ଅତିସ୍ନେହାର୍ଦ୍ରଚିତ୍ତସ୍ଯ ଜନେତୁଶ୍ଚେତି ଭାଷିତମ୍
ଏହିପରି କଥା ତାଙ୍କ ପିତା କହିଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟ ଗଭୀର ସ୍ନେହରେ ପିଗଳିଯାଇଥିଲା।
ତଦା ତସ୍ମୈ ପ୍ରଯଚ୍ଛ ତ୍ଵଂ ଯମହଂ କଥଯାମି ତେ
ସେତେବେଳେ, ଯାହାକୁ ମୁଁ କହିବି, ତାହାକୁ ତୁମେ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଦେଉ।
ତୁଭ୍ଯଂ ଚ ରୋଚତେ ତାତ ଶୃଣୋତ୍ଵଵହିତୋ ଭଵାନ୍ ୪୯ . କଦାଚିଦ୍ଯୋ ନ ନଶ୍ଯେତ ଯଃ ସଦୈଵାନୁଵର୍ତତେ ।। 4.2.59.
ଏହା ତୁମ ପସନ୍ଦ ହେଲେ, ପୁଅ, ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ: ଯିଏ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏନାହିଁ, ସଦା ନିୟମରେ ଚାଲେ—
ଇହାମୁତ୍ରାପି ଯୋ ରକ୍ଷେନ୍ମହାପଦୁଦଯାଦ୍ଧ୍ରୁଵମ୍
ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଯିଏ ବଡ଼ ବଡ଼ ବିପଦରୁ ନିଶ୍ଚିତ ରକ୍ଷା କରେ—
ଦିନେଦିନେ ଚ ସୌଭାଗ୍ଯଂ ଵର୍ଧତେ ଯସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ
ଯାହାଙ୍କ ସମ୍ନିଧାନରେ ପ୍ରତିଦିନ ସୌଭାଗ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ—
ଯନ୍ନାମଗ୍ରହଣାଦେଵ କେପି ଵାଧାଂ ନ କୁର୍ଵତେ
ଯାହାଙ୍କ ନାମ ମାତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ କେହି କୌଣସି କ୍ଷତି କରିପାରେନାହିଁ—
ଏଵମାଦ୍ଯା ଗୁଣା ଯସ୍ଯ ଵରସ୍ଯ ଵରଚେଷ୍ଟିତମ୍
ଏଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ଯାହାରେ ଅଛି, ସେଇ ଉତ୍ତମ ପତିଙ୍କ ଚରିତ୍ର।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵାପି ତା ତସ୍ଯା ଭୃଶଂ ମୁଦମଵାପ ହ
ଏହି କଥା ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ।
ଧ୍ରୁଵା ହି ଧୂତପାପାସୌ ଯସ୍ଯା ଈଦୃଗ୍ଵିଧା ମତିଃ
ଏପରି ମନ ଯାହାର ଥାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ।
ଅଥଵା ସ କଥଂ ଲଭ୍ଯୋ ଵିନା ପୁଣ୍ଯଭରୋଦଯମ୍
ନହେଲେ, ଏପରି ଉତ୍ତମ ପତି କିପରି ମିଳିପାରିବ, ଯଦି ବହୁତ ପୁଣ୍ୟ ଉଦୟ ନ ହୁଏ?
ଜ୍ଞାନେନ ତଂ ସମାଲୋଚ୍ଯ ଵରମୀଦୃଗ୍ଗୁଣୋଦଯମ୍
ଜ୍ଞାନରେ ବିଚାର କରି, ଏପରି ଗୁଣ ଯାହାରେ ଅଛି, ସେଉଁଠି ପତିକୁ ଚୟନ କର।
ଏଷାଂ ଗୁଣାନାମାଧାରୋ ଵରୋସ୍ତୀତି ଵିନିଶ୍ଚିତମ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଆଧାର ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପତି ହେଉଛନ୍ତି।
ପରଂ ସ ସୁଖଲଭ୍ଯୋ ନ ନିତରାଂ ସୁଭଗାକୃତିଃ 4.2.59.
ସେ ଏକମାତ୍ର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଖରେ ଲଭ୍ୟ, କେବଳ ଆକୃତିରେ ନୁହେଁ।
ତୀର୍ଥଭାରୈଃ ସ ସୁଲଭୋ ନ କୌଲୀନ୍ଯେନ କନ୍ଯକେ
ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ ସେ ସହଜରେ ମିଳେ, କୁଳିନତା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ହେ କନ୍ୟା।
ନ ସୌଂଦର୍ଯେଣ ଵପୁଷା ନ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ନ ପରାକ୍ରମୈଃ
ନ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ନ ଶରୀର, ନ ବୁଦ୍ଧି, ନ ପ୍ରାକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା—
ମହାତପଃ ସହାଯେନ ଦମଦାନଦଯାଯୁଜା
ବଡ଼ ତପସ୍ୟା, ନିୟମ, ଦାନ ଓ ଦୟା ସହିତ ସେ ମିଳେ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵାଥ ସା କନ୍ଯା ପିତରଂ ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ଚ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ କନ୍ୟା ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲା।
ତପସ୍ତତାପ ପରମଂ ଯଦସାଧ୍ଯଂ ତପସ୍ଵିଭିଃ
ସେ ଏମିତି କଠିନ ତପସ୍ୟା କଲା, ଯାହାକୁ ତପସ୍ୱୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସାଧି ପାରିନଥିଲେ।
କ୍ଵ ସା ବାଲାତିମୃଦ୍ଵଂଗୀ କ୍ଵ ଚ ତତ୍ତାଦୃଶଂ ତପଃ
ଏମିତି ନରମ ଓ କମଳା ଶରୀର ଥିବା ସେ ଝିଅ କିପରି ଏତେ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିପାରିଲା?
ଧାରାସାରା ସୁଵର୍ଷାସୁ ମହାଵାତଵତୀଷ୍ଵଲମ୍
ଧାରାଧାରି ବର୍ଷା ଓ ତୀବ୍ର ପବନ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅଡ଼ିଗ ରହିଲା।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଗର୍ଜରଵଂ ଘୋରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଦ୍ଯୁଚ୍ଚମତ୍କୃତୀଃ
ଭୟଙ୍କର ମେଘର ଗର୍ଜନ ଶୁଣି, ଚମକୁଥିବା ବିଜୁଳି ଦେଖି, ସେ ଅଟୁଟ ରହିଲା।
ତଡିତ୍ସ୍ଫୁରଂତୀତ୍ଵସକୃତ୍ତମିସ୍ରାସୁ ତପୋଵନେ
ତପୋବନର ଅନ୍ଧାରରେ ବିଜୁଳି ଲଗାତାର ଚମକୁଥିଲା।
ତପର୍ତୁରେଵ ସାକ୍ଷାଚ୍ଚ କୁମାରୀ କୈତଵାତ୍କିଲ 4.2.59.
ସେ କନ୍ୟା ଏକଦମ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଭାବରେ ତପସ୍ୟା କଲା, କୌଣସି ଚତୁରି ନଥିଲା।
ଜଲାଭିଲାଷିଣୀ ବାଲା ନ ମନାଗପି ସା ପିବତ୍
ପାଣି ପାଇବାକୁ ଆଶା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଝିଅ ଏକ ଫୋଟା ମଧ୍ୟ ପିଇଲାନି।
ରୋମାଂଚ କଂଚୁକଵତୀ ଵେପମାନତନୁଚ୍ଛଦା
ତାଙ୍କର ଶରୀର କାଁପୁଥିଲା, ରୋମାଞ୍ଚ ଜଣେଇ ଥିଲା, ମାନେ ଶରୀର ଉପରେ କୁମ୍ପଳି ଚାଡ଼ିଥିଲା।
ନିଶୀଥିନୀଷୁ ଶିଶିରେ ଶ୍ରଯଂତୀ ସାରସଂ ରସମ୍
ଶୀତଳ ରାତିରେ ସେ ପଦ୍ମର ରସକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିଲା।
ମନସ୍ଵିନାମପି ମନୋରାଗତାଂ ସୃଜତେ ମଧୌ
ଯେଉଁ ଋତୁ ଦୃଢ଼ ମନ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମନକୁ ମଧ୍ୟ ଆକର୍ଷିତ କରେ, ସେ ମଧୁମାସରେ ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ ରହିଲା।
ଵସଂତେ ନିଵସଂତୀ ସା ଵନେ ବାଲାଚଲଂମନଃ
ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ସେ ଝିଅ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିଲା, ତାଙ୍କର ମନ ଶିଶୁ ପରି ଅଚଳ ରହିଲା।
ବଂଧୁଜୀଵେଽଧରରୁଚିଂ କଲହଂସେ କଲାଗତୀଃ
ବନ୍ଧୁଜୀବ ଫୁଲରେ ନିଜ ଠୋଠର ରଙ୍ଗ ଦେଖିଲା, କଳହଂସର ଡାକରେ ନିଜ ସ୍ୱରର ମାଧୁର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲା।
ଅପାସ୍ତଭୋଗସଂପର୍କା ଭୋଗିନାଂ ଵୃତ୍ତିମାଶ୍ରିତା
ସେ ସମସ୍ତ ଭୋଗବିଲାସର ସଂସ୍ପର୍ଶ ଛାଡ଼ି, ସାପର ଭଳି ଜୀବନ ଅନୁସରଣ କଲା।