ଵିଦଲୋତ୍ପଲ ସଂଜ୍ଞାଭ୍ଯାଂ ଦୃପ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଵରତୋ ଵିଧେଃ
ଫାଟିଯାଇଥିବା କମଳ ନାମ ଧାରଣ କରି, ଗର୍ବିତ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟରେ ଚୟିତ ଥିଲେ।
ଦେଵୀଂ ପରିଜିହୀର୍ଷୂ ତୌ ଵିଷମେଷୁ ପ୍ରପୀଡିତୌ 4.2.65.
ସେ ଦୁଇଜଣ ଦେବୀଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କଷ୍ଟରେ ପଡ଼ିଥିଲେ।
ଧୃତ୍ଵା ପାରଷଦୀଂ ମୂର୍ତିମାଯାତାଵଂବିକାଂତିକମ୍
ପାର୍ଷଦୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେମାନେ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଥିଲେ।
ସର୍ଵଜ୍ଞେନ ପରିଜ୍ଞାତୌ ଚାଂଚଲ୍ଯାଲ୍ଲୋଚନୋଦ୍ଭଵାତ୍
ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଚକ୍ଷୁର ଚଞ୍ଚଳତା ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ।
ତେନୈଵ କଂଦୁକେନାଥ ଯୁଗପନ୍ନିଜଘାନ ତୌ
ତାହାପରେ, ସେଇ କନ୍ଦୁକ ଦ୍ୱାରା ଏକାସାଥିରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ।
ମହାବଲୌ ମହାଦେଵ୍ଯା କଂଦୁକେନ ସମାହତୌ
ମହାଶକ୍ତି ଦେବୀଙ୍କର କନ୍ଦୁକ ଦ୍ୱାରା ସେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂମିକୁ ଢେଳିଗଲେ।
ଵୃଂତାଦିଵ ଫଲେ ପକ୍ଵେ ତାଲାଦନିଲଲୋଲିତେ
ପବନରେ ହଲୁଚିଯାଇଥିବା ପକ୍କ ତାଳ ଫଳ ଭଳି ସେମାନେ ଢେଳିଗଲେ।
ତୌ ନିପାତ୍ଯ ମହାଦୈତ୍ଯାଵକାର୍ଯକରଣୋଦ୍ଯତୌ
ସେ ଦୁଇ ମହାଦାନବଙ୍କୁ ଭୂମିକୁ ପତିତ କରି, ସେମାନେକୁ ଦୂରେ ହଟାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ।
କଂଦୁକେଶ୍ଵରସଂଜ୍ଞଂ ଚ ତଲ୍ଲିଂଗମଭଵତ୍ତଦା
ତାହାପରେ, ସେ ଚିହ୍ନଟି 'କନ୍ଦୁକେଶ୍ୱର' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା।
କଂଦୁକେଶ ସମୁତ୍ପତ୍ତିଂ ଯଃ ଶ୍ରୋଷ୍ଯତି ମୁଦାନ୍ଵିତଃ
ଯେଉଁଠି ଆନନ୍ଦରେ କନ୍ଦୁକେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ଶୁଣିଥାଏ—
କଂଦୁକେଶ୍ଵର ଭକ୍ତାନାଂ ମାନଵାନାଂ ନିରେନସାମ୍
କଣ୍ଡୁକେଶ୍ୱର, ତୁମ ଭକ୍ତମାନେ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ କେବେ ଥକାନ୍ତି ନାହିଁ।
ମୃଡାନୀ ତସ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ଯ ପୂଜାଂ କୁର୍ଯାତ୍ସଦୈଵ ହି 4.2.65.
ମୃଡାନୀ ସଦା ତାଙ୍କର ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କଂଦୁକେଶଂ ମହାଲିଂଗଂ କାଶ୍ଯାଂ ଯୈର୍ନ ସମର୍ଚିତମ୍
କାଶୀରେ ଥିବା ବଡ଼ କଣ୍ଡୁକେଶ ଲିଙ୍ଗଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ପୂଜା କରିନାହାନ୍ତି—
ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଂ ଚ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ତଲ୍ଲିଂଗଂ କଂଦୁକେଶ୍ଵରମ୍
ସେଇ କଣ୍ଡୁକେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଦେଖିବା ଦରକାର।
କଂଦୁକେଶ୍ଵର ନାମାପି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵୃଜିନସଂତତିଃ
କଣ୍ଡୁକେଶ୍ୱର ନାମଟି ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲେ ପାପର ଶୃଙ୍ଖଳା ଦୂର ହୁଏ।
ଯଦ୍ଵୃତ୍ତାଂତମଭୂଦ୍ଵିପ୍ର ପରମାଶ୍ଚର୍ଯକୃଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯାହା ଘଟିଲା, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଥିଲା।
ଦଂଡଖାତେ ମହାତୀର୍ଥେ ଦେଵର୍ଷିପିତୃତୃପ୍ତିଦେ
ଦଣ୍ଡଖାଟ ନାମକ ବଡ଼ ତୀର୍ଥରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି—
ଦୈତ୍ଯୋ ଦୁଂଦୁଭିନିର୍ହ୍ରାଦୋ ଦୁଷ୍ଟଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦମାତୁଲଃ
ସେଠାରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର ମାମା, ଦୁଷ୍ଟ ଦୈତ୍ୟ ଦୁଂଦୁଭିନିର୍ହ୍ରାଦ ଥିଲେ।
କିଂ ବଲାଶ୍ଚ କିମାହାରାଃ କିମାଧାରା ହି ଦେଵତାଃ
ଦେବମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି କଣ, ଖାଦ୍ୟ କଣ, ଆଧାର କଣ?
ଅଵଶ୍ଯମଗ୍ରଜନ୍ମାନୋ ହେତଵୋତ୍ର ଵିଚାରତଃ
ଏଠାରେ ଜନ୍ମର କାରଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଖୋଜିବା ଦରକାର।
ଯତଃ କ୍ରତୁଭୁଜୋ ଦେଵାଃ କ୍ରତଵୋ ଵେଦସଂଭଵାଃ
ଦେବତାମାନେ ଯଜ୍ଞର ଭୋକ୍ତା, ଯଜ୍ଞ ବେଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ନିଶ୍ଚିତଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାଧାରାଃ ସର୍ଵେ ଵେଦାଃ ସଵାସଵାଃ 4.2.65.
ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
ବ୍ରାହ୍ମଣା ଯଦି ନଷ୍ଟାଃ ସ୍ଯୁର୍ଵେଦା ନଷ୍ଟାସ୍ତତଃ ସ୍ଵଯମ୍
ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଇଯାଆନ୍ତି, ବେଦମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବେ।
ଯଜ୍ଞେଷୁ ନାଶଂ ଗଚ୍ଛତ୍ସୁ ହୃତାହାରାସ୍ତତଃ ସୁରାଃ
ଯେତେବେଳେ ଯଜ୍ଞମାନେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ହରାଇଦିଅନ୍ତି।
ଅହମେଵ ଭଵିଷ୍ଯାମି ମାନ୍ଯସ୍ତ୍ରିଜଗତୀପତିଃ
ତାପରେ ମୁଁ ଏକାକି ତିନି ଜଗତର ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହେବି।
ନିର୍ଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ସୁଖାନ୍ଯେଵ ରାଜ୍ଯେ ନିହତକଂଟକେ
ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର ହେବା ପରେ ରାଜ୍ୟରେ ମୁଁ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରିବି।
ଦ୍ଵିଜାଃ କ୍ଵ ସଂତି ଭୂଯାଂସୋ ବ୍ରହ୍ମତେଜୋତିବୃଂହିତାଃ
ସେଇ ବହୁତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି?
ଭୂଯସାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତୁ ସ୍ଥାନଂ ଵାରାଣସୀ ଭଵେତ୍
ଅଧିକାଂଶ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ନିବାସ ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ବାରାଣସୀ।
ଯତ୍ରଯତ୍ର ହି ତୀର୍ଥେଷୁ ଯତ୍ରଯତ୍ରାଶ୍ରମେଷୁ ଚ
ଯେଉଁଠିଏଉଁଠି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠିଏଉଁଠି ଆଶ୍ରମ ଅଛି,
ଇତି ଦୁଂଦୁଭିନିର୍ହ୍ରାଦୋ ମତିଂ କୃତ୍ଵା କୁଲୋଚିତାମ୍
ଏଭଳି ଢୋଳର ଧ୍ୱନି ସହିତ, ସେ ନିଜ କୁଳ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ କାମ କରିବାକୁ ଠାରେଇଲେ।