ସୁଖସଂତାନପୀଯୂଷ ହ୍ରଦେ ପରିନିମଜ୍ଯ ଵୈ
ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖର ଅମୃତ ହ୍ରଦରେ ଡୁବିଯାଇ,
କିଂକୁଲୀଯଃ ସ ନୋ ଵେଦ୍ମି କିଂଦେଶୀଯଃ କିମାଖ୍ଯକଃ 4.2.67.
ମୁଁ ଜାଣିନି—ସେ କିଏ, କେଉଁ ଦେଶର, ତାଙ୍କର ନାମ କଣ?
ଅନଲ୍ପୋତ୍କଲିତଂ ଚେତଃ ପୁନସ୍ତତ୍ସଂଗମାଶଯା
ମୋ ହୃଦୟ ଅତି ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହୋଇ, ପୁଣି ସେଠାରେ ମିଳିବାକୁ ଆଶା କରୁଛି।
ଵଯସ୍ଯା ନିଶିଭୁକ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ଯୈଵ ପୁନରୀକ୍ଷଣମ୍
ଯେ ସାଥୀମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ରାତି କାଟିଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁଣି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
କାଽଲୀକମାଲଯୋ ଵକ୍ତି ସ୍ନିଗ୍ଧମୁଗ୍ଧେସଖୀଜନେ
କାଳିକା ମାଳୟା ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ନିର୍ମଳ ସଖୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଠା କଥା କହିଲେ।
ଦଶମ୍ଯଵସ୍ଥା ସନ୍ନହ୍ଯେଦ୍ବାଧିତୁଂ ମାଧୁନା ଭୃଶମ୍
ଦଶମ ଅବସ୍ଥାକୁ ସାବଧାନରେ ରୋକିବା ଉଚିତ, କାରଣ ପ୍ରେମ ବହୁତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥାଏ।
ପ୍ରଵେପମାନହୃଦଯାଃ ପ୍ରୋଚୁର୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପରସ୍ପରମ୍
କମ୍ପିଥିବା ହୃଦୟରେ, ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖି ଏମିତି କହିଲେ।
ସ କଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଭଦ୍ରେ କ ଉପାଯୋ ଵିଧୀଯତାମ୍
ସେ କିପରି ମିଳିପାରିବ, ପ୍ରିୟା? କିଛି ଉପାୟ ଭାବିବା ଦରକାର।
ଇତି ରତ୍ନାଵଲୀ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସସଂଦେହାଂ ଚ ତଦ୍ଗିରମ୍
ରତ୍ନାବଳୀଙ୍କ କଥା ଏବଂ ତାଙ୍କ ସନ୍ଦେହ ଶୁଣି,
ଇତ୍ଯର୍ଧୋକ୍ତେନ ସା ବାଲା ଯୂଯଂ କୁଂଠିତଶକ୍ତଯଃ
ଏମିତି ଅଧଉଚ୍ଚାରିତ କଥାରେ, ସେ କହିଲେ—'ତୁମେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଶକ୍ତ।'
ତତସ୍ତାସ୍ତ୍ଵରିତାଃ ସଖ୍ଯଃ ପରିତାପୋପହାରକାନ୍
ତାପରେ ସେ ସଖୀମାନେ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ତାଙ୍କ ଦୁଃଖର ଉପଚାର ଆଣିଲେ।
ଵ୍ଯପୈତି ନ ଯଦା ମୂର୍ଛା ତତ୍ତଚ୍ଛୀତୋପଚାରତଃ 4.2.67.
ସେ ଶୀତଳ ଚିକିତ୍ସାରେ ମୂର୍ଛା ଯେତେବେଳେ ଯାଏନି,
ତଦୁକ୍ଷଣାତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ତନ୍ମୂର୍ଛା ଵିରରାମ ହ
ସେ ଛିଟାଯିବା ସହିତ, କେବଳ କିଛି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତାଙ୍କର ମୂର୍ଛା ଶେଷ ହେଲା।
ଶ୍ରଦ୍ଧାଵତାଂ ସ୍ଵଭକ୍ତାନାମୁପସର୍ଗେ ମହତ୍ଯପି
ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ବଡ଼ ଦୁଃଖ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ,
ଯେ ଵ୍ଯାଧଯୋପି ଦୁଃସାଧ୍ଯା ବହିରଂତଃ ଶରୀରଗାଃ
ଯେଉଁ ରୋଗଗୁଡ଼ିକି ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏବଂ ବାହ୍ୟ ଦୁହିଁ ପ୍ରକାରର ଶରୀରରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଚିକିତ୍ସାରେ ଅତି କଷ୍ଟଦାୟକ।
ସେଵିତଂ ଯେନ ସତତଂ ଭଗଵଚ୍ଚରଣୋଦକମ୍
ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଭାବରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣାମୃତକୁ ସେବନ କରେ,
ଆଧିଭୌତିକତାପଂ ଚ ତାପଂ ଵାପ୍ଯାଧିଦୈଵିକମ୍
ସେ ଲୋକ ଭୌତିକ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା କଷ୍ଟକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରିପାରେ,
ଵ୍ଯପେତସଂଜ୍ଵରା ଚାଥ ଗଂଧର୍ଵତନଯା ମୁନେ
ଏବଂ ମୁନି, ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ଜ୍ୱର ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯାଏ।
ଯୂଯଂ କୁଂଠିତସାମର୍ଥ୍ଯାଃ କୁତୋ ଵସ୍ତାଃ କଲାଃ କ୍ଵ ଵା
ତୁମେମାନେ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇପଡ଼ିଛ, ତେଣୁ ତୁମର କୌଶଳ କେଉଁଠି? ତୁମର କଳା କେଉଁଠି ରହିଗଲା?
ମତ୍ପ୍ରିଯପ୍ରାପ୍ତଯେ ସମ୍ଯଗୁପାଯୋଽସ୍ତି ମଯେକ୍ଷିତଃ
ମୋର ପ୍ରିତି ଲାଗି ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ଉପାୟ ଅଛି, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଦେଖାଇଛି।
ଶଶିଲେଖେଭିଲଷିତପ୍ରାପ୍ତ୍ଯୈ ଲେଖାଂସ୍ତ୍ଵମାଲିଖ
ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ ଯେଉଁ ଲାଗି ଆଶା କରିଛ, ସେହି ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ତୁମେ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖ।
ଚିତ୍ରଗେ ଚିତ୍ରଲେଖେ ତ୍ଵଂ ପାତାଲତଲଶାଯିନଃ 4.2.67.
ଚିତ୍ରରେ, ହେ ଚିତ୍ରଲେଖା, ତୁମେ ଅଧୋଲୋକରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ଜଣେ।
ଅଥାକଣ୍ଯେତି ତାଃ ସଖ୍ଯସ୍ତଚ୍ଚାତୁର୍ଯଂ ପ୍ରଵର୍ଣ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, ଅକନ୍ୟା ଓ ତାଙ୍କ ସହେଳୀମାନେ, ସେହି ଚତୁରତାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
ନିର୍ଯତ୍କୌମାରଲକ୍ଷ୍ମୀକାନ୍ପୁଂଵତ୍ତ୍ଵ ଶ୍ରୀସମାଵୃତାନ୍
ଯେଉଁମାନେ କୌମାର୍ୟ ଚିହ୍ନକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି ଓ ପୁରୁଷ ସୌଭାଗ୍ୟରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ—
ସର୍ଵାନ୍ସୁରନିକାଯାନ୍ସା ଵ୍ଯଲୋକତ ଶୁଭେକ୍ଷଣା
ସେ, ଶୁଭ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେଙ୍କ ଦଳକୁ ଦେଖିଲେ।
ତତୋ ମଧ୍ଯମଲୋକସ୍ଥାନ୍ମୁନିରାଜକୁମାରକାନ୍
ତାପରେ, ମଧ୍ୟମ ଲୋକରେ ବସୁଥିବା ରାଜପୁତ୍ର ଓ ମୁନିମାନେ—
ଅଥ ରତ୍ନାଵଲୀ ବାଲା କର୍ଣାଭ୍ଯର୍ଣଵିଲୋଚନା
ଏବଂ ରତ୍ନାବଳୀ, ସେଇ ଶିଶୁ କନ୍ୟା, କାନ ନିକଟରେ ଚକ୍ଷୁ ସହିତ,
ଦିତିଜାନ୍ଦନୁଜାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସା ଗଂଧର୍ଵୀ କୁମାରକାନ୍
ଦିତିର ପୁଅ ଓ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଗନ୍ଧର୍ବ କନ୍ୟା—
ସୁଧାକର କରସ୍ପୃଷ୍ଟାପ୍ଯତିଦୂନାଂଗଯଷ୍ଟିକା
ସୁଧାକରଙ୍କ ହାତ ଛୁଇଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୀଣ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଥିଲା।
ଭୋଗିନସ୍ତାନ୍ଵିଲୋକ୍ଯାପି ଚିତ୍ରଂଚିତ୍ରଗତାନଥ
ସେ ସେଇ ସର୍ପମାନେ ଓ ଚିତ୍ରରେ ଥିବା ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।