କାଶୀପ୍ରଵୃତ୍ତିଂ ନୋ ଜାନେ ଦିଵୋଦାସନୃପସ୍ଯ ଚ
ମୁଁ କାଶୀର କଥା ଓ ଦିଵୋଦାସ ରାଜାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣିନି ।
ଶଂକୁକର୍ଣମହାକାଲୌ କାଲସ୍ଯାପି ପ୍ରକଂପନୌ
ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ଓ ମହାକାଳ, ସେମାନେ କାଳକୁ ମଧ୍ୟ ଉପ୍ରେମାନେ ।
କୃତପ୍ରତିଜ୍ଞୌ ତୋ(?) ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵାରାଣସୀଂ ପୁରୀମ୍
ସଂକଳ୍ପ କରିବା ପରେ, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର କାଶୀ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଯଥୈଂଦ୍ରଜାଲିକୀଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଯାମିହ ଵିଚକ୍ଷଣଃ
ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରର ମାୟା ପରି ଭ୍ରମ ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠାରେ ମାୟା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ଅହୋ ମୋହସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯମହୋ ଭାଗ୍ଯଵିପର୍ଯଯଃ
ହାଁ, ମୋହର ମହାତ୍ମ୍ୟ କେତେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ! ହାଁ, ଭାଗ୍ୟର ବିପରୀତ ଫଳ!
ତତ୍ଯଜେ ଯୈରିଯଂ କାଶୀ ମହାଶୀର୍ଵାଦଭୂଭିକା
ଯେଉଁମାନେ ଏହି କାଶୀ, ମହାଶୀର୍ବାଦର ଭୂମି, ଛାଡିଦେଇଥିଲେ—
ଯତ୍ର ସର୍ଵାଵଭୃଥତଃ ସ୍ନାନମାତ୍ରଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ 4.2.53.
ଯେଉଁଠି ଏକ ନିମ୍ନାନ୍ତର ସ୍ନାନ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶୁଧି ସ୍ନାନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ଯତ୍ରୈକପୁଷ୍ପଦାନେନ ଶିଵଲିଂଗସ୍ଯ ମୂର୍ଧନି
ଯେଉଁଠି ଶିବଲିଙ୍ଗର ମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ଫୁଲ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କଲେ—
ଯତ୍ର ଦଂଡପ୍ରଣାମେନ ଅପ୍ଯେକେନ ଶିଵାଗ୍ରତଃ
ଯେଉଁଠି ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଦଣ୍ଡ ସହ ପ୍ରଣାମ କଲେ—
ଯତ୍ରୈକଦ୍ଵିଜମାତ୍ରଂ ତୁ ଭୋଜଯିତ୍ଵା ଯଥେଚ୍ଛଯା
ଯେଉଁଠି ଏକ ଦ୍ବିଜକୁ ଇଚ୍ଛାମତ କ୍ଷେମ କରି ଭୋଜନ ଦିଅନ୍ତି—
ଏକାଂ ଗାଂ ଯତ୍ର ଦତ୍ତ୍ଵା ଵୈ ଵିଧିଵଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଵୈ
ଯେଉଁଠି ଏକ ଗାଁକୁ ନିୟମାନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରନ୍ତି—
ଏକଲିଂଗଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପ୍ଯ ଯତ୍ର ସଂସ୍ଥାପିତଂ ଭଵେତ୍
ଯେଉଁଠି ଏକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଲେ, ଏହା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ—
ପରିନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ତାଵିତ୍ଥଂ ଲିଂଗେ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଦେ
ଏଭଳି ନିଶ୍ଚିତ କରି, ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ।
ଶଂକୁକର୍ଣେଶ୍ଵରଂ ଲିଂଗଂ ଶଂକୁକର୍ଣ ଗ ଣାର୍ଚିତମ୍
ଶଂକୁକର୍ଣ୍ଣ ଗଣ ଶଂକୁକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ଵିଶ୍ଵେଶାଦ୍ଵାଯୁଦିଗ୍ଭାଗେ ଶଂକୁକର୍ଣେଶ୍ଵରଂ ନରଃ
ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରର ଭାୟୁ ଦିଗରେ, ଜଣେ ମଣିଷ ଶଂକୁକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମହାକାଲେଶ୍ଵରଂ ଲିଂଗଂ ମହାକାଲଗଣାର୍ଚିତମ୍
ମହାକାଳ ଗଣ ମହାକାଳେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସର୍ଵଜ୍ଞନାଥୋଥ ପ୍ରାହୈପୀଦପରୌ ଗଣୌ ।। 4.2.53.
ଏହା ଜାଣି, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ନାଥ ତାପରେ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଗଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଘଂଟାକର୍ଣ ତ୍ଵମାଗଚ୍ଛ ମହୋଦର ମହାମତେ
"ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ, ତୁମେ ଆସ; ମହୋଦର, ବଡ଼ ମନ ଥିବା!"
ଇତ୍ଯଗସ୍ତେ ଗଣୌ ତୌ ତୁ ଗତ୍ଵା କାଶୀଂ ମହାପୁରୀମ୍
ଏଭଳି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ସେ ଦୁଇ ଗଣ, କାଶୀ ମହାନଗରକୁ ଗଲେ।
ଘଂଟାକର୍ଣେଶ୍ଵରଂ ଲିଂଗଂ ଘଂଟାକର୍ଣ ଗଣୋତ୍ତମଃ
ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ ଗଣର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
କୁଂଡଂ ତତ୍ରୈଵ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଲିଂଗସ୍ନପନକର୍ମଣେ
ସେଠାରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ପାଇଁ ଜଳପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ।
ମହୋଦରୋପି ତତ୍ପ୍ରାଚ୍ଯାଂ ଶିଵଧ୍ଯାନପରାଯଣଃ
ସେଠାର ପୂର୍ବଦିଗରେ ମହୋଦର ନାମକ ଜଣେ, ଯିଏ ଶିବଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗ୍ନ, ବସିଛନ୍ତି।
ମହୋଦରେଶ୍ଵରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବାରାଣସୀରେ ମହୋଦରେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ,
ଘଂଟାକର୍ଣ ହ୍ରଦେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯାସେଶ୍ଵରଂ ଵିଭୁମ୍
ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ ହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଭାବେ ବ୍ୟାସେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ,
ଘଂଟାକର୍ଣେ ମହାତୀର୍ଥେ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ଵିଧାନତଃ
ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣର ମହାତୀର୍ଥରେ ନିୟମ ମାନି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ,
ନିମଜ୍ଜ୍ଯାଦ୍ଯାପି ତତ୍କୁଂଡେ କ୍ଷଣ ଯୋଵହିତୋ ଭଵେତ୍
ଏଯାଁ ସୁଦ୍ଧା, ଯିଏ କି ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମନ ଲଗାଇ ଡୁବିଯାଏ,
ଵଦଂତି ପିତରଃ କାଶ୍ଯାଂ ଘଂଟାକର୍ଣେମଲେଜଲେ 4.2.53.
ପିତୃମାନେ କହନ୍ତି, 'କାଶୀରେ ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣର ସୁଧ୍ଧ ଜଳରେ—'
ଯଦ୍ଵଂଶ୍ଯା ମୁନଯଃ କାଶ୍ଯାଂ ଘଂଟାକର୍ଣେ ମହାହ୍ରଦେ
ତୁମ ବଂଶର ଋଷିମାନେ କାଶୀରେ ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣର ମହାହ୍ରଦରେ,
ଵିସିସ୍ମାଯ ସ୍ମରଦ୍ଵେଷ୍ଟା ମୌଲିମାଂଦୋଲଯନ୍ମୁହୁଃ
କାମକୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ଭଗବାନ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡି, ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଘୋଡ଼ାଇ ଘୋଡ଼ାଇ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ଉଵାଚ ଚ ମନସ୍ଯେଵ ହରଃ ସ୍ମିତ୍ଵା ପୁନଃପୁନଃ
ଏବଂ ହର, ପୁନିପୁନି ହସି, ମନରେ କହିଲେ—