ସ୍ଵଯମିଂଦ୍ରଃ ସ୍ଵଯଂ ଵାଯୁଃ ସ୍ଵଯଂ ଚଂଦ୍ରଃ ସ୍ଵଯଂ ଯମଃ
ସେ ନିଜେ ଇନ୍ଦ୍ର, ନିଜେ ବାୟୁ, ନିଜେ ଚନ୍ଦ୍ର, ଏବଂ ନିଜେ ଯମ ହେଇଯାଇଥିଲେ।
ସ୍ଵଯମୀଶାନରୁଦ୍ରାର୍କ ଵସୂନାଂ ପଦମାଦଦେ
ସେ ନିଜେ ଈଶାନ, ରୁଦ୍ର, ଅର୍କ ଓ ବସୁମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଦଖଳ କରିଥିଲେ।
ନ ଵେଦାଧ୍ଯଯନଂ ଚକ୍ରୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣାସ୍ତଦ୍ଭଯାଦିତାଃ
ତାଙ୍କ ଭୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ପଢିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ।
ଵିଧ୍ଵସ୍ତା ବହୁଶଃ ସାଧ୍ଵ୍ଯସ୍ତୈରମାର୍ଗକୃତାସ୍ପଦୈଃ
ଅନେକ ସତୀସାଧ୍ବୀମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଅନ୍ୟାୟ ସ୍ଥଳରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଅଭୋକ୍ଷିଷୁର୍ଦୁରାଚାରାଃ କ୍ରୂରକର୍ମପରିଗ୍ରହାଃ
ଖରାପ ଚରିତ୍ର ଓ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟାୟ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ନ ପ୍ରଦୀପ୍ଯଂତି ତଦ୍ଭଯାକୁଲିତାନ୍ଯହୋ 4.2.71.
ତାଙ୍କ ଭୟରେ ଆଲୋକ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଉନଥିଲା, ସବୁ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥିଲା।
ଧର୍ମକ୍ରିଯାଵିଲୁପ୍ତାଶ୍ଚ ପ୍ରଵୃତ୍ତାଃ ସୁକୃତେତରାଃ
ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ଓ କ୍ରିୟା ହରାଇଗଲା, କେବଳ ଅନ୍ୟାୟ କାମ ଚାଲିଥିଲା।
ସସ୍ଯାନି ତଦ୍ଭଯାତ୍ସୂତେ ତ୍ଵନୁପ୍ତାପି ଵସୁଂଧରା
ତାଙ୍କ ଭୟରେ ମାଟି ବିନା ବିଆପତି ମଧ୍ୟ ଫସଲ ଦେଉଥିଲା।
ବଂଦୀକୃତାଃ ସୁରର୍ଷୀଣାଂ ପତ୍ନ୍ଯସ୍ତେନାତିଦର୍ପିଣା
ସେ ବହୁତ ଅହଂକାରୀ ଥିଲେ, ଦେବ ଋଷିମାନଙ୍କର ଜଣେ ଜଣେ ଝିଅମାନେ ବନ୍ଦୀ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ମର୍ତ୍ଯା ଅମର୍ତ୍ଯାନ୍ସ୍ଵଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ତାନପି ଭଯାର୍ଦିତାଃ
ମଣିଷମାନେ ଭୟରେ, ନିଜ ଘରକୁ ଆସିଥିବା ଅମରମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାଗତ କରୁନଥିଲେ।
ନ କୌଲୀନ୍ଯଂ ନ ସଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ମହତ୍ତ୍ଵାଯ ପ୍ରକଲ୍ପତେ
ନ ଉତ୍ତମ ବଂଶ, ନ ଭଲ ଚରିତ୍ର—କିଛି ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ ଗଣାଯାଉନଥିଲା।
ଵିପଦ୍ଯପି ହି ତେ ଧନ୍ଯା ନ ଯେ ଦୈନ୍ଯପ୍ରଣୋଦିତାଃ
ଯେମାନେ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ଦୈନ୍ୟରେ ଚାଲିଯିବାକୁ ଦିଅନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳୀ।
ପଂଚତ୍ଵମେଵ ହି ଵରଂ ଲୋକେ ଲାଘଵଵର୍ଜ୍ଜିତମ୍
ଏହି ଜଗତରେ ଅପମାନ ସହି ବଞ୍ଚିବାଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ।
ତ ଏଵ ଲୋକେ ଜୀଵଂତି ପୁଣ୍ଯଭାଜସ୍ତ ଏଵ ଵୈ
ଏହି ଲୋକରେ କେବଳ ପୁଣ୍ୟବାନମାନେ ନିଜେ ଜୀବନ୍ତ, ସେମାନେ ହିଁ ସତ୍ୟରେ ବଞ୍ଚନ୍ତି।
କଦାଚିତ୍ସଂପଦୁଦଯଃ କଦାଚିଦ୍ଵିପଦୁଦ୍ଗମଃ
କେବେ କେବେ ସମୃଦ୍ଧି ଆସେ, କେବେ କେବେ ଅସୁବିଧା ଆସେ।
ଉଦଯାନୁଦଯୌ ପ୍ରାଜ୍ଞୈର୍ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯୌ ପୁଷ୍ପଵଂତଯୋଃ 4.2.71.
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଉତ୍ଥାନ ଓ ପତନକୁ ଫୁଲର ଫୁଟିବା ଓ ଝଡିଯିବା ପରି ଦେଖିବା ଉଚିତ।
ଯସ୍ତ୍ଵାପଦଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଦୈନ୍ଯଗ୍ରସ୍ତୋ ଵିପଦ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ନିରାଶାରେ ଡୁବିଯାନ୍ତି ଏବଂ ଅସଫଳ ହୁଅନ୍ତି।
ଆପଦ୍ଯପି ହି ଯେ ଧୀରା ଇହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଚ
ଏହି ଜଗତରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ଧୈର୍ୟ ରଖନ୍ତି—
ଭ୍ରଷ୍ଟରାଜ୍ଯାଶ୍ଚ ଵିବୁଧା ମହେଶଂ ଶରଣଂ ଗତାଃ
ଜେଉଁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ରାଜ୍ୟ ହରାଇ ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ମହେଶ୍ଵରଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।
ମାହେଶ୍ଵରୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଭଵାନ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ପ୍ରହୃଷ୍ଟଵତ୍
ମାହେଶ୍ଵରୀଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି, ଭବାନୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
କାଲରାତ୍ରୀଂ ସମାହୂଯ କାଂତ୍ଯା ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯସୁଂଦରୀମ୍
ତିନି ଲୋକର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଯାହାରେ ଅଛି, ସେଇ କାଳରାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
କାଲରାତ୍ରୀ ସମାସାଦ୍ଯ ତଂ ଦୈତ୍ଯଂ ଦୁଷ୍ଟଚେଷ୍ଟିତମ୍
କାଳରାତ୍ରୀ ଯେଉଁ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରୁଥିବା ଦାନବ ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ।
ତ୍ରିଲୋକୀଂ ଲଭତାମିଂଦ୍ରସ୍ତ୍ଵଂ ତୁ ଯାହି ରସାତଲମ୍
‘ଇନ୍ଦ୍ର ତିନି ଲୋକ ପାଉ, ତୁମେ ଏବେ ପାତାଳକୁ ଯାଅ’।
ଅଥ ଚେଦ୍ଗର୍ଵଲେଶୋଽସ୍ତି ତଦାଯାହି ସମାଜଯେ
‘ଯଦି ତୁମରେ ଏଉଁଠି ଅଭିମାନ ଅଛି, ତେବେ ଆସି ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର’।
ଇତି ଵକ୍ତୁଂ ମହାଦେଵ୍ଯା ମହାମଂଗଲରୂପଯା
ଏପରି ମହାମଙ୍ଗଳମୟୀ ଦେବୀ କହିଲେ।
ଅତୋ ଯଦୁଚିତଂ କର୍ତୁଂ ତଦ୍ଵିଧେହି ମହାସୁର 4.2.71.
‘ଏହିପରି ସମୟରେ ଯାହା ଉଚିତ, ତୁମେ ତାହା କର, ମହାସୁର’।
ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚୋ ଦେଵ୍ଯା ମହାକାଲ୍ଯାଃ ସ ଦୈତ୍ଯରାଟ୍
ମହାକାଳୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ଦାନବରାଜ—
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମୋହିନୀ ହ୍ଯେଷା ପ୍ରାପ୍ତା ମଦ୍ଭାଗ୍ଯଗୌରଵୈଃ
‘ତିନି ଲୋକକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଏହି ଦେବୀ, ମୋର ଭାଗ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
ଏତଦର୍ଥଂ ହି ଦେଵର୍ଷି ନୃପା ବଂଦୀ କୃତା ମଯା
ଏହି କାରଣରେ, ହେ ଦେବଋଷି, ମୁଁ ଦେବତା ଓ ରାଜାମାନୋକୁ ବନ୍ଧି ରଖିଛି।
ଅଵଶ୍ଯଂ ଯସ୍ଯ ଯୋଗ୍ଯଂ ଯତ୍ତତ୍ତସ୍ଯେହୋପତିଷ୍ଠତେ
ଯାହା ଯାହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏଠାରେ ତାହା ନିଶ୍ଚିତ ଘଟେ।