କୁଂଡଂ ତତ୍ରୈଵ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ନପନକର୍ମଣେ
ସେଠାରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ପାଇଁ ଜଳପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ।
ମହୋଦରୋପି ତତ୍ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ଶିଵଧ୍ଯାନପରାଯଣଃ
ସେଠାର ପୂର୍ବଦିଗରେ ମହୋଦର ନାମକ ଜଣେ, ଯିଏ ଶିବଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ, ବସିଛନ୍ତି।
ମହୋଦରେଶ୍ଵରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାରାଣସୀରେ ମହୋଦରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ,
ଘଂଟାକର୍ଣ ହ୍ରଦେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯାସେଶ୍ଵରଂ ଵିଭୁମ୍
ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଭାବେ ବ୍ୟାସେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ,
ଘଂଟାକର୍ଣେ ମହାତୀର୍ଥେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ
ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣର ମହାତୀର୍ଥରେ ନିୟମ ମାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ,
ନିମଜ୍ଜ୍ଯାଦ୍ଯାପି ତତ୍କୁଂଡେ କ୍ଷଣ ଯୋଵହିତୋ ଭଵେତ୍
ଏଯାଁ ସୁଦ୍ଧା, ଯିଏ କି ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମନ ଲଗାଇ ଡୁବିଯାଏ,
ଵଦଂତି ପିତରଃ କାଶ୍ଯାଂ ଘଂଟାକର୍ଣେମଲେଜଲେ 4.2.53.
ପିତୃମାନେ କହନ୍ତି, 'କାଶୀରେ ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣର ସୁଧ୍ଧ ଜଳରେ—'
ଯଦ୍ଵଂଶ୍ଯା ମୁନଯଃ କାଶ୍ଯାଂ ଘଂଟାକର୍ଣେ ମହାହ୍ରଦେ
ତୁମ ବଂଶର ଋଷିମାନେ କାଶୀରେ ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣର ମହାହ୍ରଦରେ,
ଵିସିସ୍ମାଯ ସ୍ମରଦ୍ଵେଷ୍ଟା ମୌଲିମାଂଦୋଲଯନ୍ମୁହୁଃ
କାମକୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ଭଗବାନ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡି, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଘୋଡ଼ାଇ ଘୋଡ଼ାଇ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ମନସ୍ଯେଵ ହରଃ ସ୍ମିତ୍ଵା ପୁନଃପୁନଃ
ଏବଂ ହର, ପୁନିପୁନି ହସି, ମନରେ କହିଲେ—
ପୁରାଵିଦଃ ପ୍ରଶଂସଂତି ତ୍ଵାଂ ମହାମୋହହାରିଣୀମ୍
ପୁରାତନ ବିଦ୍ୟାକୁ ଜାଣିଥିବାମାନେ ତୁମକୁ ବଡ଼ ମୋହ ଦୂର କରୁଥିବା ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି।
ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ସର୍ଵାନ୍ଭଵତୀ ମୋହଯିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଠାଇବି; ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବ।
ତଥାପି ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯାମି ଯାଵାନ୍ମେସ୍ତି ପରିଚ୍ଛଦଃ
ତଥାପି, ମୋ ପାଖରେ ଯେତେ ଚାକରିଆଛି, ସେମାନଙ୍କୁ ପଠାଇବି।
ନୋଦ୍ଯମାଦ୍ଵିରତିଃ କାର୍ଯା କ୍ଵାପି କାର୍ଯେ ଵିଚକ୍ଷଣୈଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ କୌଣସି କାମରେ କେବେ ଉଦ୍ୟମ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଶୀତୋଷ୍ଣଭାନୂ ସ୍ଵର୍ଭାନୁ ଗ୍ରସ୍ତାଵପି ନଭୋଂଗଣେ
ଆକାଶରେ ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ,
ଦୈଵଂ ପୂର୍ଵକୃତଂ କର୍ମ କଥ୍ଯତେ ନେତରତ୍ପୁନଃ 4.2.53.
ଭାଗ୍ୟ ପୂର୍ବଜନ୍ମର କର୍ମର ଫଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ଭାଜନୋପସ୍ଥିତଂ ଦୈଵାଦ୍ଭୋଜ୍ଯଂ ନାସ୍ଯଂ ସ୍ଵଯଂ ଵିଶେତ୍
ଭାଗ୍ୟରେ ଥିବା ଖାଦ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜେ ମୁହଁକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।
ଇତ୍ଯୁଦ୍ଯମଂ ସମର୍ଥ୍ଯେଶୋ ନିଶ୍ଚିତଂ ଦୈଵଜିତ୍ଵରମ୍
ଏଭଳି ଭାବରେ, ସମର୍ଥ୍ୟର ମାଲିକ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଉଦ୍ୟମ ନିଶ୍ଚିତ ଭାଗ୍ୟଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସୋମନଂଦୀ ନଂଦିଷେଣଃ କାଲପିଂଗଲକୁକ୍କୁଟାଃ
ସୋମାନନ୍ଦୀ, ନନ୍ଦିଷେଣ, କାଳପିଙ୍ଗଳ ଓ କୁକୁଟା—
ତେପି ସ୍ଵନାମ୍ନା ଲିଂଗାନି ଶଂଭୁସଂତୁଷ୍ଟି କାମ୍ଯଯା
ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନାମରେ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଇଚ୍ଛାରେ।
ସୋମନଂଦୀଶ୍ଵରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଲିଂଗଂ ନଂଦଵନେ ପରମ୍
ନନ୍ଦବନରେ ସୋମାନନ୍ଦୀଶ୍ୱର ନାମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖି,
ତଦୁତ୍ତରେ ଵିଲୋକ୍ଯାଥ ନଂଦିଷେଣେଶ୍ଵରଂ ନରଃ
ତାହାର ଉତ୍ତରେ ଏକ ମନୁଷ୍ୟ ନନ୍ଦିଷେଣେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଦେଖେ।
କାଲେଶ୍ଵରଂ ମହାଲିଂଗଂ ଗଂଗାଯାଃ ପଶ୍ଚିମୋତ୍ତରେ
ଗଙ୍ଗାର ପଶ୍ଚିମ-ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବଡ କାଳେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗ ଅଛି।
ପିଂଗଲେଶ୍ଵରମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ କାଲେଶାତ୍କିଂଚିଦୁତ୍ତରେ
କାଳେଶ୍ୱରର ଅଳ୍ପ ଉତ୍ତରେ ପିଙ୍ଗଲେଶ୍ୱରକୁ ପୂଜିବା ପରେ,
କୁକ୍କୁଟେଶ୍ଵର ଲିଂଗସ୍ଯ ଯେତ୍ର ଭକ୍ତିଂ ଵିତନ୍ଵତେ
ଯେଉଁଠି କୁକୁଟେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରାଯାଏ,
ଆନଂଦକାନନଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଥିତେଷୁ ସ୍ଥାଣୁରବ୍ରଵୀତ୍ ।। 4.2.53.
ଆନନ୍ଦକାନନକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେମାନେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବାବେଳେ, ସ୍ଥାଣୁ କଥା କହିଲେ।
କାର୍ଯମସ୍ମାକମେଵୈତଦ୍ଯଦି ସମ୍ଯଗ୍ଵିମୃଶ୍ଯତେ
ଏହି କଥାକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବିଚାର କଲେ, ଏହା ଆମର କାମ ଅଟୁଟ।
ପ୍ରମଥେଷୁ ପ୍ରଵିଷ୍ଟେଷୁ ମାଯାଵୀର୍ଯମହତ୍ସ୍ଵପି
ପ୍ରମଥମାନେ ମାୟା ଓ ଶକ୍ତିରେ ବଡ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
କ୍ରମେଣ ପ୍ରେଷଯିଷ୍ଯାମି ଯୋସ୍ତି ମେ ସ୍ଵପରିଚ୍ଛଦଃ
କ୍ରମକ୍ରମେ ମୋର ନିଜ ଦଳର ଯେଉଁଠି ଅଛି, ସେମାନେକୁ ପଠାଇବି।
ସଂପ୍ରଧାର୍ଯେତି ହୃଦଯେ ଦେଵଦେଵେନ ଶୂଲିନା
ଏଭଳି ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୃଦୟରେ ନେଇ, ଦେବଦେବ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ କଥା କହିଲେ।