ତଦ୍ଵାମେ ଲିଂଗମାଲୋକ୍ଯ ଵାଲ୍ମୀକେଶ୍ଵରସଂଜ୍ଞିତମ୍
ତାହାର ବାମପାଖରେ ଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖିଲେ, ସେହିଠାରେ ବାଲ୍ମୀକେଶ୍ୱର ନାମ ହୋଇଛି।
ଅନ୍ଯଚ୍ଚାତ୍ରୈଵ ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ଘଟୋଦ୍ଭଵ
ଏଠି ଆଉ କ'ଣ ଘଟିଥିଲା, ଘଟୋଦ୍ଭବ, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
ଇତିହାସ ଇହାସୀଦ୍ଯଃ ପୀଠେ ଵିରଜସଂଜ୍ଞିତେ
ଏଠି, ବିରଜା ନାମକ ପୀଠରେ, ଏକ ପୁରୁଣା କଥା ଥିଲା।
ତ୍ରିଲୋଚନସ୍ଯ ପ୍ରାସାଦେ ମଣିମାଣିକ୍ଯନିର୍ମିତେ
ତିନି ଆଖିଅଳି ଠାକୁରଙ୍କ ମଣି ଓ ମାଣିକ୍ୟରେ ତିଆରି ମନ୍ଦିରରେ।
କଦାଚିଦପି କଲ୍ପାଂତେ ଦ୍ଯୋ ଲୋକେ ଭ୍ରଂଶତି କ୍ଷଯେ
କେବେ କେବେ, ଏକ ଯୁଗର ଶେଷରେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇ ପଡ଼େ।
ମରୁତ୍ତରଂଗିତାଗ୍ରାଭିଃ ପତାକାଭିରିତସ୍ତତଃ
ମରୁତ୍ତରଙ୍ଗିତ ଉପରେ ଉଠାଯାଇଥିବା ପତାକା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଦେଦୀପ୍ଯମାନ ସୌଵର୍ଣ କଲଶେନ ଵିରାଜିତେ
ତେଜମୟ ସୁନା ଘଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ।
ତତ୍ର ପାରାଵତଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂ ଵସେତ୍ସ୍ଵୈରଂ କୃତାଲଯମ୍
ସେଠାରେ ଏକ ଦମ୍ପତି ପରାବତ ନିଜ ଘର କରି ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ବସୁଥିଲେ।
ଉଡ୍ଡୀଯମାନଂ ପରିତଃ ପକ୍ଷଵାତେରିତସ୍ତତଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପଖିଲା ହାଲିରେ ଚାରିପାଖରେ ଉଡ଼ୁଥିଲେ।
ତ୍ରିଲୋଚନେତି ସତତଂ ନାମ ଭକ୍ତୈରୁଦାହୃତମ୍
'ତ୍ରିଲୋଚନେତି' ନାମ ସଦା ଭକ୍ତମାନେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି।
ଚତୁର୍ଵିଧାନି ଵାଦ୍ଯାନି ଶଂଭୁପ୍ରୀତିକରାଣ୍ଯଲମ୍
ଚାରି ପ୍ରକାରର ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ବଜାଯାଏ।
ମଂଗଲାରାର୍ତିକଜ୍ଯୋତିସ୍ତ୍ରିସଂଧ୍ଯଂ ପକ୍ଷିଣୋସ୍ତଯୋଃ 4.2.76.
ସେଇ ଦୁଇଟି ପକ୍ଷୀ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ଦୀପ, ଆରତି ଓ ତିନିବେଳା ପୂଜା କରାଯାଏ।
ପ୍ରାଣଯାତ୍ରାଂ ଵିହାଯାପି କଦାଚିତ୍ସ୍ଥିରମାନସୌ
କେତେବେଳେ ଜୀବନ ଚଳାଚଳକୁ ଛାଡିଦେଇ, ମନକୁ ଦୃଢ଼ ରଖିବା ଦରକାର।
ତତ୍ର ଭକ୍ତଜନାକୀର୍ଣଂ ପ୍ରାସାଦଂ ପରିତୋ ମୁନେ
ହେ ମୁନି, ସେଠାରେ ଚାରିପାଖରେ ଭକ୍ତମାନେ ଘେରିଥିବା ଏକ ମନ୍ଦିର ଅଛି।
ଦେଵଦକ୍ଷିଣଦିଗ୍ଭାଗେ ଚତୁଃସ୍ରୋତସ୍ଵିନୀ ଜଲମ୍
ମନ୍ଦିରର ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ, ଚାରିଟି ଝରଣାରୁ ପାଣି ବହିଯାଉଛି।
ତଯୋରିତ୍ଥଂ ଵିଚରତୋସ୍ତ୍ରିଲୋଚନସମୀପତଃ
ଏଭଳି ଦୁଇଜଣ ଘୁଞ୍ଚିବା ସମୟରେ, ତିନି ଆଖିଅଳିଙ୍କ ନିକଟରେ ଥିଲେ।
ଅଥ ଦେଵାଲଯସ୍କଂଧେ ଗଵାକ୍ଷାଂତର୍ଗତୌ ଚ ତୌ
ତାପରେ, ଦୁଇଜଣ ମନ୍ଦିରର କାନ୍ଧ ଉପରେ ଏକ ଜାନେଲା ମାଧ୍ୟମରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ।
ତଚ୍ଚ ପାରାଵତଦ୍ଵଂଦ୍ଵଂ ଶ୍ଯେନଃ ପରିଜିଘୃକ୍ଷୁକଃ
ସେ ଦୁଇଟି ପରାବତକୁ ଧରିବାକୁ ଏକ ଶ୍ୟେନ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲା।
ତତୋ ଵିଲୋକଯାମାସ ତଦାଗମଵିନିର୍ଗମୌ
ତାପରେ ସେ ଦେଖିଲେ, ସେମାନେ କେମିତି ଭିତରକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ କେମିତି ବାହାରିଗଲେ।
କେନାଧ୍ଵନା ଚ ନିର୍ଯାତଃ କ୍ଵ କାଲେ କୁରୁତଶ୍ଚ କିମ୍
କେଉଁ ପଥରେ ସେମାନେ ବାହାରିଗଲେ, କେଉଁ ସମୟରେ ଏବଂ କଣ କରିଥିଲେ, ଏହି ସବୁ ଦେଖିଲେ।
ମଧ୍ଯେ ଦୁର୍ଗପ୍ରଵିଷ୍ଟୌ ଚ ମମଵଶ୍ଯାଵିମୌ ନ ଯତ୍
ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଗକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ଏହି ଦୁଇଜଣ ମୋ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନାହାନ୍ତି।
ଅହୋ ଦୁର୍ଗବଲଂ ପ୍ରାଜ୍ଞାଃ ଶଂସଂତ୍ଯେଵେତି ହେତୁତଃ 4.2.76.
ହାଁ, ଜଣେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦୁର୍ଗର ଶକ୍ତିକୁ ସଦା ବଢିଆ ବୋଲି କହନ୍ତି, ଏହା ସଠିକ୍ କଥା।
କରିଣାଂ ତୁ ସହସ୍ରେଣ ଵରାଶ୍ଵାନାଂ ନ ଲକ୍ଷତଃ
ହଜାରଟି ହାତୀ ଏବଂ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ,
ଦୁର୍ଗସ୍ଥୋ ନାଭିଭୂଯେତ ଵିପକ୍ଷଃ କେନଚିତ୍କ୍ଵଚିତ୍
କିଛି ଦୁଷ୍ଟ ପକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ କେଉଁଠି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁର୍ଗରେ ରହିଥିବା ଜଣେ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିବେ, ତାଙ୍କୁ କେହି ଜିତିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଇତି ଦୁର୍ଗବଲଂ ଶଂସଞ୍ଶ୍ଯେନୋ ରୋଷାରୁଣେକ୍ଷଣଃ
ଏଭଳି ଦୁର୍ଗର ଶକ୍ତିକୁ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଘୋଷଣା କରି, ଶ୍ୟେନ ପକ୍ଷୀ ରୋଷରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ଦେଖାଇଲା।
ଅଥ ପାରାଵତୀଦକ୍ଷା ଵିପକ୍ଷଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ପକ୍ଷିଣମ୍
ତାପରେ, ଚତୁର ପାରାବତୀ ପକ୍ଷୀ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖିଲା।
ତଵ ଦୃଗ୍ଵିଷଯଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ଶ୍ଯେନୋଯ ପ୍ରବଲୋ ରିପୁଃ
ପ୍ରିୟେ, ତୁମର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଏହି ଶକୁନୀ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁ, ପହଞ୍ଚିଛି।
ସାଵଜ୍ଞଂ ଵାକ୍ଯମାକର୍ଣ୍ଯ ପାରାଵତ୍ଯାଃ ସ ତତ୍ପତିଃ
ପାରାବତୀଙ୍କର ଉପହାସମୟ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ତାଙ୍କର ସ୍ୱାମୀ
କତି ଦେଵାଲଯେଷ୍ଵେଷୁ ଖଗା ନୋପଵିଶଂତି ହି
ଏହି ଦେବଳୟଗୁଡିକରେ କେତେ ଖଗ ଉପବେଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ?
କତି ଚୈଵ ନ ପଶ୍ଯଂତି ନୌ ସୁଖସ୍ଥାଵିହ ପ୍ରିଯେ
ପ୍ରିୟେ, ଏଠି ଆମେ ସୁଖରେ ଅଛୁ, କେତେ ଖଗ ଆମକୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି?