ଅପାସ୍ଯ ସୋଦରାନ୍ଦାରାନ୍ପୁତ୍ରଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଗୃହଂ ଵସୁ
ଭାଇ, ଜାଣ, ପୁଅ, ଜମି, ଘର, ଧନ ଛାଡିଦେଇ,
ମରଣାଦପି ନୋ କାଶ୍ଯାଂ ଭଯଂ ଯତ୍ର ମନାଗପି
କାଶୀରେ ମୃତ୍ୟୁର ଭୟ ଗୋଟିଏ ଅଣୁ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।
ମରଣଂ ମଂଗଲଂ ଯତ୍ର ଵିଭୂତିର୍ଯତ୍ର ଭୂଷଣମ୍
ଯେଉଁଠି ମୃତ୍ୟୁ ମଙ୍ଗଳମୟ, ଯେଉଁଠି ବିଭୂତି ଏକ ଅଳଙ୍କାର,
ନିର୍ଵାଣରମଣୀ ଯତ୍ର ରଂକଂ ଵାଽରଂକମେଵ ଵା
ଯେଉଁଠି ମୋକ୍ଷ ରମଣୀୟ, ଚାହେଁ ଗରିବ ହେଉ କି ବଡ଼ ଗରିବ ହେଉ।
ମୃତାନାଂ ଯତ୍ର ଜଂତୂନାଂ ନିର୍ଵାଣପଦମୃଚ୍ଛତାମ୍
ଯେଉଁଠି ମୃତ ଜୀବଗୁଡ଼ିକ ମୁକ୍ତିର ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି,
ଯତ୍ର କାଶ୍ଯାଂ ମୃତୋ ଜଂତୁର୍ବ୍ରହ୍ମନାରାଯଣାଦିଭିଃ 4.2.53.
ଯେଉଁଠି କାଶୀରେ ମୃତ ଜୀବ, ବ୍ରହ୍ମା, ନାରାୟଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଯାଆନ୍ତି,
ଯତ୍ର କାଶ୍ଯାଂ ଶଵତ୍ଵେପି ଜଂତୁର୍ନାଶୁଚିତାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ଯେଉଁଠି କାଶୀରେ ମୃତ ଦେହ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଜୀବ ଅଶୁଚିତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ,
ଯସ୍ତୁ କାଶୀତି କାଶୀତି ଦ୍ଵିସ୍ତ୍ରିର୍ଜପତି ପୁଣ୍ଯଵାନ୍
ଯିଏ 'କାଶୀ, କାଶୀ' ଦୁଇ ବା ତିନିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ଶୁଭକର୍ମା ଥାଏ,
ଯେନ କାଶୀ ହୃଦି ଧ୍ଯାତା ଯେନ କାଶୀହ ସେଵିତା
ଯିଏ ହୃଦୟରେ କାଶୀକୁ ଧ୍ୟାନ କରିଛି, ଏଠାରେ କାଶୀକୁ ସେବନ କରିଛି,
କାଶୀଂ ଯଃ ସେଵତେ ଜଂତୁର୍ନିର୍ଵିକଲ୍ପେନ ଚେତସା
ଯିଏ ଅବିଚଳ ମନରେ କାଶୀକୁ ସେବା କରେ,
ସ୍ଵଯଂ ଵସ୍ତୁମଶକ୍ତୋପି ଵାସଯେତ୍ତୀର୍ଥଵାସିନମ୍
ସେ ନିଜେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୀର୍ଥରେ ବସୁଥିବାକୁ ଅନ୍ୟକୁ ବସାଇବା ଉଚିତ,
କାଶ୍ଯାଂ ଵସଂତି ଯେ ଧୀରା ଆପଂଚତ୍ଵ ଵିନିଶ୍ଚଯାଃ
ଯେଉଁ ଧୀର ଲୋକେ କାଶୀରେ ବସନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବା ନିଶ୍ଚିତ ଜାଣିଛନ୍ତି,
ଇତ୍ଥଂ ଵିମୃଶ୍ଯ ବହୁଶଃ ସ୍ଥାଣୁର୍ଵାରାଣସୀଗୁଣାନ୍
ଏପରି ଭାବରେ ବାରମ୍ବାର ବାରାଣସୀର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଷ୍ଠାଣୁ (ଶିବ),
ତାରକତ୍ଵଂ ସମାଗଚ୍ଛ ଗଚ୍ଛାତି ସ୍ଵଚ୍ଛମାନସ
ତାରକ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଶୁଭ ମନରେ ଯାଆନ୍ତି,
ତିଲପର୍ଣ ସ୍ଧୂଲକର୍ଣ ଦୃମିଚଂଡ ପ୍ରଭାମଯ
ତିଳପର୍ଣ୍ଣ, ଧୂଳକର୍ଣ୍ଣ, ଦୃମିଚଣ୍ଡ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରଭାରେ,
ଵୀରଭଦ୍ର କିରାତାଖ୍ଯ ଚତୁର୍ମୁଖ ନିକୁଂଭକ 4.2.53.
ବୀରଭଦ୍ର, କିରାତ ନାମକ, ଚତୁର୍ମୁଖ, ନିକୁମ୍ଭକ,
ନାଦ୍ରୀଣାଂ ନ ସମୁଦ୍ରାଣାଂ ନ ଦ୍ରୁମାଣାଂ ମହୀଯସାମ୍ 4.2.53.
ନ ପାହାଡ଼, ନ ସାଗର, ନ ବଡ଼ ବୃକ୍ଷମାନେ,
ତାରକେଶଂ ମହାଲିଂଗଂ ତାରକାଖ୍ଯୋ ଗଣୋତ୍ତମଃ 4.2.53.
ତାରକେଶ, ମହାଲିଙ୍ଗ, ତାରକ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଣ,
ସ୍କଂଦ ଉଵାଚ କୁଂଭସଂଭଵ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୋତ୍ଵଵହିତୋ ଭଵାନ୍
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ: କୁମ୍ଭର ପୁତ୍ର, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି; ତୁମେ ମନ ଦେଇ ଶୁଣିବା,
କପର୍ଦୀ ନାମ ଗଣପଃ ଶଂଭୋରତ୍ଯଂତଵଲ୍ଲଭଃ
କପର୍ଦ୍ଦୀ ନାମକ ଗଣପା, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରିୟତମ,
କୁଂଡଂ ଚଖାନ ତସ୍ଯାଗ୍ରେ ଵିମଲୋଦକ ସଂଜ୍ଞକମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ପୋକର ଖୋଦିଲେ, ଯାହାକୁ 'ବିମଳୋଦକ' ନାମ ଦେଇଥିଲେ,
ଇତିହାସଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତତ୍ର ତ୍ରେତାଯୁଗେ ପୁରା
ମୁଁ ଏଠାରେ ତ୍ରେତାଯୁଗର ପୁରାତନ କଥା କହିବି,
ଏକଃ ପାଶୁପତ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵାଲ୍ମୀକିରିତି ସଂଜ୍ଞିତଃ
ପାଶୁପତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ 'ବାଲ୍ମୀକି' ନାମରେ ଜଣାଯାଉଥିଲା।
ଏକଦା ସ ହି ହେମଂତେ ମାର୍ଗେ ମାସି ତପୋଧନଃ
ଏକ ଦିନ ହେମନ୍ତ ଋତୁରେ, ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ, ସେ ତପସ୍ୟାରେ ଲଗିଥିଲେ।
ଚକାର ଭସ୍ମନା ସ୍ନାନମାପାଦତଲମସ୍ତକମ୍
ସେ ପାଦଘୁଅଠୁ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭସ୍ମରେ ସ୍ନାନ କଲେ।
ନ୍ଯସ୍ତମସ୍ତକପାଂସୁଶ୍ଚ ସଂଧ୍ଯାମାଧ୍ଯାତ୍ମିକୀଂ ସ୍ମରନ୍
ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ନମାଇ, ସେ ଆତ୍ମିକ ସନ୍ଧ୍ୟା ଧ୍ୟାନକୁ ସ୍ମରଣ କରିଥିଲେ।
କୃତ୍ଵା ସଂହାରମାର୍ଗେଣ ସପ୍ରମାଣଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାମ୍
ସେ ବିଧିମତ ଭାବେ ସଂହାର ପଥରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ।
ପ୍ରଣଵଂ ପୁରତଃ କୃତ୍ଵା ଷଡ୍ଜାଦିସ୍ଵରଭେଦତଃ 4.2.54.
ସେ ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ରକୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଷଡ୍ଜ ଆଦି ସ୍ୱରଗୁଡିକୁ ଭିନ୍ନ କରିଥିଲେ।
ଅଂଗହାରୈର୍ମନୋହାରି ଚାରୀ ମଂଡଲସଂଯୁତମ୍
ମନୋହର ଅଙ୍ଗ ଭଙ୍ଗି, ଶୁଭ୍ର ଚାଳ ଓ ମଣ୍ଡଳ ଚଳାଣ ସହିତ ସେ ଚାଲିଥିଲେ।
ଅଦ୍ରାକ୍ଷୀଦ୍ରାକ୍ଷସଂ ଘୋରମତୀଵ ଵିକୃତାକୃତିମ୍
ସେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାର ଦେହ ବହୁତ ବିକୃତ ଥିଲା।