ଜ୍ଞାନେନ ତଂ ସମାଲୋଚ୍ଯ ଵରମୀଦୃଗ୍ଗୁଣୋଦଯମ୍
ଜ୍ଞାନରେ ବିଚାର କରି, ଏପରି ଗୁଣ ଯାହାରେ ଅଛି, ସେଉଁଠି ପତିକୁ ଚୟନ କର।
ଏଷାଂ ଗୁଣାନାମାଧାରୋ ଵରୋସ୍ତୀତି ଵିନିଶ୍ଚିତମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଆଧାର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପତି ହେଉଛନ୍ତି।
ପରଂ ସ ସୁଖଲଭ୍ଯୋ ନ ନିତରାଂ ସୁଭଗାକୃତିଃ 4.2.59.
ସେ ଏକମାତ୍ର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଖରେ ଲଭ୍ୟ, କେବଳ ଆକୃତିରେ ନୁହେଁ।
ତୀର୍ଥଭାରୈଃ ସ ସୁଲଭୋ ନ କୌଲୀନ୍ଯେନ କନ୍ଯକେ
ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ ସେ ସହଜରେ ମିଳେ, କୁଳିନତା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ହେ କନ୍ୟା।
ନ ସୌଂଦର୍ଯେଣ ଵପୁଷା ନ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ନ ପରାକ୍ରମୈଃ
ନ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ନ ଶରୀର, ନ ବୁଦ୍ଧି, ନ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା—
ମହାତପଃ ସହାଯେନ ଦମଦାନଦଯାଯୁଜା
ବଡ଼ ତପସ୍ୟା, ନିୟମ, ଦାନ ଓ ଦୟା ସହିତ ସେ ମିଳେ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵାଥ ସା କନ୍ଯା ପିତରଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ କନ୍ୟା ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲା।
ତପସ୍ତତାପ ପରମଂ ଯଦସାଧ୍ଯଂ ତପସ୍ଵିଭିଃ
ସେ ଏମିତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲା, ଯାହାକୁ ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସାଧି ପାରିନଥିଲେ।
କ୍ଵ ସା ବାଲାତିମୃଦ୍ଵଂଗୀ କ୍ଵ ଚ ତତ୍ତାଦୃଶଂ ତପଃ
ଏମିତି ନରମ ଓ କମଳା ଶରୀର ଥିବା ସେ ଝିଅ କିପରି ଏତେ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିପାରିଲା?
ଧାରାସାରା ସୁଵର୍ଷାସୁ ମହାଵାତଵତୀଷ୍ଵଲମ୍
ଧାରାଧାରି ବର୍ଷା ଓ ତୀବ୍ର ପବନ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅଡ଼ିଗ ରହିଲା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗର୍ଜରଵଂ ଘୋରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଦ୍ଯୁଚ୍ଚମତ୍କୃତୀଃ
ଭୟଙ୍କର ମେଘର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଚମକୁଥିବା ବିଜୁଳି ଦେଖି, ସେ ଅଟୁଟ ରହିଲା।
ତଡିତ୍ସ୍ଫୁରଂତୀତ୍ଵସକୃତ୍ତମିସ୍ରାସୁ ତପୋଵନେ
ତପୋବନର ଅନ୍ଧାରରେ ବିଜୁଳି ଲଗାତାର ଚମକୁଥିଲା।
ତପର୍ତୁରେଵ ସାକ୍ଷାଚ୍ଚ କୁମାରୀ କୈତଵାତ୍କିଲ 4.2.59.
ସେ କନ୍ୟା ଏକଦମ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଭାବରେ ତପସ୍ୟା କଲା, କୌଣସି ଚତୁରି ନଥିଲା।
ଜଲାଭିଲାଷିଣୀ ବାଲା ନ ମନାଗପି ସା ପିବତ୍
ପାଣି ପାଇବାକୁ ଆଶା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଝିଅ ଏକ ଫୋଟା ମଧ୍ୟ ପିଇଲାନି।
ରୋମାଂଚ କଂଚୁକଵତୀ ଵେପମାନତନୁଚ୍ଛଦା
ତାଙ୍କର ଶରୀର କାଁପୁଥିଲା, ରୋମାଞ୍ଚ ଜଣେଇ ଥିଲା, ମାନେ ଶରୀର ଉପରେ କୁମ୍ପଳି ଚାଡ଼ିଥିଲା।
ନିଶୀଥିନୀଷୁ ଶିଶିରେ ଶ୍ରଯଂତୀ ସାରସଂ ରସମ୍
ଶୀତଳ ରାତିରେ ସେ ପଦ୍ମର ରସକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିଲା।
ମନସ୍ଵିନାମପି ମନୋରାଗତାଂ ସୃଜତେ ମଧୌ
ଯେଉଁ ଋତୁ ଦୃଢ଼ ମନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମନକୁ ମଧ୍ୟ ଆକର୍ଷିତ କରେ, ସେ ମଧୁମାସରେ ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ ରହିଲା।
ଵସଂତେ ନିଵସଂତୀ ସା ଵନେ ବାଲାଚଲଂମନଃ
ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ସେ ଝିଅ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିଲା, ତାଙ୍କର ମନ ଶିଶୁ ପରି ଅଚଳ ରହିଲା।
ବଂଧୁଜୀଵେଽଧରରୁଚିଂ କଲହଂସେ କଲାଗତୀଃ
ବନ୍ଧୁଜୀବ ଫୁଲରେ ନିଜ ଠୋଠର ରଙ୍ଗ ଦେଖିଲା, କଳହଂସର ଡାକରେ ନିଜ ସ୍ୱରର ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲା।
ଅପାସ୍ତଭୋଗସଂପର୍କା ଭୋଗିନାଂ ଵୃତ୍ତିମାଶ୍ରିତା
ସେ ସମସ୍ତ ଭୋଗବିଲାସର ସଂସ୍ପର୍ଶ ଛାଡ଼ି, ସାପର ଭଳି ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କଲା।
ଶାଣେନ ମଣିଵଲ୍ଲୀଢା କୃଶାପ୍ଯାଯାଦନର୍ଘତାମ୍
ଅତି କ୍ଷୀଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶାଣରେ ଘସିଥିବା ମଣିପରି ଅମୂଲ୍ୟ ତେଜ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ନିରୀକ୍ଷ୍ଯ ତାଂ ତପସ୍ଯଂତୀଂ ଵିଧିଃ ସଂଶୁଦ୍ଧମାନସାମ୍
ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିବା ଦେଖି, ବିଧାତା ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ସା ଚତୁର୍ଵକ୍ତ୍ରମାଲୋକ୍ଯ ହଂସଯାନୋପରିସ୍ଥିତମ୍ 4.2.59.
ସେ ଚାରିମୁହଁ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ହଂସ ରଥ ଉପରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲା।
ସର୍ଵେଭ୍ଯଃ ପାଵନେଭ୍ଯୋପି କୁରୁ ମାମତିପାଵନୀମ୍
ସେ କହିଲା, 'ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଜିନିଷ ଠାରୁ ମୋତେ ଅଧିକ ପବିତ୍ର କର।'
ସ୍ରଷ୍ଟା ତଦିଷ୍ଟମାକର୍ଣ୍ଯ ନିତରାଂ ତୁଷ୍ଟମାନସଃ
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ସେଇ ଆବଦନ ଶୁଣି ମନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ।
ତେଭ୍ଯଃ ପଵିତ୍ରମତୁଲଂ ତ୍ଵମେଧି ଵରତୋ ମମ
ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର ଓ ଅପୂର୍ବ ପବିତ୍ରତା ପାଇବ।
ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯୋଽର୍ଧକୋଟୀ ଚ ସଂତି ତୀର୍ଥାନି କନ୍ଯକେ
ତିନି କୋଟି ଓ ଅର୍ଧ କୋଟି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ହେ କନ୍ୟା।
ତାନି ସର୍ଵାଣି ତୀର୍ଥାନି ତ୍ଵତ୍ତନୌ ପ୍ରତିଲୋମ ଵୈ
ସେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ତୁମ ଶରୀରରେ ବିପରୀତ କ୍ରମରେ ଅଛି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଂତର୍ଦଧେ ଵେଧାଃ ସାପି ନିର୍ଧୂତକଲ୍ମଷା
ଏଭଳି କହି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ସେ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
କଦାଚିତ୍ତାଂ ସମାଲୋକ୍ଯ ଖେଲଂତୀମୁଟଜାଜିରେ
କେବେ ତାକୁ ଝୋପଡ଼ି ଆଙ୍ଗଣରେ ଖେଳୁଥିବା ଦେଖି—