ପ୍ରତ୍ଯବ୍ଦଂ ନିର୍ମଲାନି ସ୍ଯୁସ୍ତୀର୍ଥରାଜ ସମାଗମାତ୍
ପ୍ରତିବର୍ଷ, ତୀର୍ଥରାଜ ପ୍ରୟାଗରେ ସମାଗମ ହେବାରୁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
ମହାଘିନାଂ ମହାଘଂ ଚ ହରେତ୍ପାଂଚନଦାଦ୍ବଲାତ୍ ତମେକମଜ୍ଜନାଦୂର୍ଜେ ତ୍ଯଜେତ୍ପଂଚନଦେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ପଞ୍ଚନଦର ଶକ୍ତିରେ, ମହାପାପୀଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ପାପ ମିଟିଯାଏ; ପଞ୍ଚନଦରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ଯଥା ପଂଚନଦୋତ୍ପତ୍ତିସ୍ତଥା ଚ କଥଯାମ୍ଯହମ୍
ପଞ୍ଚନଦର ଉତ୍ପତ୍ତି ଯେପରି, ସେପରି ମୁଁ କଥା କହିବି।
ପୁରା ଵେଦଶିରା ନାମ ମୁନିରାସୀନ୍ମହାତପାଃ
ପୁରୁଣା ଦିନରେ ବେଦଶିରା ନାମକ ଏକ ମହାତପସ୍ବୀ ଋଷି ଥିଲେ।
ତପସ୍ଯତସ୍ତସ୍ଯ ମୁନେଃ ପୁରୋଦୃଗ୍ଗୋଚରଂ ଗତା 4.2.59.
ସେ ଋଷି ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ଜଣେ ମହିଳା ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ତସ୍ଯା ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ପରିକ୍ଷୁବ୍ଧଂ ମୁନେର୍ମନଃ
ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ଋଷିଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା।
ଦୂରାଦେଵ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ତମୃଷିଂ ସାଭ୍ଯଭାଷତ
ସେ ମହିଳା ଦୂରରୁ ଋଷିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କଥା କହିଲେ।
ନାପରାଧ୍ନୋମ୍ଯହଂ କିଂଚିନ୍ମହୋଗ୍ରତପସାଂନିଧେ
ମୁଁ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିନାହିଁ, ହେ ଭୟଙ୍କର ତପସ୍ୟାର ଧାମ।
ମୁନୀନାଂ ମାନସଂ ପ୍ରାଯୋ ଯତ୍ପଦ୍ମାଦପି ତନ୍ମୃଦୁ
ଋଷିମାନଙ୍କର ମନ ସାଧାରଣତଃ ପଦ୍ମଫୁଲରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ କୋମଳ ହୁଏ।
ଇତି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵଚସ୍ତସ୍ଯାଃ ଶୁଚେରପ୍ସରସୋ ମୁନିଃ
ସେ ପବିତ୍ର ଅପ୍ସରାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଋଷି...
ଉଵାଚ ଚ ପ୍ରସନ୍ନାତ୍ମା ଶୁଚେ ଶୁଚିରସି ଧ୍ରୁଵମ୍
ସେ ସ୍ଥିର ମନେ କହିଲେ, "ହେ ପବିତ୍ରେ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ପବିତ୍ର, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।"
ଵହ୍ନିସ୍ଵରୂପା ଲଲନା ନଵନୀତ ସମଃ ପୁମାନ୍
ନାରୀ ଅଗ୍ନି ସ୍ୱରୂପ, ପୁରୁଷ ତାଜା ମଖନ ପରି।
ସ୍ନିହ୍ଯେଦୁଦ୍ଧୃତସାରୋପି ଵହ୍ନେଃ ସଂସ୍ପର୍ଶମାପ୍ଯ ଵୈ
ମଖନର ମଧ୍ୟ ମୂଳ ଉପାଦାନ ନେଇ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ, ଅଗ୍ନି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଗଳିଯାଏ।
ଅତଃ ଶୁଚେ ନ ଭେତଵ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଶୁଚି ମନୋଗତେ
ତେଣୁ, ହେ ପବିତ୍ର ମନବଳୀ, ତୁମେ ଭୟ କରିବାକୁ ଦରକାର ନାହିଁ, କାରଣ ତୁମର ମନ ସଦା ପବିତ୍ର।
ସ୍ଖଲନାନ୍ନ ତଥା ହାନିରକାମାତ୍ତପସୋ ମୁନେଃ 4.2.59.
ଅଚେତନ ଭୁଲରୁ ଅଭିଲାଷାହୀନ ମୁନିଙ୍କର ତପସ୍ୟାର କୌଣସି କ୍ଷତି ହୁଏ ନାହିଁ।
କୋପାତ୍ତପଃ କ୍ଷଯଂ ଯାତି ସଂଚିତଂ ଯତ୍ସୁକୃଚ୍ଛ୍ରତଃ
କିନ୍ତୁ କ୍ରୋଧରୁ, ଯେ ତପସ୍ୟା ଦୁଃଖରେ ସଂଚିତ ହୋଇଥାଏ, ସେ ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଅମର୍ଷେ କର୍ଷତି ମନୋ ମନୋଭୂ ସଂଭଵଃ କୁତଃ
ଅସହିଷ୍ଣୁତାରେ ମନ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ମନର ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ କେଉଁଠୁ ଆସିପାରିବ?
ଜ୍ଵଲତୋ ରୋଷଦାଵାଗ୍ନେଃ କ୍ଵ ଵା ଶାଂତିତରୋଃ ସ୍ଥିତିଃ
କ୍ରୋଧର ଦାହିଁ ଅଗ୍ନିରେ ଶାନ୍ତିର ଗଛ କେଉଁଠି ଟିକିପାରିବ?
ତସ୍ମାତ୍ସର୍ଵପ୍ରଯତ୍ନେନ ପ୍ରତୀପଃ ପ୍ରତିଘାତୁକଃ
ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ କ୍ରୋଧକୁ ବିରୋଧ କରିବା ଓ ଦମନ କରିବା ଉଚିତ।
ଇଦାନୀଂ ଶୃଣୁ କଲ୍ଯାଣି କର୍ତଵ୍ଯଂ ଯତ୍ତ୍ଵଯା ଶୁଚେ
ଏବେ, ହେ ଶୁଭେ, ତୁମେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ଶୁଣ।
ଏତସ୍ମିନ୍ରକ୍ଷିତେ ଵୀର୍ଯେ ପରିସ୍କନ୍ନେ ତ୍ଵଦୀକ୍ଷଣାତ୍
ଏହି ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପବିତ୍ର ହେଲେ,
ଇତ୍ଯୁକ୍ତା ତେନ ମୁନିନା ପୁନର୍ଜାତେଵ ସାପ୍ସରାଃ
ଏପରି ମୁନିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ଅପ୍ସରା ନବଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପରି ଲାଗିଲା।
ଅଥ କାଲେନ ଦିଵ୍ଯସ୍ତ୍ରୀ କନ୍ଯାରତ୍ନମଜୀଜନତ୍
ତାପରେ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ, ସେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
ତସ୍ଯୈଵ ଵେଦଶିରସ ଆଶ୍ରମେ ତାଂ ନିଧାଯ ସା 4.2.59.
ସେ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ଭେଦଶିରାସଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ରଖିଦେଲେ।
ତାଂ ଚ ଵେଦଶିରାଃ କନ୍ଯାଂ ସ୍ନେହେନ ସମଵର୍ଧଯତ୍
ଭେଦଶିରାସ ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ସ୍ନେହରେ ପାଳିଲେ।
ମୁନିର୍ନାମ ଦଦୌ ତସ୍ଯୈ ଧୂତପାପେତି ଚାର୍ଥଵତ୍
ମୁନି ସେଇ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ନାମ 'ଧୂତପାପା' ଦେଲେ, ଅର୍ଥାତ୍ ଯାହାଙ୍କର ପାପ ଧୋଇଯାଇଛି।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣଶୋଭାଢ୍ଯାଂ ସର୍ଵାଵଯଵ ସୁଂଦରୀମ୍
ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଶୋଭିତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର।
ଦିନେଦିନେ ଵର୍ଧମାନାଂ ତାଂ ପଶ୍ଯନ୍ମୁମୁଦେ ଭୃଶମ୍
ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଦେଖି, ସେ ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଅଥାଷ୍ଟଵାର୍ଷିକୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତାଂ କନ୍ଯାଂ ସ ମୁନୀଶ୍ଵରଃ
ତାହାଁକୁ ଅଠ ବର୍ଷର କନ୍ୟା ଦେଖି, ସେ ମହାମୁନି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
କସ୍ମୈ ଦଦ୍ଯାଵରାଯ ତ୍ଵାଂ ତ୍ଵମେଵାଖ୍ଯାହି ତଂ ଵରମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ କାହାକୁ ଦେଉଁ, ମୋ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟା? ତୁମେ ନିଜେ କହ, କେଉଁଠି ତୁମର ଇଚ୍ଛା।