ଇତ୍ଯାକର୍ଣ୍ଯ ଗିରଂ ଵିଷ୍ଣୋରଗ୍ନିବିଂଦୁର୍ମହାମୁନିଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅଗ୍ନିବିନ୍ଦୁ ମହାମୁନି
ମାପତେ ମମ ନାମ୍ନାତ୍ର ତୀର୍ଥେ ପଂଚନଦେ ଶୁଭେ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ପଞ୍ଚନଦୀର ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଟି ମୋର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଉ।
ଯେତ୍ର ପଂଚନଦେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗତ୍ଵା ଦେଶାଂତରେଷ୍ଵପି
ଯେଉଁମାନେ ପଞ୍ଚନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯାଆନ୍ତି,
ଯେତୁ ପଂଚନଦେ ସ୍ନାତ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ଭଜିଷ୍ଯଂତି ମାନଵାଃ
ଯେଉଁମାନେ ପଞ୍ଚନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ତୁମକୁ ଭଜନ୍ତି,
ତ୍ଵନ୍ନାମ୍ନୋଽର୍ଧେନ ମେ ନାମ ମଯା ସହ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମର ନାମର ଅର୍ଧ ଅଂଶ ମୋର ନାମ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହେବ।
ବିଂଦୁମାଧଵ ଇତ୍ଯାଖ୍ଯା ମମ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତା
ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ 'ବିନ୍ଦୁମାଧବ' ନାମ ମୋର ହେବ।
ଯେ ମାମତ୍ର ନରାଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯେ ପଂଚନଦେ ହ୍ରଦେ
ଏଠାରେ ପଞ୍ଚନଦୀର ପବିତ୍ର ହ୍ରଦରେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ମଣିଷମାନେ ମୋତେ ପୂଜନ କରନ୍ତି,
ଵସୁସ୍ଵରୂପିଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ନିର୍ଵାଣସଂଜ୍ଞିକା
ଧନର ରୂପରେ ଥିବା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଏବଂ ନିର୍ବାଣ ନାମରେ ପରିଚିତ ଲକ୍ଷ୍ମୀ,
ଯୈର୍ନ ପଂଚନଦଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵସୁଭିଃ ପ୍ରୀଣିତା ଦ୍ଵିଜାଃ 4.2.60.
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପଞ୍ଚନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚି ବସୁମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଛନ୍ତି,
ତ ଏଵ ଧନ୍ଯା ଲୋକେସ୍ମିନ୍କୃତକୃତ୍ଯାସ୍ତ ଏଵ ହି
ଏହି ଲୋକରେ ସେମାନେ ମାନେ ଧନ୍ୟ, ସେମାନେ ମାନେ ଜୀବନର କାମ୍ୟ ସାଧନ କରିଛନ୍ତି।
ବିଂଦୁତୀର୍ଥମିଦଂ ନାମ ତଵ ନାମ୍ନା ଭଵିଷ୍ଯତି
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ତୁମର ନାମରେ 'ବିନ୍ଦୁତୀର୍ଥ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ହେବ।
କାର୍ତିକେ ବିଂଦୁତୀର୍ଥେ ଯୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯପରାଯଣଃ
କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ବିନ୍ଦୁତୀର୍ଥରେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି,
ଅପି ପାପସହସ୍ରାଣି କୃତ୍ଵା ମୋହେନ ମାନଵଃ '
ଯଦିଓ ସେ ମଣିଷ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ହଜାର ହଜାର ପାପ କରିଥାଏ,
ଯାଵତ୍ସ୍ଵସ୍ଥୋସ୍ତି ଦେହୋଯଂ ଯାଵନ୍ନେଂଦ୍ରିଯଵିକ୍ଲଵଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦେହ ସ୍ୱସ୍ଥ ଅଛି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ଅଛନ୍ତି,
ଏକଭକ୍ତେନ ନକ୍ତେନ ତଥୈଵାଯାଚିତେନ ଚ
ଏକବେଳି ଭୋଜନ କିମ୍ବା ରାତିରେ ଖାଇବା, କିମ୍ବା ଭିକ୍ଷାରେ ମିଳିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା,
କୃଚ୍ଛ୍ରଚାଂଦ୍ରାଯଣାଦୀନି କର୍ତଵ୍ଯାନି ପ୍ରଯତ୍ନତଃ
କ୍ରିଚ୍ଛ୍ର, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କଠିନ ଉପବାସ ଯଥାଯଥ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ।
ଵ୍ରତୈଃ ସଂଶୋଧିତେ ଦେହେ ଧର୍ମୋ ଵସତି ନିଶ୍ଚଲଃ
ଯେଉଁ ଦେହ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୁଏ, ସେଠାରେ ଧର୍ମ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସିଥାଏ।
ତସ୍ମାଦ୍ଵ୍ରତାନି ସତତଂ ଚରିତଵ୍ଯାନି ମାନଵୈଃ
ସେହିପାଇଁ ମଣିଷମାନେ ସଦା ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।
ସଦା କର୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋତି ଵ୍ରତାନି ଯଦି ମାନଵଃ 4.2.60.
ଯଦି କେହି ସଦା ବ୍ରତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ,
ଭୂଶଯ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଚ କିଂଚିଦ୍ଭକ୍ଷ୍ଯନିଷେଧନମ୍
ଭୂମିରେ ଶୋଇବା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ ଓ କିଛି ଖାଦ୍ୟରେ ନିଷେଧ ରଖିବା,
ପୁରାଣଶ୍ରଵଣଂ ଚୈଵ ତଦର୍ଥାଚରଣଂ ପୁନଃ
ପୁରାଣ ଶୁଣିବା ଏବଂ ତାହା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା,
ପ୍ରଭୂତାଂକୁରବୀଜାଢ୍ଯେ ଦେଶେ ଚାପି ଗତାଗତମ୍
ଏବଂ ଯେଉଁ ଦେଶରେ ଅନେକ ଅଂକୁର ଓ ବୀଜ ଉପଜିଛି, ସେଠାରେ ଯିବା-ଆସିବା।
ଅସଂଭାଷ୍ଯା ନ ସଂଭାଷ୍ଯାଶ୍ଚାତୁର୍ମାସ୍ଯ ଵ୍ରତସ୍ଥିତୈଃ
ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ ବ୍ରତରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସହିତ କଥା ହେବା ନାହିଁ, ଏବଂ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କାହା ସହିତ କଥା ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନିଷ୍ପାଵାଂଶ୍ଚ ମସୂରାଂଶ୍ଚ କୋଦ୍ରଵାନ୍ଵର୍ଜଯେଦ୍ଵ୍ରତୀ
ବ୍ରତୀ ଲୋକେ ବୁଟ, ମସୁର ଏବଂ କୋଦୋ ଧାନ୍ୟ ଖାଇବାରୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଦଂତକେଶାଂବରାଦୀନି ନିତ୍ଯଂ ଶୋଧ୍ଯାନି ଯତ୍ନତଃ
ଦାନ୍ତମଞ୍ଜନ, କେଶ ଓ ପୋଷାକ ଭଳି ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ସବୁବେଳେ ସାବଧାନରେ ପବିତ୍ର କରିବା ଦରକାର।
ଦ୍ଵାଦଶସ୍ଵପି ମାସେଷୁ ଵ୍ରତିନୋ ଯତ୍ଫଲଂ ଭଵେତ୍
ବ୍ରତୀ ଲୋକ ଦ୍ୱାଦଶ ମାସରେ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଉଛନ୍ତି,
ଚତୁର୍ଷ୍ଵପି ଚ ମାସେଷୁ ନ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ଵ୍ରତେ ଯଦି
ଯଦି ଚାରିଟି ମାସରେ କେଉଁସି ମାସରେ ବ୍ରତ ରଖିବାର ସମର୍ଥ୍ୟ ନଥାଏ,
ଅଵ୍ରତଃ କାର୍ତିକୋ ଯେଷାଂ ଗତୋ ମୂଢଧିଯାମିହ
ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ମୂଢ଼ ମନରେ କାର୍ତ୍ତିକ ବ୍ରତ ହରାଇଦେଇଛନ୍ତି,
କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ଵା ଚାତିକୃଚ୍ଛ୍ରଂ ଵା ପ୍ରାଜାପତ୍ଯମଥାପି ଵା 4.2.60.
ସେମାନେ କ୍ରିଚ୍ଛ୍ର, ଅତିକ୍ରିଚ୍ଛ୍ର କିମ୍ବା ପ୍ରଜାପତ୍ୟ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଏକାଂତରଂ ଵ୍ରତଂ କୁର୍ଯାତ୍ତ୍ରିରାତ୍ର ଵ୍ରତମେଵ ଵା
ବ୍ରତ ଏକ ଦିନ ଛାଡ଼ି ଏକ ଦିନ କିମ୍ବା ତିନି ରାତିର ବ୍ରତ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବେ।