ଉକ୍ତା ଵିନତଯୈଵୈଷା ତାପୋପହତଲୋଚନା
ଏହି କଥା ବିନତା ନିଜେ କହିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ତାପରେ ପୀଡିତ ଥିଲା।
କଦ୍ରୁ ତ୍ଵଯା ଜିତଂ ଭଦ୍ରେ ଯତ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵା ହଯଃ
ଭାଗ୍ୟବତୀ, କଦ୍ରୁ ତୁମକୁ ହରାଇଛି, କାରଣ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କର।
ଵିଧିର୍ବଲୀଯାନ୍ଭୁଜଗି ଚିତ୍ରଂ ଜଯପରାଜଯେ
ଭାଗ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହେ ସର୍ପନାରୀ; ଜୟ ଓ ପରାଜୟ ଅବାକ୍ୟକର।
ଵିନତାଵିନତାଧାରା ଵଦଂତୀତି ଯଥାଗତମ୍
ଲୋକେ କହନ୍ତି, ‘ବିନତାଙ୍କ ନମ୍ରତାର ଧାରା’ ସେପରି ଯେପରି ଆସିଛି।
କଦାଚିଦ୍ଵିନତାଦର୍ଶି ସୁପର୍ଣନାଶ୍ରୁଲୋଚନା
ଏକଥର ବିନତାଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଥିବା, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଦେଖିଥିଲେ।
ସୁପର୍ଣ ଉଵାଚ ପ୍ରାତଃପ୍ରାତରହୋ ମାତଃ କ୍ଵ ଯାସି ତ୍ଵଂ ଦିନେଦିନେ
ସୁପର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ: ‘ମାଆ, ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ, ହାୟ, ତୁମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ?
କୁତୋ ନିଃଶ୍ଵସିସି ପ୍ରୋଚ୍ଚୈରଶ୍ରୁପୂର୍ଣ ଵିଲୋଚନା
‘ତୁମ ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଥିଲେ, ଏତେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱାସ କାହିଁକି ନେଉଛ?
ବ୍ରୂହି ମାତର୍ଝଟିତ୍ଯଦ୍ଯ କୁତୋ ଦୂନାସି ପତ୍ତ୍ରିଣି
‘ମାଆ, ଆଜି ତୁରନ୍ତ କହ, ହେ ପକ୍ଷୀ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏତେ ବେଦନାରେ ଅଛ?
ଅଶ୍ରୁନିର୍ମାଣକରଣେ କାରଣଂ କିଂ ତପସ୍ଵିନି
‘ହେ ତପସ୍ୱିନୀ, ତୁମ ଅଶ୍ରୁ ଧାରା ପାଇଁ କ’ଣ କାରଣ?
ଧିକ୍ତାଂଶ୍ଚ ପୁତ୍ରାନ୍ଯନ୍ମାତା ତେଷୁ ଜୀଵତ୍ସୁ ଦୁଃଖଭାକ୍ 4.1.50.
‘ଯେଉଁ ପୁଅମାନଙ୍କର ମାଆ ତାଙ୍କର ଜୀବନରେ ଦୁଃଖ ପାଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଲଜ୍ଜା।’
ଇତ୍ଯୂର୍ଜସ୍ଵଲମାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚଃ ସୂନୋର୍ଗରୁତ୍ମତଃ
ପୁଅ ଗରୁତ୍ମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଥା ଶୁଣି, ସେ
ଅହଂ ଦାସ୍ଯସ୍ମି ରେ ବାଲ କଦ୍ର୍ଵାଶ୍ଚ କ୍ରୂରଚେତସଃ
‘ହେ ଶିଶୁ, ମୁଁ କଦ୍ରୁ ଓ ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ପାଇଁ ଦାସୀ ହେବି’ ବୋଲି କହିଲେ।
କଦାଚିନ୍ମଂଦରଂ ଯାମି କଦାଚିନ୍ମଲଯାଚଲମ୍
ମୁଁ କେବେ କେବେ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ଯାଏ, କେବେ କେବେ ମଲୟ ପାହାଡ଼କୁ ଯାଏ।
ଯତ୍ରଯତ୍ର ନଯେଯୁସ୍ତେ କାଦ୍ରଵେଯାଃ ସୁଦୁର୍ମଦାଃ
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି କାଦ୍ରୁଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଂକାରୀ ସନ୍ତାନମାନେ ତୁମକୁ ନେଇଯାନ୍ତି—
ଗରୁଡ ଉଵାଚ ଦାସୀତ୍ଵକାରଣଂ ମାତଃ କିଂ ତେ ଜାତଂ ସୁଲକ୍ଷଣେ
ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ମା, ତୁମେ କାହିଁକି ଦାସୀ ହେଲା? ଏ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣା, ଏହାର କାରଣ କ’ଣ?
ଵିନତୋଵାଚ ଗରୁଡଂ ପୁରାଵୃତ୍ତମଶେଷତଃ
ବିନତା ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପୁରୁଣା କଥା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି କହିଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵେତି ଗରୁଡଃ ପ୍ରାହ ମାତରଂ ସତ୍ଵରଂ ଵ୍ରଜ
ଏହା ଶୁଣି, ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ମା, ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଯାଅ।
ଯଦ୍ଦୁର୍ଲଭଂ ହି ଭଵତାଂ ଯତ୍ରାତ୍ଯଂତରୁଚିଶ୍ଚ ଵଃ
ଯେଉଁଠି ତୁମମାନେ ପାଇବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ତୁମର ଗଭୀର ଇଚ୍ଛା ଅଛି—
ତଥାକରୋଚ୍ଚ ଵିନତା ତେପି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦୀରିତମ୍
ବିନତା ଗରୁଡ଼ଙ୍କ କଥା ମତାବକ୍ୟ କରିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ଶୁଣି—
ମାତୃଶାପଵିମୋକ୍ଷାଯ ଯଦି ଦାସ୍ଯତି ନଃ ସୁଧାମ୍ 4.1.50.
ଯଦି ଆମ ମାଆଙ୍କ ଶାପ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସେମାନେ ଆମକୁ ଅମୃତ ଦେଇଥାନ୍ତି—
ଇତ୍ଯୋଂକୃତ୍ଯ ସମାପୃଚ୍ଛ୍ଯ କଦ୍ରୂଂ ଦ୍ରୁତଗତିଃ ଖଗୀ
‘ଓଁ’ କହି, ତ୍ୱରିତ ଚଳିତ ପକ୍ଷୀ ବିଦାୟ ନେଇ କଦ୍ରୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ନାଗାଂତକସ୍ତତଃ ପ୍ରାହ ମାତରଂ ଚିଂତଯାତୁରାମ୍
ତାପରେ ସର୍ପନାଶକ ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ମାଆଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଵିନତା ପ୍ରାହ ତଂ ପୁତ୍ରଂ ସଂପ୍ରହୃଷ୍ଟତନୂରୁହା
ବିନତା ତାଙ୍କ ପୁଅକୁ କହିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଆନନ୍ଦରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା।
ସଂତି ତତ୍ରାପି ବହୁଶୋ ନିଷାଦା ମତ୍ସ୍ଯଘାତିନଃ
ସେଠି ମଧ୍ୟ ବହୁବାର ମାଛ ମାରୁଥିବା ନିଷାଦମାନେ ରହନ୍ତି।
ପରପ୍ରାଣୈର୍ନିଜପ୍ରାଣାନ୍ଯେ ପୁଷ୍ଣଂତୀହ ଦୁର୍ଧିଯଃ
ଏହି ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନ ନେଇ ନିଜ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି।
ବହୁହିଂସାକୃତାଂ ହିଂସା ଭଵେତ୍ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ସାଧନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ବହୁ ହିଂସା କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ହିଂସା କରିବାକୁ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବା ଉପାୟ କୁହାଯାଏ।
ନିଷାଦେଷ୍ଵପି ଚେଦ୍ଵିପ୍ରଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଭଵତି ପୁତ୍ରକ
କିନ୍ତୁ ନିଷାଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି କେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥାଏ, ପୁଅ—
ଅଭକ୍ଷ୍ଯୋ ଯସ୍ତ୍ଵଯା ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତଚ୍ଚିହ୍ନଂ କିଂ ଚନାତ୍ଥ ମେ
ତୁମେ କହିଛ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ମୋତେ କହ, ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ କ’ଣ?
ଯଜ୍ଞସୂତ୍ରଂ ଗଲେ ଯସ୍ଯ ସୋତ୍ତରୀଯଂ ସୁନିର୍ମଲମ୍
ଯାହା ଗଳାରେ ଯଜ୍ଞସୂତ୍ର ଅଛି, ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଉପରିବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛି—
ସପଵିତ୍ରୌ କରୌ ଯସ୍ଯ ଯନ୍ନୀଵୀ କୁଶଗର୍ଭିଣୀ 4.1.50.
ଯାହାର ହାତରେ ପବିତ୍ର ଅଂଗୁଠି ଓ କମଣ୍ଡଳୁ ଅଛି, ଏବଂ ଯାହାର ଧୋତି ଭିତରେ କୁଶ ଗ୍ରାସ ରହିଛି—