ତିଗ୍ମରଶ୍ମିପ୍ରଭାଵେଣ ଵ୍ଯାକୁଲୀଭୂତମାନସା
ତୀବ୍ର କିରଣର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ତାଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା।
ଉଷ୍ଣଗୋରୁଷ୍ଣଗୋଭିର୍ମେ ତାପ୍ଯତେ ନିତରାଂ ତନୁଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ତୀବ୍ର ତାପରେ ମୋ ଦେହ ବହୁତ ପୋଡ଼ିଯାଉଛି।
ସ୍ଵରୂପେଣ ପତଂଗୀ ତ୍ଵଂ ପତଂଗୋସୌ ସହସ୍ରଗୁଃ
ତୁମେ ସ୍ୱଭାବରେ ପକ୍ଷୀ, ସହସ୍ରଗୁଁ ମଧ୍ୟ ପକ୍ଷୀ।
ଵିଯତ୍ସରସି ହଂସୋଯଂ ଭଵତୀ ହଂସଗାମିନୀ
ଆକାଶର ଝିଲିମିଲି ଝିଲିକରେ, ସେ ହଁସ ଓ ତୁମେ ହଁସଙ୍କ ପଛେ ଚାଲୁଥିବା।
ଖଗୀମୁଦ୍ଗୀଯମାନାଂ ଖେ ପୁନରୂଚେ ବିଲେଶଯା
ଆକାଶରେ ପକ୍ଷୀକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେ ତାଙ୍କର ବିଲରୁ ପୁନି କଥା କହିଲେ।
ଵିନତେ ଵିନତାଂ ମାଂ ତ୍ଵଂ କିଂ ନାଵସି ପତତ୍ତ୍ରିଣୀ
ହେ ବିନତା, ମୁଁ ତୁମର ସହପକ୍ଷୀ ଥିଲେ ବି, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନାହାଁ?
ଯାଵଜ୍ଜୀଵମହଂ ଭୂଯାଂ ତ୍ଵତ୍ପାଦୋଦକପାଯିନୀ
ମୋ ଜୀବନ ଯାଏଁ ରହିବ, ମୁଁ ସଦା ତୁମ ପାଦଧୋଇ ଜଳ ପିଇପାରିବି।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ଗତଵତୀ ପକ୍ଷପୁଟୌ ଧୃତ୍ଵା ବିଡୋରଗୀ
ସେ ବିଡ଼ସର୍ପ ଅଚେତନ ହୋଇଯିବା ପରେ, ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପଖ ମଧ୍ୟରେ ଧରିଥିଲେ।
ଖଖୋଲ୍କେତି ଯଦୁକ୍ତା ଗୀଃ କଦ୍ର୍ଵା ସଂଭ୍ରାତଚେତସା
‘ଖଖୋଲ୍କ’ ବୋଲି କଦ୍ରୁ ଭୟଭୀତ ମନେ କହିଥିଲେ।
ମନାଗତିଗ୍ମତାଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ଖେ ପ୍ରଯାତି ଵିଵସ୍ଵତି 4.1.50.
ମନ ତୀବ୍ର ହେଲେ, ସେ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଗରେ ଚାଲିଯାଏ।
ଉକ୍ତା ଵିନତଯୈଵୈଷା ତାପୋପହତଲୋଚନା
ଏହି କଥା ବିନତା ନିଜେ କହିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ତାପରେ ପୀଡିତ ଥିଲା।
କଦ୍ରୁ ତ୍ଵଯା ଜିତଂ ଭଦ୍ରେ ଯତ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵା ହଯଃ
ଭାଗ୍ୟବତୀ, କଦ୍ରୁ ତୁମକୁ ହରାଇଛି, କାରଣ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କର।
ଵିଧିର୍ବଲୀଯାନ୍ଭୁଜଗି ଚିତ୍ରଂ ଜଯପରାଜଯେ
ଭାଗ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହେ ସର୍ପନାରୀ; ଜୟ ଓ ପରାଜୟ ଅବାକ୍ୟକର।
ଵିନତାଵିନତାଧାରା ଵଦଂତୀତି ଯଥାଗତମ୍
ଲୋକେ କହନ୍ତି, ‘ବିନତାଙ୍କ ନମ୍ରତାର ଧାରା’ ସେପରି ଯେପରି ଆସିଛି।
କଦାଚିଦ୍ଵିନତାଦର୍ଶି ସୁପର୍ଣନାଶ୍ରୁଲୋଚନା
ଏକଥର ବିନତାଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଥିବା, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଦେଖିଥିଲେ।
ସୁପର୍ଣ ଉଵାଚ ପ୍ରାତଃପ୍ରାତରହୋ ମାତଃ କ୍ଵ ଯାସି ତ୍ଵଂ ଦିନେଦିନେ
ସୁପର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ: ‘ମାଆ, ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ, ହାୟ, ତୁମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ?
କୁତୋ ନିଃଶ୍ଵସିସି ପ୍ରୋଚ୍ଚୈରଶ୍ରୁପୂର୍ଣ ଵିଲୋଚନା
‘ତୁମ ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଥିଲେ, ଏତେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱାସ କାହିଁକି ନେଉଛ?
ବ୍ରୂହି ମାତର୍ଝଟିତ୍ଯଦ୍ଯ କୁତୋ ଦୂନାସି ପତ୍ତ୍ରିଣି
‘ମାଆ, ଆଜି ତୁରନ୍ତ କହ, ହେ ପକ୍ଷୀ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏତେ ବେଦନାରେ ଅଛ?
ଅଶ୍ରୁନିର୍ମାଣକରଣେ କାରଣଂ କିଂ ତପସ୍ଵିନି
‘ହେ ତପସ୍ୱିନୀ, ତୁମ ଅଶ୍ରୁ ଧାରା ପାଇଁ କ’ଣ କାରଣ?
ଧିକ୍ତାଂଶ୍ଚ ପୁତ୍ରାନ୍ଯନ୍ମାତା ତେଷୁ ଜୀଵତ୍ସୁ ଦୁଃଖଭାକ୍ 4.1.50.
‘ଯେଉଁ ପୁଅମାନଙ୍କର ମାଆ ତାଙ୍କର ଜୀବନରେ ଦୁଃଖ ପାଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଲଜ୍ଜା।’
ଇତ୍ଯୂର୍ଜସ୍ଵଲମାକର୍ଣ୍ଯ ଵଚଃ ସୂନୋର୍ଗରୁତ୍ମତଃ
ପୁଅ ଗରୁତ୍ମାନଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ କଥା ଶୁଣି, ସେ
ଅହଂ ଦାସ୍ଯସ୍ମି ରେ ବାଲ କଦ୍ର୍ଵାଶ୍ଚ କ୍ରୂରଚେତସଃ
‘ହେ ଶିଶୁ, ମୁଁ କଦ୍ରୁ ଓ ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ପାଇଁ ଦାସୀ ହେବି’ ବୋଲି କହିଲେ।
କଦାଚିନ୍ମଂଦରଂ ଯାମି କଦାଚିନ୍ମଲଯାଚଲମ୍
ମୁଁ କେବେ କେବେ ମନ୍ଦର ପାହାଡ଼କୁ ଯାଏ, କେବେ କେବେ ମଲୟ ପାହାଡ଼କୁ ଯାଏ।
ଯତ୍ରଯତ୍ର ନଯେଯୁସ୍ତେ କାଦ୍ରଵେଯାଃ ସୁଦୁର୍ମଦାଃ
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି କାଦ୍ରୁଙ୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଂକାରୀ ସନ୍ତାନମାନେ ତୁମକୁ ନେଇଯାନ୍ତି—
ଗରୁଡ ଉଵାଚ ଦାସୀତ୍ଵକାରଣଂ ମାତଃ କିଂ ତେ ଜାତଂ ସୁଲକ୍ଷଣେ
ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ମା, ତୁମେ କାହିଁକି ଦାସୀ ହେଲା? ଏ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣା, ଏହାର କାରଣ କ’ଣ?
ଵିନତୋଵାଚ ଗରୁଡଂ ପୁରାଵୃତ୍ତମଶେଷତଃ
ବିନତା ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପୁରୁଣା କଥା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି କହିଦେଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵେତି ଗରୁଡଃ ପ୍ରାହ ମାତରଂ ସତ୍ଵରଂ ଵ୍ରଜ
ଏହା ଶୁଣି, ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ମା, ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଯାଅ।
ଯଦ୍ଦୁର୍ଲଭଂ ହି ଭଵତାଂ ଯତ୍ରାତ୍ଯଂତରୁଚିଶ୍ଚ ଵଃ
ଯେଉଁଠି ତୁମମାନେ ପାଇବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟ, ଏବଂ ଯେଉଁଠି ତୁମର ଗଭୀର ଇଚ୍ଛା ଅଛି—
ତଥାକରୋଚ୍ଚ ଵିନତା ତେପି ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦୀରିତମ୍
ବିନତା ଗରୁଡ଼ଙ୍କ କଥା ମତାବକ୍ୟ କରିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା ଶୁଣି—
ମାତୃଶାପଵିମୋକ୍ଷାଯ ଯଦି ଦାସ୍ଯତି ନଃ ସୁଧାମ୍ 4.1.50.
ଯଦି ଆମ ମାଆଙ୍କ ଶାପ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସେମାନେ ଆମକୁ ଅମୃତ ଦେଇଥାନ୍ତି—