ଯତ୍ର ମନ୍ଦାକିନୀ ପୁଣ୍ଯା ସରସ୍ଵତ୍ଯା ସମାଗତା
ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ସହିତ ମିଶିଯାଏ।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ଯଥାଵୃତ୍ତମିତିହାସ ପୁରାତନମ୍
ହେ ରାଜା, ପୁରୁଣା ଏହି ଘଟଣା ଯେପରି ଘଟିଥିଲା, ତାହା ଶୁଣ।
ଅଜପାଲୋ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ସୂର୍ଯଵଂଶସମୁଦ୍ଭଵଃ
ଅଜପାଳ ନାମକ ରାଜା, ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ଉତ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।
ନ ହସ୍ତିନୋ ନ ପାଦାତା ନ ଚାଶ୍ଵାସ୍ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ
ସେ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ କୌଣସି ହାତୀ, ପଦାତି କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ନଥିଲା।
ନ ଗୃହ୍ଣାତି କରଂ ରାଜନ୍ପ୍ରଜାଭ୍ଯୋଥାଧିକଂ ନୃପ
ହେ ରାଜା, ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ କେବେ ଅଧିକ କର ନେଉନଥିଲେ।
ଜାତାପରାଧୋ ଭୂପୃଷ୍ଠେ ଜାଯତେ ଚେତ୍କଥଂଚନ
ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେ ଅପରାଧ ହେଲେ,
ଏଵମସ୍ଯ ନରେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଵର୍ତ୍ତମାନସ୍ଯ ଭୂତଲେ
ଏପରି ଭାବେ ସେ ରାଜା ପୃଥିବୀରେ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିଲେ,
କାମଂ ଵର୍ଷତି ପର୍ଜନ୍ଯଃ ସସ୍ଯାନି ରସଵଂତି ଚ
ମେଘ ଇଚ୍ଛାମତେ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଫସଲ ମଧୁର ଓ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ହେଉଥିଲା।
କେନଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲେନ ଵସିଷ୍ଠୋ ଭଗଵାନ୍ମୁନିଃ 7.3.9.
କିଛି ସମୟ ପରେ, ପୂଜ୍ୟ ବସିଷ୍ଠ ଋଷି ଆସିଲେ—
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୂଜଯାମାସ ଶାସ୍ତ୍ରଦୃଷ୍ଟେନ ଵର୍ତ୍ମନା
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ରାଜା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଏଵଂ ସଂପୂଜିତସ୍ତେନ ଭକ୍ତ୍ଯା ପରମଯା ନୃପ ରାଜର୍ଷୀଣାଂ କଥାଶ୍ଚକ୍ରେ ଦେଵର୍ଷୀଣାଂ ତଥୈଵ ଚ
ଏପରି ଭାବରେ ରାଜାଙ୍କ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିରେ ସମ୍ମାନ ପାଇ, ବସିଷ୍ଠ ଦେବ ଓ ରାଜା ଋଷିମାନଙ୍କ କଥା କହିଲେ।
ତତଃ କଥାଵସାନେ ତୁ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିନ୍ନୃପସତ୍ତମ
ତାପରେ, କଥାର ଶେଷରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା,
ତ୍ଵଂ ଵେତ୍ସି ସକଲଂ ବ୍ରହ୍ମଂସ୍ତପଶ୍ଚର୍ଯାପ୍ରଭାଵତଃ
ତୁମେ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ କଥା ଜାଣିଛ।
କୌତୁକଂ ହୃଦି ମେ ଜାତଂ ଵର୍ତ୍ତତେ ମୁନିପୁଂଗଵ
ମୋ ହୃଦୟରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
କଥଯିଷ୍ଯାମି ତତ୍ସର୍ଵଂ ଯଦ୍ଯପି ସ୍ଯାତ୍ସୁଦୁର୍ଲ୍ଲଭମ୍
ମୁଁ ସେଇ ସବୁ କଥା କହିବି, ଯଦିଓ ସେହି କଥା ପାଇବା ବହୁତ କଷ୍ଟକର।
ନିଷ୍କଣ୍ଟକଂ ସଦା କ୍ଷେମଂ ସର୍ଵକାମସମନ୍ଵିତମ୍
ସେଠାରେ ସଦା ସୁଖ ଓ ନିରାପଦ ଅବସ୍ଥା ରହିଥାଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ।
ନ ଦୀନୋ ନ ଚ ଦୁଃଖାର୍ତ୍ତୋ ଵ୍ଯାଧିଗ୍ରସ୍ତୋ ନ କୋଽପି ଚ
ସେଠାରେ କେହି ଦୁଃଖି, କଷ୍ଟରେ କିମ୍ବା ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ନୁହଁନ୍ତି।
ନାରୀଯଂ ମମ ସାଧ୍ଵୀ ଚ ପ୍ରାଣେଭ୍ଯୋଽପି ଗରୀଯସୀ ଅନଯା ଚିଂତିତଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ସର୍ଵଂ ଵିସ୍ତରତୋ ଵଦ
ମୋ ଜଣେ ଜୀବନଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଅଛନ୍ତି; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ଯାହା ଭାବିଛନ୍ତି, ସେସବୁ ଖୁବ ଭଲଭାବେ ମତେ କୁହନ୍ତୁ।
କିଂ ଦାନସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେନ ଵ୍ରତଯାଗସ୍ଯ ଵା ମୁନେ 7.3.9.
ହେ ମୁନି, ଏହା କି ଦାନର ଶକ୍ତିରେ, କିମ୍ବା ବ୍ରତ ଓ ଯଜ୍ଞର ଫଳରେ ହେଉଛି କି?
ଜନ୍ମାନ୍ତରକୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କରାଯାଇଥିବା ପୁଣ୍ୟ ମୋତେ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉତ୍ସୁକତା ଦେଉଛି।
ଵସିଷ୍ଠ ଉଵାଚ ଶୃଣୁ ସର୍ଵଂ ମହୀପାଲ ଵିସ୍ତରେଣ ଚ କଥ୍ଯତେ
ବଶିଷ୍ଠ କହିଲେ: ହେ ରାଜା, ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ଏଠାରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କୁହିବି, ଶୁଣ।
ଅନ୍ଯଦେହାଂତରେ ରାଜଞ୍ଛୂଦ୍ରଜାତିସମୁଦ୍ଭଵଃ
ଏକ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମରେ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଶୂଦ୍ର ଜାତିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
କେନଚିତ୍ତ୍ଵଥ କାଲେନ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷେ ସମୁପସ୍ଥିତେ
ତାପରେ, କିଛି ସମୟ ପରେ, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସିଥିଲା।
ତତସ୍ତ୍ଵଂ ଭାର୍ଯଯା ସାର୍ଦ୍ଧମନ୍ଯଦେଶାଂତରେ ଗତଃ
ତାପରେ, ତୁମେ ତୁମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ମନୋହାରି ଶୁଭଂ ପଂକଜକାନନମ୍
ସେଠାରେ ତୁମେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପଦ୍ମବନ ଦେଖିଲେ।
ମନସା ଚିଂତିତଂ ହ୍ଯେତତ୍ପଦ୍ମାନ୍ଯାଦାଯ କରୋମ୍ଯହମ୍
ତୁମ ମନରେ ଭାବିଲେ: 'ମୁଁ ଏହି ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ତୁଳିବି।'
ତତଃ ପଦ୍ମାନି ଭୂରୀଣି ଗୃହୀତ୍ଵା ଭାର୍ଯଯା ସହ
ତାପରେ, ତୁମେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ ବହୁତ ପଦ୍ମ ନେଇଲେ।
ନ କେଽପି ପ୍ରତି ଗୃହ୍ଣଂତି ଲୋକା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷପୀଡିତାଃ
ଲୋକମାନେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ, କେହି ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନେଲେ ନାହିଁ।
ତତୋ ଦିନାଵସାନେ ତୁ ଗୁହାମେକାଂ ସମାଶ୍ରିତଃ 7.3.9.
ତାପରେ, ଦିନ ଶେଷରେ, ତୁମେ ଏକାକି ଗୁହାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ କର୍ଣଯୋସ୍ତେ ସମାଗତଃ
ସେଇ ସମୟରେ, ତୁମ କାନକୁ ଏକ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା।