ନ କୌଲୀନ୍ଯଂ ନ ସଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ମହତ୍ତ୍ଵାଯ ପ୍ରକଲ୍ପତେ
ନ ଉତ୍ତମ ବଂଶ, ନ ଭଲ ଚରିତ୍ର—କିଛି ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ଗଣାଯାଉନଥିଲା।
ଵିପଦ୍ଯପି ହି ତେ ଧନ୍ଯା ନ ଯେ ଦୈନ୍ଯପ୍ରଣୋଦିତାଃ
ଯେମାନେ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ଦୈନ୍ୟରେ ଚାଲିଯିବାକୁ ଦିଅନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।
ପଂଚତ୍ଵମେଵ ହି ଵରଂ ଲୋକେ ଲାଘଵଵର୍ଜ୍ଜିତମ୍
ଏହି ଜଗତରେ ଅପମାନ ସହି ବଞ୍ଚିବାଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ।
ତ ଏଵ ଲୋକେ ଜୀଵଂତି ପୁଣ୍ଯଭାଜସ୍ତ ଏଵ ଵୈ
ଏହି ଲୋକରେ କେବଳ ପୁଣ୍ୟବାନମାନେ ନିଜେ ଜୀବନ୍ତ, ସେମାନେ ହିଁ ସତ୍ୟରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି।
କଦାଚିତ୍ସଂପଦୁଦଯଃ କଦାଚିଦ୍ଵିପଦୁଦ୍ଗମଃ
କେବେ କେବେ ସମୃଦ୍ଧି ଆସେ, କେବେ କେବେ ଅସୁବିଧା ଆସେ।
ଉଦଯାନୁଦଯୌ ପ୍ରାଜ୍ଞୈର୍ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯୌ ପୁଷ୍ପଵଂତଯୋଃ 4.2.71.
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଉତ୍ଥାନ ଓ ପତନକୁ ଫୁଲର ଫୁଟିବା ଓ ଝଡିଯିବା ପରି ଦେଖିବା ଉଚିତ।
ଯସ୍ତ୍ଵାପଦଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଦୈନ୍ଯଗ୍ରସ୍ତୋ ଵିପଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ନିରାଶାରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି ଏବଂ ଅସଫଳ ହୁଅନ୍ତି।
ଆପଦ୍ଯପି ହି ଯେ ଧୀରା ଇହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ
ଏହି ଜଗତରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ଧୈର୍ୟ ରଖନ୍ତି—
ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିବୁଧା ମହେଶଂ ଶରଣଂ ଗତାଃ
ଜେଉଁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ମାହେଶ୍ଵରୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଭଵାନ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵତ୍
ମାହେଶ୍ଵରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି, ଭବାନୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
କାଲରାତ୍ରୀଂ ସମାହୂଯ କାଂତ୍ଯା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସୁଂଦରୀମ୍
ତିନି ଲୋକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଯାହାରେ ଅଛି, ସେଇ କାଳରାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
କାଲରାତ୍ରୀ ସମାସାଦ୍ଯ ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ଦୁଷ୍ଟଚେଷ୍ଟିତମ୍
କାଳରାତ୍ରୀ ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରୁଥିବା ଦାନବ ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ।
ତ୍ରିଲୋକୀଂ ଲଭତାମିଂଦ୍ରସ୍ତ୍ଵଂ ତୁ ଯାହି ରସାତଲମ୍
‘ଇନ୍ଦ୍ର ତିନି ଲୋକ ପାଉ, ତୁମେ ଏବେ ପାତାଳକୁ ଯାଅ’।
ଅଥ ଚେଦ୍ଗର୍ଵଲେଶୋଽସ୍ତି ତଦାଯାହି ସମାଜଯେ
‘ଯଦି ତୁମରେ ଏଉଁଠି ଅଭିମାନ ଅଛି, ତେବେ ଆସି ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର’।
ଇତି ଵକ୍ତୁଂ ମହାଦେଵ୍ଯା ମହାମଂଗଲରୂପଯା
ଏପରି ମହାମଙ୍ଗଳମୟୀ ଦେବୀ କହିଲେ।
ଅତୋ ଯଦୁଚିତଂ କର୍ତୁଂ ତଦ୍ଵିଧେହି ମହାସୁର 4.2.71.
‘ଏହିପରି ସମୟରେ ଯାହା ଉଚିତ, ତୁମେ ତାହା କର, ମହାସୁର’।
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚୋ ଦେଵ୍ଯା ମହାକାଲ୍ଯାଃ ସ ଦୈତ୍ଯରାଟ୍
ମହାକାଳୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦାନବରାଜ—
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହିନୀ ହ୍ଯେଷା ପ୍ରାପ୍ତା ମଦ୍ଭାଗ୍ଯଗୌରଵୈଃ
‘ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଏହି ଦେବୀ, ମୋର ଭାଗ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଏତଦର୍ଥଂ ହି ଦେଵର୍ଷି ନୃପା ବଂଦୀ କୃତା ମଯା
ଏହି କାରଣରେ, ହେ ଦେବଋଷି, ମୁଁ ଦେବତା ଓ ରାଜାମାନୋକୁ ବନ୍ଧି ରଖିଛି।
ଅଵଶ୍ଯଂ ଯସ୍ଯ ଯୋଗ୍ଯଂ ଯତ୍ତତ୍ତସ୍ଯେହୋପତିଷ୍ଠତେ
ଯାହା ଯାହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏଠାରେ ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଘଟେ।
ଅଂତଃପୁରଚରା ଏତାଂ ନଯଂତ୍ଵଂତଃପୁରଂ ମହତ୍
‘ଅନ୍ତଃପୁରର ମହିଳାମାନେ ଏହି ଦେବୀଙ୍କୁ ବଡ଼ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ନେଇଯାଉ।’
ଅହୋ ମହୋଦଯଶ୍ଚାଦ୍ଯ ଜାତୋ ମମ ମହାମତେ
‘ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ସଉଭାଗ୍ୟ ଜନ୍ମିଛି, ହେ ମହାମତି!’
ନୃତ୍ଯଂତୁ ପିତରଶ୍ଚାଦ୍ଯ ମୋଦଂତାଂ ବାଂଧଵାଃ ସୁଖମ୍
‘ଆଜି ମୋ ପିତୃପୁରୁଷମାନେ ନୃତ୍ୟ କରୁନ୍ତୁ, ବାନ୍ଧବମାନେ ଖୁସିରେ ଆନନ୍ଦ କରୁନ୍ତୁ!’
ଇତି ଯାଵତ୍ସମାଯାତାସ୍ତାଂ ନେତୁଂ ସୌଵିଦଲ୍ଲକାଃ
ଏପରି ଯେତେବେଳେ ରାଜମହଳର ଦାସୀମାନେ ଦେବୀଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଆସିଲେ—
ଵଯଂ ଦୂତ୍ଯଃ ପରଵଶା ରାଜନୀତିଵିଦୁତ୍ତମ
ଆମେ ଦୂତ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଚଳିଥାଉଛୁ, ରାଜନୀତିରେ ପାରଙ୍ଗତ ମଧ୍ୟ ହେଲେ।
ଅଲ୍ପୋପି ଦୂତସଂବାଧାଂ ନ ଵିଦଧ୍ଯାତ୍କଦାଚନ 4.2.71.
କେବେ ମଧ୍ୟ ଅତି କମ୍ ଦୂତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଏକଠା ହେବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଦୂତୀଷୁ କୋନୁରାଗୋଯଂ ମହାରାଜାଲ୍ପିକାସ୍ଵିହ
ମହାରାଜ, ଦୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଣ ସ୍ନେହ ରହିପାରିବ, ଏଠାରେ ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଅତି କମ୍?
ଵିଜିତ୍ଯ ସମରେ ତାଂ ତୁ ସ୍ଵାମିନୀଂ ମମ ଦୈତ୍ଯପ
ଦୈତ୍ୟପତି, ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ଜିତି, ସେ ମୋର ସ୍ୱାମିନୀ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଅଦ୍ଯୈଵ ତେ ମହାସୌଖ୍ଯଂ ଭାଵିତସ୍ଯାଵିଲୋକନାତ୍
ଆଜି ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାରୁ, ଯିଏ ତୁମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ବଡ଼ ସୁଖ ପାଇବ।
ସଂପତ୍ସ୍ଯଂତେଽଦ୍ଯ ତେ କାମାଃ ସର୍ଵେ ଯେ ଚିରଚିଂତିତାଃ
ଆଜି ତୁମ ମନରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ରହିଥିବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ।