ତୀର୍ଥଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀନୃସିଂହାଖ୍ଯଂ ଗୋପିଗୋଵିଂଦ ଦକ୍ଷିଣେ
ଗୋପୀଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀନରସିଂହ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ତଦଗ୍ରେ ଶେଷତୀର୍ଥଂ ଚ ଶେଷମାଧଵସନ୍ନିଧୌ
ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଶେଷତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ଶେଷମାଧବଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି।
ଶଂଖମାଧଵତୀର୍ଥଂ ଚ ତଦଵାଚ୍ଯାଂ ସୁନିର୍ମଲମ୍ 4.2.58.
ସେଠାରେ ଶଂଖମାଧବ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ବହୁତ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅଛି।
ତଦଗ୍ରେ ଚ ହଯଗ୍ରୀଵଂ ତୀର୍ଥଂ ପରମପାଵନମ୍
ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ହୟଗ୍ରୀବ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ସର୍ବୋତ୍ତମ ପବିତ୍ର।
ପିଂଡଂ ଚ ତତ୍ର ନିର୍ଵାପ୍ଯ ହଯଗ୍ରୀଵସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ ହାଯଗ୍ରୀଵୀଂ ଶ୍ରିଯଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସମୁଚ୍ଯେତ ସପୂର୍ଵଜଃ
ସେଠାରେ ହୟଗ୍ରୀବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ, ହୟଗ୍ରୀବଙ୍କ ଶ୍ରୀ ଲାଭ ହୁଏ ଏବଂ ପୂର୍ବଜମାନେ ସହିତ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଭୂମୌ ତିଲାଂତରାଯାଂ ଯତ୍ତତ୍ର ତୀର୍ଥାନ୍ଯନେଶଃ
ପୃଥିବୀରେ ତିଳ ଚାଷ ହେଉଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟାନାଂ ତୁ ତୀର୍ଥାନାମେତେଷାଂ କଲଶୋଦ୍ଭଵ ଇଦାନୀଂ ପ୍ରସ୍ତୁତଂ ଵିପ୍ର ଶୃଣୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତେଗ୍ରତଃ
ଏହି ଉଲ୍ଲେଖିତ ତୀର୍ଥମାନେ କଳଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବେ ମୁଁ ଏଗୁଡିକୁ କ୍ରମରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଶୁଣ।
ତସ୍ଯାଂ ମୂର୍ତୌ ସମାଵେଶ୍ଯ କୈଶଵ୍ଯାମଥ କେଶଵଃ
ତାହା ମୂର୍ତ୍ତିରେ କେଶବ ପ୍ରବେଶ କରି, କୈଶବ୍ୟା ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
କ୍ଵ ନିର୍ଗତଂ ଚ ହରିଣା ପ୍ରାପ୍ଯ କାଶୀଂ ଷଡାନନ
ହେ ଷଡ଼ାନନ, ସେ କେଉଁଠି ଗଲା ଏବଂ ହରି କିପରି କାଶୀକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ?
ବ୍ରୁଵେ ତତ୍କାରଣମିତି କ୍ଷଣମାତ୍ରଂ ନିଶାମଯ
ମୁଁ ଏହାର କାରଣ କହିବି, କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଶୁଣ।
ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସଂଭାରୈଃ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵାରାଣସୀଂ ପୁରୀମ୍
ପୁଣ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ ଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ବାରାଣସୀ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଅତଃ ପ୍ରତିକୃତିଃ ସ୍ଵୀଯା ତତ୍ର କାଶ୍ଯାଂ ମୁରାରିଣା 4.2.58.
ତେଣୁ ମୁରାରି ନିଜ ରୂପ କାଶୀରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
କିଂଚିତ୍କାଶ୍ଯା ଉଦୀଚ୍ଯାଂ ଚ ଗତ୍ଵା ଦେଵେନ ଚକ୍ରିଣା
କାଶୀର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ କିଛି ଦୂର ଯାଇ, ଚକ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ଏହି କାମ କଲେ।
ତତସ୍ତୁ ସୌଗତଂ ରୂପଂ ଶିଶ୍ରାଯ ଶ୍ରୀପତିଃ ସ୍ଵଯମ୍
ତାପରେ ଶ୍ରୀପତି ନିଜେ ବୌଦ୍ଧ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
ଶ୍ରୀଃ ପରିଵ୍ରାଜିକା ଜାତା ନିତରାଂ ସୁଭଗାକୃତିଃ
ଶ୍ରୀ ଏକ ଚରିତ୍ରବନ୍ତୀ ସନ୍ନ୍ୟାସିନୀ ହେଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଆକୃତିରେ।
ଵିଶ୍ଵଯୋନିଂ ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀଂ ନ୍ଯସ୍ତହସ୍ତାଗ୍ରପୁସ୍ତକାମ୍
ସେ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମାତୃକା ଓ ଜଗତର ଧାରଣକାରିଣୀ, ହାତର ଆଗରେ ପୁସ୍ତକ ଧରିଥିଲେ।
ଅତ୍ଯଦ୍ଭୁତ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ନିଃସ୍ପୃହଃ ସର୍ଵଵସ୍ତୁଷୁ
ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଏହି ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ଜିନିଷରେ ଅସକ୍ତ ଥିଲେ।
ଅପୃଚ୍ଛତ୍ପରମଂ ଧର୍ମଂ ସଂସାରଵିନିମୋଚକମ୍
ସେ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ।
ଧର୍ମାର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରକୁଶଲଂ ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନଶାଲିନମ୍
ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ନିପୁଣ।
ସ୍ତଂଭନୋଚ୍ଚାଟନାକୃଷ୍ଟି ଵଶୀକର୍ମାଦିକୋଵିଦମ୍
ସ୍ଥମ୍ଭନ, ଉଚ୍ଛାଟନ, ଆକୃଷ୍ଟି ଓ ବଶୀକରଣ ଆଦି କଳାରେ ପ୍ରବୀଣ।
ପୀତତଦ୍ଗୀତପୀଯୂଷ ମୃଗପୂଗୈରୁପାସିତମ୍
ତାଙ୍କର ଗୀତର ଅମୃତ ପାନ କରି, ମୃଗମାନ୍ୟ ଦଳ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଵୃକ୍ଷୈରପି ପତତ୍ପୁଷ୍ପଚ୍ଛଲୈଃକୃତସମର୍ଚନମ୍ 4.2.58.
ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଫୁଲ ଝରାଇ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଶିଷ୍ଯଂ ଵିନଯକୀର୍ତିଂ ତଂ ମହାଵିନଯଭୂଷଣମ୍
ସେ ଶିଷ୍ୟ, ବିନୟକୀର୍ତ୍ତି, ମହାବିନୟର ଭୂଷଣ ଥିଲେ।
ଅନାଦିସିଦ୍ଧଃ ସଂସାରଃ କର୍ତୃକର୍ମଵିଵର୍ଜିତଃ
ସଂସାର ଆଦିହୀନ ଏବଂ ସିଦ୍ଧ, କର୍ତ୍ତା କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମାଦିସ୍ତଂବପର୍ଯଂତଂ ଯାଵଦ୍ଦେହନିବଂଧନମ୍
ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଥମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଶରୀରର ବନ୍ଧନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମଵିଷ୍ଣୁରୁଦ୍ରାଦ୍ଯାସ୍ତଥାଖ୍ଯା ଦେହିନାମିମାଃ
ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ, ସେମାନେ ଏହି ଦେହଧାରୀମାନେ।
ଦେହୋ ଯଥା ସ୍ମଦାଦୀନାଂ ସ୍ଵକାଲେନ ଵିଲୀଯତେ
ଯେପରି ମୋ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଶରୀର ନିଜ ନିଜ ସମୟରେ ଲୟ ହୁଏ,
ଵିଚାର୍ଯମାଣେ ଦେହେସ୍ମିନ୍ନକିଂଚିଦଧିକଂ କ୍ଵଚିତ୍
ଏହି ଶରୀରକୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖିଲେ, କେଉଁଠି ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ।
ନିଜାହାରପରୀମାଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସର୍ଵୋପି ଦେହଭୃତ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ନିଜ ଆହାର ଯେତେକ ଦରକାର, ସେତେକ ମାତ୍ରାରେ ହିଁ ପାଏ।
ଯଥା ଵିତୃଷିତାଃ ସ୍ଯାମ ପୀତ୍ଵା ପେଯଂ ମୁଦା ଵଯମ୍
ଯେପରି ଆମେ ଆନନ୍ଦରେ ପାନୀୟ ପିଇ ତୃଷ୍ଣା ମୁକ୍ତ ହୁଅଁ,