କୌଶିକୋ ରାଜ୍ଯମାପ୍ଯାପି ଶ୍ରେଷ୍ଠତ୍ଵାତ୍ପକ୍ଷିଣାଂ ମୁନେ
କୌଶିକ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲେ, ମୁନି।
କ୍ରୂରାକ୍ଷୋଯଂ ଦିଵାଂଧୋଯଂ ସଦା ଵକ୍ରନଖସ୍ତ୍ଵସୌ
ସେ କ୍ରୂର ଦୃଷ୍ଟି, ଦିନେ ଅନ୍ଧ, ସଦା ବାଙ୍କା ନଖ ଥାଏ।
ଇତ୍ଥଂ ତସ୍ଯ ଗୁଣଗ୍ରାମାନ୍ଵିକଥ୍ଯ ବହୁଶଃ ଖଗାଃ
ଏଭଳି ତାଙ୍କର ଅନେକ ଗୁଣ ବାରମ୍ବାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ପକ୍ଷୀମାନେ—
କୌଶିକେଥ ତଥାଵୃତ୍ତେ ପୁତ୍ରଵୀକ୍ଷଣଲାଲସା
ଏପରି ଘଟଣାରେ, କୌଶିକ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର ହେଲେ।
ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତୁ ପ୍ରସ୍ଫୋଟ୍ଯ ଘଟସଂଭଵ
ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଗୁଡିଏ ଡିଉଁଡିଏ ଫାଟିଗଲା।
ତାଵତ୍ସର୍ଵାଣି ଗାତ୍ରାଣି ତସ୍ଯାତିମହସଃ ଶିଶୋଃ 4.2.51.
ତାହାପରେ, ସେ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଶୁର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଦେଖାଦେଲା।
ଅଂଡାନ୍ନିର୍ଗତମାତ୍ରେଣ କ୍ରୋଧାରୁଣମୁଖଶ୍ରିଯା
ଡିଉଁଡିଏରୁ ବାହାରିଲାବେଳେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ଜ୍ଵଳା ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଜନଯିତ୍ରି ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଦ୍ରଵେଯାନ୍ସ୍ଵଲୀଲଯା
ମାଆ, ତୁମେ ତୁମର ଖେଳରେ କାଦ୍ରୁର ସନ୍ତାନମାନେକୁ ଦେଖିଲେ—
ତଦନିଷ୍ପନ୍ନ ସର୍ଵାଂଗଃ ଶପାମି ତ୍ଵା ଵିହଂଗମେ
ତାହାର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଉନ୍ନତ ହୋଇନଥିବାରୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଉଛି, ହେ ପକ୍ଷୀ।
ଵେପମାନାଥ ତଚ୍ଛାପାଦିଦଂ ପ୍ରୋଵାଚ ପକ୍ଷିଣୀ
ସେ ଶାପରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ସେଇ ପକ୍ଷୀ ଏଭଳି କହିଲେ।
ଅଂଡଂ ତୃତୀଯଂ ମା ଭିଂଧି ହ୍ଯନିଷ୍ପନ୍ନଂ ମମେଵ ହି
ତୃତୀୟ ଡିଉଁଡିଏ ଭାଙ୍ଗନି, ଏହା ଏଯାଁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇନାହିଁ, ଏହା କେବଳ ମୋର।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସୋରୁଣୋଗଚ୍ଛଦୁଡ୍ଡୀଯାନଂଦକାନନମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ଦୁଃଖରେ ଉଡ଼ି ଆନନ୍ଦବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଏତତ୍ତେ ପୃଚ୍ଛତଃ ଖ୍ଯାତଂ ଵିନତା ଦାସ୍ଯକାରଣମ୍
ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ଏହି ହେଉଛି ବିନତାଙ୍କ ଦାସୀ ହେବାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାରଣ।
ଅନୂରୁତ୍ଵାଦନୂରୁର୍ଯୋରୁଣଃ କ୍ରୋଧାରୁଣୋ ଯତଃ
କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ହେବାରୁ, ତାଙ୍କୁ ଅନୂରୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତାଙ୍କର ନାମ ଅନୂରୁ।
ସୋପି ପ୍ରସନ୍ନୋ ଦତ୍ତ୍ଵାଥ ଵରାଂସ୍ତସ୍ମା ଅନୂରଵେ
ସେମାନେ ଖୁସି ହେଇ, ତାପରେ ଅନୂରୁଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ତିଷ୍ଠାନୂରୋ ମମ ରଥେ ସଦୈଵ ଵିନତାତ୍ମଜ 4.2.51.
ଅନୂରୁ, ତୁମେ ସଦା ମୋ ରଥରେ ରୁହ, ବିନତାଙ୍କ ପୁଅ।
ଅତ୍ର ତ୍ଵତ୍ସ୍ଥାପିତାଂ ମୂର୍ତିଂ ଯେ ଭଜିଷ୍ଯଂତି ମାନଵାଃ
ଏଠାରେ ତୁମେ ଥାପିଥିବା ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଯେମାନେ ପୂଜିବେ,
ଯେର୍ଚଯିଷ୍ଯଂତି ସତତମରୁଣାଦିତ୍ଯସଂଜ୍ଞକମ୍
ଏବଂ ଯେମାନେ ସଦା ଅରୁଣାଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ମାନ୍ୟ କରିବେ,
ଵ୍ଯାଧିଭିର୍ନାଭିଭୂଯଂତେ ନୋ ପସର୍ଗୈଶ୍ଚ କୈଶ୍ଚନ
ସେମାନେ କେବେ ରୋଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିବେ ନାହିଁ।
ଅଥ ସ୍ଯଂଦନମାରୋପ୍ଯ ନୀତଵାନରୁଣଂ ରଵିଃ
ତାପରେ, ରବି ଅରୁଣଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇ ନେଇଗଲେ।
ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାଯ ନମସ୍କାରଂ ଦିନେଦିନେ
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଉଠି ନମସ୍କାର କରେ,
ଅରୁଣାଦିତ୍ଯମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯଃ ଶ୍ରୋଷ୍ଯତି ନରୋତ୍ତମଃ
ଏବଂ ଯିଏ ଅରୁଣାଦିତ୍ୟଙ୍କର ମହିମା ଶୁଣେ, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ,
ସ୍କଂଦ ଉଵାଚ ଯସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ନରୋ ନୋ ଦୁଷ୍କୃତଂ ଭଜେତ୍
ସ୍କନ୍ଦ କହିଲେ: ଏହା କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକ ଖରାପ କାମ କରେନାହିଁ।
ପୁରାତ୍ର ଵୃଦ୍ଧହାରୀତୋ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ମହାତପାଃ
ପୁରୁଣା କଥା, ବରାଣସୀରେ ବୟସ୍କ ଏବଂ ତପସ୍ଵୀ ହାରିତ ନାମକ ଋଷି ଥିଲେ।
ମୂର୍ତିଂ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଶୁଭଦାଂ ଭାସ୍ଵତଃ ଶୁଭଲକ୍ଷଣାମ୍
ସେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ଥାପିଲେ।
ତୁଷ୍ଟସ୍ତସ୍ମୈ ଵରଂ ପ୍ରାଦାଦ୍ବ୍ରଧ୍ନୋ ଵୃଦ୍ଧତପସ୍ଵିନେ 4.2.51.
ଖୁସି ହୋଇ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବତା ସେହି ବୟସ୍କ ତପସ୍ଵୀଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
ସୋଥ ପ୍ରସନ୍ନାଦ୍ଦ୍ଯୁମଣେରଵୃଣୀତ ଵରଂ ମୁନିଃ
ତାପରେ, ଖୁସି ହୋଇ, ସେ ମୁନି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହିଲେ।
ତପଃକରଣ ସାମର୍ଥ୍ଯଂ ସ୍ଥଵିରସ୍ଯ ନ ମେ ଯତଃ
ମୋର ବୟସ୍ ହୋଇଯିବାରୁ ମୁଁ ତପସ୍ୟା କରିବାର ଶକ୍ତି ନାହିଁ।
ତପ ଏଵ ପରୋ ଧର୍ମସ୍ତପ ଏଵ ପରଂ ଵସୁ
ତପସ୍ୟା ହିଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ, ତପସ୍ୟା ହିଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଧନ।
ଋତେନ ତପସଃ କ୍ଵାପି ଲଭ୍ଯା ଐଶ୍ଵର୍ଯସଂପଦଃ
ସତ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟ ଓ ଧନ-ସମ୍ପଦ ମିଳେ।