ସଦାଚାରଵିନିର୍ମୁକ୍ତାଃ ସତ୍ଯଶୌଚପରାଙ୍ମୁଖାଃ
ସଦାଚାରରୁ ମୁକ୍ତ, ସତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ରତାରୁ ଦୂର ଥିବା ଲୋକମାନେ,
ଶୂଦ୍ରାନ୍ନସେଵିନୋ ଵିପ୍ରା ଜିହ୍ଵାଲା ଅତିଲାଲସାଃ
ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯାହାଙ୍କ ଜିହ୍ବା ଅତ୍ୟଧିକ ଲୋଭୀ,
କୃତ୍ତିଵାସେଶ୍ଵରଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସର୍ଵପାପଵିଵର୍ଜିତାଃ
ସେମାନେ କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଯାନ୍ତି।
କୃତ୍ତିଵାସେଶ୍ଵରଂ ଲିଂଗଂ ସେଵ୍ଯଂ କାଶ୍ଯାଂ ତତୋ ନରୈଃ
ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କାଶୀରେ କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କୃତ୍ତିଵାସେଶ୍ଵରେ ଲିଂଗେ ଲଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵେକେନ ଜନ୍ମନା ନଶ୍ଯେତ୍ସଦ୍ଯୋ ଵିନଶ୍ଯେତ କୃତ୍ତିଵାସେ ଶ୍ଵରେକ୍ଷଣାତ୍ ।।4.2.68.
କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କଲେ, ଏକ ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱରକୁ କେବଳ ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ପାପ ତୁରନ୍ତ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
କୃତ୍ତିଵାସେଶ୍ଵରଂ ଲିଂଗଂ ଯେର୍ଚଯିଷ୍ଯଂତି ମାନଵାଃ
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ କୃତ୍ତିବାସେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜିବେ—
ଅଵିମୁକ୍ତେଽତ୍ର ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ଜପ୍ତଵ୍ଯଂ ଶତରୁଦ୍ରିଯମ୍
ଏଠାରେ ଅବିମୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ସପ୍ତକୋଟିମହାରୁଦ୍ରୈଃ ସୁଜପ୍ତୈର୍ଯତ୍ଫଲଂ ଭଵେତ୍
ସାତ କୋଟି ମହାରୁଦ୍ର ଭଲଭାବେ ଶତରୁଦ୍ରୀୟ ପଢ଼ିଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ—
ମାଘ କୃଷ୍ଣଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାମୁପୋଷ୍ଯ ନିଶି ଜାଗୃଯାତ୍
ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଉପବାସ ରଖି ରାତି ସାରା ଜାଗି ରହିବା ଉଚିତ।
ଶୁକ୍ଲାଯାଂ ପଂଚଦଶ୍ଯାଂ ଯଶ୍ଚୈତ୍ର୍ଯାଂ କର୍ତା ମହୋତ୍ସଵମ୍
ଯିଏ ଚୈତ୍ର ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚଦଶୀରେ ମହାଉତ୍ସବ କରେ—
କଥଯିତ୍ଵେତି ଦେଵେଶସ୍ତତ୍କୃତ୍ତିଂ ପରିଗୃହ୍ଯ ଚ
ଦେବତାଙ୍କର ଠାକୁର ଏହିପରି କହି, ସେ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ମହାମହୋତ୍ସଵୋ ଜାତସ୍ତସ୍ମିନ୍ନହନି କୁଂଭଜ
ଓ କୁମ୍ଭଜ, ସେହି ଦିନ ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଯତ୍ରଚ୍ଛତ୍ରୀକୃତୋ ଦୈତ୍ଯଃ ଶୂଲମାରୋପ୍ଯ ଭୂତଲେ
ସେଠାରେ ଦାନବଟିକୁ ଦମନ କରାଯାଇ, ଭୂମିରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଉପରେ ଚଢ଼ାଯାଇଥିଲା।
ତସ୍ମିନ୍କୁଂଡେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ଚ ପିତୃତର୍ପଣମ୍
ଯିଏ ସେହି କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରେ—
ସ୍କଂଦ ଉଵାଚ କାକା ହଂସତ୍ଵମାପନ୍ନାସ୍ତତ୍ତୀର୍ଥସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵତଃ ।। 4.2.68.
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ: ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ପ୍ରଭାବରେ କାଉଁଅଁ ହଂସ ରୂପ ନେଇଥିଲେ।
ଏକଦା କୃତ୍ତିଵାସେ ତୁ ଚୈତ୍ର୍ଯାଂ ଯାତ୍ରାଽଭଵତ୍ପୁରା
ଏକଥର କୃତ୍ତିବାସରେ ଚୈତ୍ର ମାସରେ ଯାତ୍ରା ହୋଇଥିଲା।
ବହୁଦେଵଲକୈର୍ଵିପ୍ର ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପକ୍ଷିଣୋ ମିଲନ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବହୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନେକ ପକ୍ଷୀ ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ବଲିପୁଷ୍ଟୈରପୁଷ୍ଟାଂଗା ରଟତଃ କରଟାଃ କଟୁ
କେହି ବଳିଅଂଗ, କେହି ଦୁର୍ବଳ ଅଂଗ ଥିବା ବାନରମାନେ କଠୋର ଶବ୍ଦରେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ତେ ହନ୍ଯମାନା ନ୍ଯପତଂସ୍ତସ୍ମିନ୍କୁଂଡେ ନଭୋଂଗଣାତ୍
ସେମାନେ ପିଟାଯାଇ ଆକାଶରୁ ସେହି କୁଣ୍ଡରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ଆଶ୍ଚର୍ଯଵଂତସ୍ତତ୍ରତ୍ଯା ଯାତ୍ରାଯାଂ ମିଲିତା ଜନାଃ
ସେଠାରେ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଆସିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହା ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଅସ୍ମାସୁ ଵୀକ୍ଷମାଣେଷୁ କାକାଃ କୁଂଡେତ୍ର ଯେ ପତନ୍
ଆମେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ସେହି କୁଣ୍ଡରେ ପଡ଼ୁଥିବା କାଉଁଅଁମାନେ—
ହଂସତୀର୍ଥଂ ତଦାରଭ୍ଯ କୃତ୍ତିଵାସ ସମୀପତଃ
ସେହି ସମୟରୁ କୃତ୍ତିବାସ ନିକଟରେ ଏହାକୁ ହଂସତୀର୍ଥ ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଅତୀଵ ମଲିନାତ୍ମାନୋ ମହାମଲିନ କର୍ମଭିଃ
ଯେଉଁମାନେ ବହୁତ ଅଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଏବଂ ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ—
କାଶ୍ଯାଂ ସଦୈଵ ଵସ୍ତଵ୍ଯଂ ସ୍ନାତଵ୍ଯଂ ହଂସତୀର୍ଥକେ
କାଶୀରେ ସଦା ବସିବା ଏବଂ ହଂସତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
କାଶ୍ଯାଂ ଲିଂଗାନ୍ଯନେକାନି ମୁନେ ସଂତି ପଦେପଦେ 4.2.68.
ମୁନି, କାଶୀରେ ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷିଣେ ଅନେକ ଲିଙ୍ଗ ରହିଛି ।
କୃତ୍ତିଵାସଂ ସମାରାଧ୍ଯ ଭକ୍ତିଯୁକ୍ତେନ ଚେତସା
ଭକ୍ତିଭାବରେ ମନ ଦେଇ କୃତ୍ତିବାସଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ,
ଜପୋ ଦାନଂ ତପୋ ହୋମସ୍ତର୍ପଣଂ ଦେଵତାର୍ଚନମ୍
ଜପ, ଦାନ, ତପ, ହୋମ, ତର୍ପଣ ଓ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା—
ତୀର୍ଥଂ ତ୍ଵନାଦିସଂସିଦ୍ଧମେତତ୍କଲଶସଂଭଵ
ଏହା ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ, କଳଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ।
ଏତାନି ସିଦ୍ଧଲିଂଗାନିଚ୍ଛନ୍ନାନି ସ୍ଯୁର୍ଯୁଗେଯୁଗେ
ଏହି ସିଦ୍ଧ ଲିଙ୍ଗଗୁଡିକ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ରହିଥାଏ ।
ହଂସତୀର୍ଥସ୍ଯ ପରିତୋ ଲିଂଗାନାମଯୁତଂ ମୁନେ
ହଂସତୀର୍ଥର ଚାରିପାଖରେ, ମୁନି, ଦଶ ହଜାର ଲିଙ୍ଗ ଅଛି ।