାରେ ମୋ ପାଇଁ ଦକ୍ଷତା ଦେଖାଇଛ, ପ୍ରିୟ ପରାବତୀ—