ଅଥ ତେଷୁ ପ୍ରଣଷ୍ଟେଷୁ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵିଜ୍ଞାଯ ପକ୍ଷିରାଟ୍
ତାପରେ ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା ଏହି କଥା ବୁଝିପାରିଲେ।
ଶସ୍ତ୍ରାସ୍ତ୍ରୋଦ୍ଯତପାଣୀଂସ୍ତାନ୍ସୁରାନାଧୂଯ ସର୍ଵଶଃ
ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସେ ଦୂରେ ଠେଲିଦେଲେ।
ମନଃପଵନଵେଗେନ ଭ୍ରମମାଣଂ ମହାରଯମ୍
ମନର ବାତାସର ତୀବ୍ରତାରେ ସେ ବଡ଼ ଶତ୍ରୁକୁ ଘୂରାଇଦେଲେ।
ଉପୋପଵିଶ୍ଯ ପକ୍ଷୀଂଦ୍ରସ୍ତସ୍ଯ ଯଂତ୍ରସ୍ଯ ନିର୍ଭଯଃ
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ରାଜା ଭୟ ଛାଡ଼ି, ସେ ଯନ୍ତ୍ର ପାଖରେ ବସିଗଲେ।
ସ୍ପ୍ରଷ୍ଟୁଂ ନ ଲଭ୍ଯତେ ଚୈତଦ୍ଵାତ୍ଯା ନ ପ୍ରଭଵେଦିହ
ଏହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିହେବ ନାହିଁ, ଏଠାରେ ବାତାସ ମଧ୍ୟ କିଛି କରିପାରିବ ନାହିଁ।
ନ ବଲଂ ପ୍ରଭଵେଦତ୍ର ନ କିଂଚିଦପି ପୌରୁଷମ୍
ଏଠାରେ କୌଣସି ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ପ୍ରୟାସ କାମ କରେ ନାହିଁ।
ଯଦି ମେ ଶଂକରେ ଭକ୍ତିର୍ନିର୍ଦ୍ଵଂଦ୍ଵାତୀଵ ନିଶ୍ଚଲା
ମୋର ଯଦି ଶଂକରଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଏବଂ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ରହିଛି,
ଯଦ୍ଯହଂ ମାତୃଭକ୍ତୋସ୍ମି ସ୍ଵାମିନଃ ଶଂକରାଦପି
ଯଦି ମୁଁ ମୋର ମାଆପାଇଁ ଶଂକରଙ୍କୁ ଭଳି ନୁହେଁ, ତାଠାରୁ ଅଧିକ ଭକ୍ତି ରଖିଛି,
ଆତ୍ମାର୍ଥଂ ନୋଦ୍ଯମଶ୍ଚାଯଂ ହୃତ୍ସ୍ଥୋ ଵେତ୍ତୀତି ଵିଶ୍ଵଗଃ
ଏହି ଉଦ୍ୟମ ମୋର ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ନୁହେଁ ବୋଲି, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିବା ସେ ମୋର ହୃଦୟରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଜାଣନ୍ତି।
ଜରିତୌ ପିତରୌ ଯସ୍ଯ ବାଲାପତ୍ଯଶ୍ଚ ଯଃ ପୁମାନ୍ 4.1.50.
ଯାହାଙ୍କର ବୃଦ୍ଧ ପିତାମାତା ଓ ଶିଶୁବୟସ୍କ ଅବସ୍ଥା ନିଜର, ସେଉଁଠି ପୁରୁଷ ସତ୍ୟରେ ମହାନ।
ତତଃ କୈଟଭଜିତ୍ପ୍ରାହ ଵୈନତେଯଂ ମୁଦାନ୍ଵିତଃ 4.1.50.
ତାପରେ କୈଟଭକୁ ଜିତି, ସେ ଆନନ୍ଦରେ ବୈନତେୟଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ସହିତୋ ମାତ୍ରା ଵୈନତେଯୋ ଵିନିର୍ଯଯୌ 4.1.50.
ଏପରି କହି, ବୈନତେୟ ତାଙ୍କର ମାଆ ସହିତ ବାହାରିଗଲେ।
ଵିଶ୍ଵେଶାନୁଗୃହୀତାନାଂ ଵିଚ୍ଛିନ୍ନାଖିଲକର୍ମଣାମ୍ 4.1.50.
ଯେଉଁମାନେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କର କୃପା ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କର୍ମ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଏ।
କାଶ୍ଯାଂ ପ୍ରସନ୍ନୌ ସଂଜାତୌ ଦେଵୌ ଶଂକରଭାସ୍କରୌ 4.1.50.
କାଶୀରେ ଦୟାଳୁ ଓ ଉଜ୍ୱଳ ଶଂକର ଓ ଭାସ୍କର ଦେବତା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ ନରଶ୍ଚିଂତିତମାପ୍ନୋତି ନୀରୋଗୋ ଜାଯତେ କ୍ଷଣାତ୍ ।। 4.1.50.
ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ଆପଣ ଚାହିଁଥିବା କଥା ଲାଭ କରେ ଓ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ନିରୋଗ ହୋଇଯାଏ।
ନରଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈତଦାଖ୍ଯାନଂ ଖଖୋଲ୍କାଦିତ୍ଯସଂଭଵମ୍
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଏହି କଥା, ଖଗ, ଉଲ୍କା ଓ ଆଦିତ୍ୟର ଉତ୍ପତ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶୁଣନ୍ତି—
ଶ୍ରୀଗଣେଶାଯ ନମଃ ଅଗସ୍ତିରୁଵାଚ ପାର୍ଵତୀ ହୃଦଯାନଂଦ ସର୍ଵଜ୍ଞାଂଗଭଵ ପ୍ରଭୋ
ଶ୍ରୀଗଣେଶଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ: ପାର୍ବତୀଙ୍କ ହୃଦୟର ଆନନ୍ଦ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ୱାମୀ।
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତେଃ ପୁତ୍ରୀ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ପରିଗ୍ରହଃ
ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଝିଅ କଶ୍ୟପଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ।
ତଦପ୍ଯହଂ ସମାଖ୍ଯାମି ନିଶାମଯ ମହାମତେ
ଏହା ମଧ୍ୟ ମୁଁ କହିବି, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ।
କଦ୍ରୂରଜୀଜନତ୍ପୁତ୍ରାଞ୍ଶତଂ କଶ୍ଯପତଃ ପୁରା
କଦ୍ରୁ ପୂର୍ବେ କଶ୍ୟପଙ୍କ ପାଇଁ ଶତାଧିକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।
କୌଶିକୋ ରାଜ୍ଯମାପ୍ଯାପି ଶ୍ରେଷ୍ଠତ୍ଵାତ୍ପକ୍ଷିଣାଂ ମୁନେ
କୌଶିକ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରି, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଲେ, ମୁନି।
କ୍ରୂରାକ୍ଷୋଯଂ ଦିଵାଂଧୋଯଂ ସଦା ଵକ୍ରନଖସ୍ତ୍ଵସୌ
ସେ କ୍ରୂର ଦୃଷ୍ଟି, ଦିନେ ଅନ୍ଧ, ସଦା ବାଙ୍କା ନଖ ଥାଏ।
ଇତ୍ଥଂ ତସ୍ଯ ଗୁଣଗ୍ରାମାନ୍ଵିକଥ୍ଯ ବହୁଶଃ ଖଗାଃ
ଏଭଳି ତାଙ୍କର ଅନେକ ଗୁଣ ବାରମ୍ବାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରି, ପକ୍ଷୀମାନେ—
କୌଶିକେଥ ତଥାଵୃତ୍ତେ ପୁତ୍ରଵୀକ୍ଷଣଲାଲସା
ଏପରି ଘଟଣାରେ, କୌଶିକ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେ କେମିତି ଅଛନ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର ହେଲେ।
ପୂର୍ଣେ ଵର୍ଷସହସ୍ରେ ତୁ ପ୍ରସ୍ଫୋଟ୍ଯ ଘଟସଂଭଵ
ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଗୁଡିଏ ଡିଉଁଡିଏ ଫାଟିଗଲା।
ତାଵତ୍ସର୍ଵାଣି ଗାତ୍ରାଣି ତସ୍ଯାତିମହସଃ ଶିଶୋଃ 4.2.51.
ତାହାପରେ, ସେ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଶୁର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଦେଖାଦେଲା।
ଅଂଡାନ୍ନିର୍ଗତମାତ୍ରେଣ କ୍ରୋଧାରୁଣମୁଖଶ୍ରିଯା
ଡିଉଁଡିଏରୁ ବାହାରିଲାବେଳେ, ତାଙ୍କର ମୁହଁ କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତିମ ଜ୍ଵଳା ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ଜନଯିତ୍ରି ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଦ୍ରଵେଯାନ୍ସ୍ଵଲୀଲଯା
ମାଆ, ତୁମେ ତୁମର ଖେଳରେ କାଦ୍ରୁର ସନ୍ତାନମାନେକୁ ଦେଖିଲେ—
ତଦନିଷ୍ପନ୍ନ ସର୍ଵାଂଗଃ ଶପାମି ତ୍ଵା ଵିହଂଗମେ
ତାହାର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଉନ୍ନତ ହୋଇନଥିବାରୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶାପ ଦେଉଛି, ହେ ପକ୍ଷୀ।
ଵେପମାନାଥ ତଚ୍ଛାପାଦିଦଂ ପ୍ରୋଵାଚ ପକ୍ଷିଣୀ
ସେ ଶାପରେ କମ୍ପିତ ହୋଇ, ସେଇ ପକ୍ଷୀ ଏଭଳି କହିଲେ।