ଚୈତ୍ରକୃଷ୍ଣପ୍ରତିପଦଂ ସମାରଭ୍ଯ ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
ଚୈତ୍ର ମାସର କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ପ୍ରଥମ ଦିନରୁ ଏହା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ବଡ଼ ପ୍ରୟାସରେ ।
ଏତେଷାଂ ଵାର୍ଷିକୀ ଯାତ୍ରା ସୁମହୋତ୍ସଵପୂର୍ଵକମ୍
ଏହି ଥାନଗୁଡିକୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଯାତ୍ରା ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ସହିତ ପାଳନ କରାଯାଏ ।
ମୁନେ ଚତୁର୍ଦଶୈତାନି ମହାଲିଂଗାନି ଯତ୍ନତଃ
ମୁନି, ଏହି ଚଉଦ ଟି ମହାଲିଙ୍ଗକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଯତ୍ନରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ ।
କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯ ପରମଂ ତତ୍ତ୍ଵମେତଦେଵ ପ୍ରିଯେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ପ୍ରିୟେ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସତ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହି ।
କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଯୋପନିଷଚ୍ଚୈଷା ମୁକ୍ତିବୀଜମିଦଂ ପରମ୍
ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଉପନିଷଦ, ଏହି ମୁକ୍ତିର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୀଜ ।
ଏକୈକସ୍ଯାସ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ଯ ମହିମାଦ୍ଯଂତ ଵର୍ଜିତଃ
ଏହି ଲିଙ୍ଗଗୁଡିକର ମହିମା କେବେ ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, କେବେ ଶେଷ ନାହିଁ ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନେ ପ୍ରାହ ଦେଵୀ ହୃଷ୍ଟତନୂରୁହା
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନି, ଦେବୀ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵୋତ୍ସୁକତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ମନୋ ମେତୀଵ ଵଲ୍ଲଭ ।। 4.2.73.
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରିୟେ, ମୋର ମନ ଅତି ଉତ୍ସୁକ ହୋଇଯାଇଛି ।
ଯଦୁକ୍ତଂ ଲିଗମେକୈକଂ ମହାସାରତରଂ ପରମ୍
ଯେଉଁ ଲିଙ୍ଗ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଳ୍ୟବାନ ଓ ଗଭୀର।
ପ୍ରତ୍ଯେକଂ ମହିମାନଂ ମେ ବ୍ରୂହ୍ଯେଷାଂ ଭୁଵନେଶ୍ଵର
ହେ ଭୁବନେଶ୍ୱର, ମୁଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲିଙ୍ଗର ମହିମା କଥା କହିବି।
ଓଂକାରେଶସ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ଯ କଥମତ୍ର ସମାଗମଃ
ଓଁକାରେଶ ଲିଙ୍ଗ ଓ ଓଁକାରର ଏଠାରେ କିପରି ଏକତା ହୁଏ?
କିମାତ୍ମକୋଽଯମୋଂକାରୋ ମହିମାସ୍ଯ ଚ କୋ ହର
ହେ ହର, ଏହି ଓଁକାରର ସ୍ୱଭାବ କଣ, ଏହାର ମହିମା କଣ?
ମୃଡାନୀଵାକ୍ସୁଧାମେତାଂ ଵିଧାଯ ଶ୍ରୁତିଗୋଚରାମ୍
ହେ ମୃଡ, ଏହି ମଧୁର କଥାକୁ ଏପରି ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କର, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରବଣ କରିବା ପାଇଁ ସହଜ ହେବ।
ଯଥୋଂକାରସ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ଯ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵ ଇହାଭଵତ୍
ଯେପରି ଓଁକାର ଓ ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରକଟ ଏଠାରେ ହୋଇଥିଲା,
ପୁରାନଂଦଵନେ ଚାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମଣା ଵିଶ୍ଵଯୋନିନା
ପୂର୍ବେ ଆନନ୍ଦବନରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉତ୍ସ, ଦ୍ୱାରା,
ପୂର୍ଣେ ଯୁଗସହସ୍ରେଽଥ ଭିତ୍ତ୍ଵା ପାତାଲସପ୍ତକମ୍
ଏକ ହଜାର ଯୁଗ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ସପ୍ତ ପାତାଳକୁ ଭେଦି,
ଯଦଂତରାଵିରଭଵନ୍ନିର୍ଵ୍ଯାଜେନ ସମାଧିନା
ଯେତେବେଳେ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ଗତ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରକଟ ହେଲା,
ଯୋଭୂଚ୍ଚଟଚଟାଶବ୍ଦଃ ସ୍ଫୁଟତୋ ଭୂମିଭାଗତଃ ।। 4.2.73.
ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏହା ଭୂମିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଚଟାଚଟି ଶବ୍ଦ ଥିଲା।
ସ୍ରଷ୍ଟାଵିସୃଷ୍ଟ ତଦ୍ଧ୍ଯାନୋ ଯାଵଦୁନ୍ମୀଲ୍ଯଲୋଚନେ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସେ ଧ୍ୟାନକୁ ଛାଡି, ନିଜ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିଲେ।
ଅକାରଂ ସତ୍ତ୍ଵସଂପନ୍ନମୃକ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ସୃଷ୍ଟିପାଲକମ୍
ସେ 'ଅ' ଅକ୍ଷରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭୂମିକ୍ଷେତ୍ର ଓ ସୃଷ୍ଟିର ରକ୍ଷକ।
ଉକାରମଥ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ରଜୋରୂପଂ ଯଜୁର୍ଜନିମ୍
ତାହା ପୂର୍ବରୁ, ସେ 'ଉ' ଅକ୍ଷରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ରଜୋଗୁଣର ସ୍ୱଭାବ ଓ ଯଜୁରର ଉତ୍ସ।
ନୀରଵଧ୍ଵାଂତସଂକେତ ସଦନାଭଂ ତଦଗ୍ରତଃ
ତାହାର ଆଗରେ, ସେ ଅନନ୍ତ ଅନ୍ଧକାରର ଚିହ୍ନକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଆଧାର ନଥିବା ଗୃହ ସଦୃଶ।
ସାମ୍ନୋ ଯୋନିଂ ଲଯେ ହେତୁଂ ସାକ୍ଷାଦ୍ରୁଦ୍ରସ୍ଵରୂପିଣମ୍
ସେ ସାମବେଦର ଉତ୍ସ, ଲୟର କାରଣ, ଏବଂ ରୁଦ୍ରର ସ୍ୱରୂପକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖିଲେ।
ଵିଶ୍ଵରୂପମଯାକାରଂ ସଗୁଣଂ ଵାପି ନିର୍ଗୁଣମ୍
ସେ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିତ ଆକାରକୁ ଦେଖିଲେ, ଗୁଣସହିତ କିମ୍ବା ନିର୍ଗୁଣ।
ଶଵ୍ଦବ୍ରହ୍ମେତି ଯତ୍ଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵଵାଙ୍ମଯକାରଣମ୍
ଯେଉଁ ଶବ୍ଦବ୍ରହ୍ମ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ସମସ୍ତ ଭାଷା ଓ କଥାର କାରଣ।
କାରଣଂ କାରଣାନାଂ ଚ ଜଗଦ୍ଯୋନିଂ ଚ ତଂ ପରମ୍
ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ ଓ ଜଗତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉତ୍ସ।
ଅଵନାଦୋମିତି ଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵତଃ
ଏହାର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ 'ଅବନାଦ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଇଛି।
ଅରୂପୋପି ସରୂପାଢ୍ଯଃ ସ ଧାତ୍ରା ନେତ୍ରଗୀକୃତଃ ତତସ୍ତାର ଇତି ଖ୍ଯାତୋ ଯସ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମା ଵ୍ଯଲୋକଯତ୍ ।। 4.2.73.
ଯେଉଁଠିଏ ରୂପହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ରୂପରେ ଭରପୂର, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ତାଙ୍କୁ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିଥିଲେ। ସେହିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ 'ତାର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଦେଖିଥିଲେ।
ପ୍ରଣୂଯତେ ଯତଃ ସର୍ଵୈଃ ପରନିର୍ଵାଣକାମୁକୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ସ୍ଵସେଵିତାରଂ ପୁରୁଷଂ ପ୍ରଣଯେଦ୍ଯଃ ପରଂପଦମ୍
ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କରେ, ସେ ଲୋକଙ୍କୁ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ପହଞ୍ଚାଇଦିଅନ୍ତି।