କଂଦୁକେଶ୍ଵର ଭକ୍ତାନାଂ ମାନଵାନାଂ ନିରେନସାମ୍
କଣ୍ଡୁକେଶ୍ୱର, ତୁମ ଭକ୍ତମାନେ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଥକାନ୍ତି ନାହିଁ।
ମୃଡାନୀ ତସ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ଯ ପୂଜାଂ କୁର୍ଯାତ୍ସଦୈଵ ହି 4.2.65.
ମୃଡାନୀ ସଦା ତାଙ୍କର ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କଂଦୁକେଶଂ ମହାଲିଂଗଂ କାଶ୍ଯାଂ ଯୈର୍ନ ସମର୍ଚିତମ୍
କାଶୀରେ ଥିବା ବଡ଼ କଣ୍ଡୁକେଶ ଲିଙ୍ଗଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ପୂଜା କରିନାହାନ୍ତି—
ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତଲ୍ଲିଂଗଂ କଂଦୁକେଶ୍ଵରମ୍
ସେଇ କଣ୍ଡୁକେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଦେଖିବା ଦରକାର।
କଂଦୁକେଶ୍ଵର ନାମାପି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୃଜିନସଂତତିଃ
କଣ୍ଡୁକେଶ୍ୱର ନାମଟି ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲେ ପାପର ଶୃଙ୍ଖଳା ଦୂର ହୁଏ।
ଯଦ୍ଵୃତ୍ତାଂତମଭୂଦ୍ଵିପ୍ର ପରମାଶ୍ଚର୍ଯକୃଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯାହା ଘଟିଲା, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଥିଲା।
ଦଂଡଖାତେ ମହାତୀର୍ଥେ ଦେଵର୍ଷିପିତୃତୃପ୍ତିଦେ
ଦଣ୍ଡଖାଟ ନାମକ ବଡ଼ ତୀର୍ଥରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି—
ଦୈତ୍ଯୋ ଦୁଂଦୁଭିନିର୍ହ୍ରାଦୋ ଦୁଷ୍ଟଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦମାତୁଲଃ
ସେଠାରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର ମାମା, ଦୁଷ୍ଟ ଦୈତ୍ୟ ଦୁଂଦୁଭିନିର୍ହ୍ରାଦ ଥିଲେ।
କିଂ ବଲାଶ୍ଚ କିମାହାରାଃ କିମାଧାରା ହି ଦେଵତାଃ
ଦେବମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି କଣ, ଖାଦ୍ୟ କଣ, ଆଧାର କଣ?
ଅଵଶ୍ଯମଗ୍ରଜନ୍ମାନୋ ହେତଵୋତ୍ର ଵିଚାରତଃ
ଏଠାରେ ଜନ୍ମର କାରଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଖୋଜିବା ଦରକାର।
ଯତଃ କ୍ରତୁଭୁଜୋ ଦେଵାଃ କ୍ରତଵୋ ଵେଦସଂଭଵାଃ
ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞର ଭୋକ୍ତା, ଯଜ୍ଞ ବେଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ନିଶ୍ଚିତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧାରାଃ ସର୍ଵେ ଵେଦାଃ ସଵାସଵାଃ 4.2.65.
ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ବ୍ରାହ୍ମଣା ଯଦି ନଷ୍ଟାଃ ସ୍ଯୁର୍ଵେଦା ନଷ୍ଟାସ୍ତତଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଇଯାଆନ୍ତି, ବେଦମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବେ।
ଯଜ୍ଞେଷୁ ନାଶଂ ଗଚ୍ଛତ୍ସୁ ହୃତାହାରାସ୍ତତଃ ସୁରାଃ
ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞମାନେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ହରାଇଦିଅନ୍ତି।
ଅହମେଵ ଭଵିଷ୍ଯାମି ମାନ୍ଯସ୍ତ୍ରିଜଗତୀପତିଃ
ତାପରେ ମୁଁ ଏକାକି ତିନି ଜଗତର ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହେବି।
ନିର୍ଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ସୁଖାନ୍ଯେଵ ରାଜ୍ଯେ ନିହତକଂଟକେ
ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର ହେବା ପରେ ରାଜ୍ୟରେ ମୁଁ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବି।
ଦ୍ଵିଜାଃ କ୍ଵ ସଂତି ଭୂଯାଂସୋ ବ୍ରହ୍ମତେଜୋତିବୃଂହିତାଃ
ସେଇ ବହୁତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?
ଭୂଯସାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତୁ ସ୍ଥାନଂ ଵାରାଣସୀ ଭଵେତ୍
ଅଧିକାଂଶ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ନିବାସ ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ବାରାଣସୀ।
ଯତ୍ରଯତ୍ର ହି ତୀର୍ଥେଷୁ ଯତ୍ରଯତ୍ରାଶ୍ରମେଷୁ ଚ
ଯେଉଁଠିଏଉଁଠି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠିଏଉଁଠି ଆଶ୍ରମ ଅଛି,
ଇତି ଦୁଂଦୁଭିନିର୍ହ୍ରାଦୋ ମତିଂ କୃତ୍ଵା କୁଲୋଚିତାମ୍
ଏଭଳି ଢୋଳର ଧ୍ୱନି ସହିତ, ସେ ନିଜ କୁଳ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ କାମ କରିବାକୁ ଠାରେଇଲେ।
ଯଥା କୋପି ନ ଵେତ୍ତ୍ଯେଵ ତଥାଚ୍ଛନ୍ନୋଽଭଵତ୍ପୁନଃ 4.2.65.
ଯେପରି କେହି ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେପରି ସେ ପୁଣି ଗୁପ୍ତ ହୋଇଗଲେ।
ଅଦୃଶ୍ଯରୂପୀ ମାଯାଵୀ ଦେଵାନାମପ୍ଯଗୋଚରଃ
ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ମାୟାବୀ ହେଲେ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ପ୍ରଵେଶମୁଟଜାନାଂ ଚ ନିର୍ଗମଂ ଚ ଵିଲୋକଯନ୍
ଉଟା ଘରମାନେର ଭିତରକୁ ଯିବା ଓ ବାହାରିବାକୁ ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଥିଲେ।
ନିଃଶବ୍ଦମେଵ ନଯତି ନତ୍ଯଜେଦପି କୀକସମ୍
ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିରବତାରେ ନେଇଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଛୋଟ ପକ୍ଷୀକୁ ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦେଉନଥିଲେ।
ଏକଦା ଶିଵରାତ୍ରୌ ତୁ ଭକ୍ତସ୍ତ୍ଵେକୋ ନିଜୋଟଜେ
ଏକଦିନ ଶିବରାତ୍ରିରେ ଏକ ଭକ୍ତ ନିଜ ଉଟା ଘରେ ଏକାକି ଥିଲେ।
ସ ଚ ଦୁଂଦୁଭିନିର୍ହ୍ରାଦ ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ବଲଦର୍ପିତଃ
ଏହି ଢୋଳର ଧ୍ୱନି, ଦାନବରାଜା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ,
ତଂ ଭକ୍ତଂ ଧ୍ଯାନମାପନ୍ନଂ ଦୃଢଚିତ୍ତଂ ଶିଵେକ୍ଷଣେ
ସେ ଭକ୍ତ, ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ଥିଲେ, ଶିବଙ୍କୁ ଭାବି ମନ ଦୃଢ଼ କରିଥିଲେ।
ଅଥ ସର୍ଵଗତଃ ଶଂଭୁର୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତସ୍ଯାଶଯଂ ହରଃ
ତେବେ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଶିବ, ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଜାଣି, ହରା,
ଯାଵଦାଦିତ୍ସତି ଵ୍ଯାଘ୍ରସ୍ତାଵଦାଵିରଭୂଦ୍ଧରଃ
ଯେତେବେଳେ ବାଘ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ହରା ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ରୁଦ୍ରମାଯାଂତମାଲୋକ୍ଯ ତଦ୍ଭକ୍ତାର୍ଚିତ ଲିଂଗତଃ
ରୁଦ୍ରଙ୍କ ମାୟାକୁ ଦେଖି, ସେ ଭକ୍ତଙ୍କ ପୂଜିତ ଲିଙ୍ଗରୁ,