ମୃଷ୍ଟଂ ତିଷ୍ଠତୁ ତଦ୍ଦୂରଂ ଵିଷାଦପ୍ଯଧିକଂ କଟୁ
ସେଇ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ଦୂରେ ରୁହୁ, ଏହା ବିଷଠାରୁ ଅଧିକ କଢ଼ା।
ଵଯଂ ନ ଯାମୋ ଯଦ୍ଭାଵ୍ଯଂ ତଦସ୍ମାକଂ ଭଵତ୍ଵିହ
ଆମେ ଯିବୁନାହିଁ; ଯାହା ହେବାକୁ ଲିଖାଅଛି, ଏଠି ଆମ ସହିତ ହେଉ।
ଅକର୍ଣାଃ କୂରହୃଦଯାଃ ପିତରୌ ଵ୍ରୀଡଯଂତି ତେ
ତୁମେ କାନ୍ଧିଆ ଓ କଠୋର ହୃଦୟର, ଏଭଳି କରି ତୁମେ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଲଜ୍ଜା ଦେଉଛ।
ପିତ୍ରୋର୍ଗିରଂ ନିରାକୃତ୍ଯ ଯେ ତିଷ୍ଠେଯୁଃ ସୁଦୁର୍ମଦାଃ
ଯେମାନେ ପିତାମାତାଙ୍କ କଥା ଅମାନ୍ୟ କରି ଅଡ଼ିଆ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅହଂକାରୀ।
ତେଷାଂ ଵଚନମାକର୍ଣ୍ଯ ନଯାମ ଇତି ସୋରଗୀ
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, 'ଚଳ, ଯିବା।'
ତାର୍କ୍ଷ୍ଯସ୍ଯ ଭକ୍ଷ୍ଯା ଭଵତ ଯୂଯଂ ମଦ୍ଵାକ୍ଯଲଂଘନାତ୍
ମୋ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଥିବାରୁ, ତୁମେ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ହେବ।
ଇତି ଶାପାନଲାଦ୍ଭୀତୈଃ କୈଶ୍ଚିତ୍ପାତାଲମାଶ୍ରିତମ୍
ତାଙ୍କ ଶାପର ଭୟରେ କିଛି ଲୋକ ପାତାଳକୁ ଶରଣ ନେଲେ।
ତେ ପୁଚ୍ଛମୌଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସମଧିଗମ୍ଯ ମହାଧିଯଃ
ସେମାନେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସଙ୍କ ପୁଛ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ତତ୍କ୍ଷ୍ଵେଡାନଲ ଧୂମୌଘୈଃ ଫୂତ୍କାରଭରନିଃସୃତୈଃ
ସେମାନଙ୍କ ଫୁସ୍କାର, ଅଗ୍ନି ଓ ଧୂଆଁର ଝଟକାରେ—
ଵିନତାପୃଷ୍ଠମାରୁହ୍ଯ କଦ୍ରୂଃ ସ୍ନେହଵଶାତ୍ତତଃ 4.1.50.
ପ୍ରେମବଶତଃ କଦ୍ରୁ ଭିନତାଙ୍କ ପଛେ ଚଢ଼ିଲେ।
ତିଗ୍ମରଶ୍ମିପ୍ରଭାଵେଣ ଵ୍ଯାକୁଲୀଭୂତମାନସା
ତୀବ୍ର କିରଣର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ତାଙ୍କ ମନ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା।
ଉଷ୍ଣଗୋରୁଷ୍ଣଗୋଭିର୍ମେ ତାପ୍ଯତେ ନିତରାଂ ତନୁଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ତୀବ୍ର ତାପରେ ମୋ ଦେହ ବହୁତ ପୋଡ଼ିଯାଉଛି।
ସ୍ଵରୂପେଣ ପତଂଗୀ ତ୍ଵଂ ପତଂଗୋସୌ ସହସ୍ରଗୁଃ
ତୁମେ ସ୍ୱଭାବରେ ପକ୍ଷୀ, ସହସ୍ରଗୁଁ ମଧ୍ୟ ପକ୍ଷୀ।
ଵିଯତ୍ସରସି ହଂସୋଯଂ ଭଵତୀ ହଂସଗାମିନୀ
ଆକାଶର ଝିଲିମିଲି ଝିଲିକରେ, ସେ ହଁସ ଓ ତୁମେ ହଁସଙ୍କ ପଛେ ଚାଲୁଥିବା।
ଖଗୀମୁଦ୍ଗୀଯମାନାଂ ଖେ ପୁନରୂଚେ ବିଲେଶଯା
ଆକାଶରେ ପକ୍ଷୀକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଉଥିବାବେଳେ, ସେ ତାଙ୍କର ବିଲରୁ ପୁନି କଥା କହିଲେ।
ଵିନତେ ଵିନତାଂ ମାଂ ତ୍ଵଂ କିଂ ନାଵସି ପତତ୍ତ୍ରିଣୀ
ହେ ବିନତା, ମୁଁ ତୁମର ସହପକ୍ଷୀ ଥିଲେ ବି, ତୁମେ କାହିଁକି ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନାହାଁ?
ଯାଵଜ୍ଜୀଵମହଂ ଭୂଯାଂ ତ୍ଵତ୍ପାଦୋଦକପାଯିନୀ
ମୋ ଜୀବନ ଯାଏଁ ରହିବ, ମୁଁ ସଦା ତୁମ ପାଦଧୋଇ ଜଳ ପିଇପାରିବି।
ମୂର୍ଚ୍ଛାଂ ଗତଵତୀ ପକ୍ଷପୁଟୌ ଧୃତ୍ଵା ବିଡୋରଗୀ
ସେ ବିଡ଼ସର୍ପ ଅଚେତନ ହୋଇଯିବା ପରେ, ପକ୍ଷୀ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପଖ ମଧ୍ୟରେ ଧରିଥିଲେ।
ଖଖୋଲ୍କେତି ଯଦୁକ୍ତା ଗୀଃ କଦ୍ର୍ଵା ସଂଭ୍ରାତଚେତସା
‘ଖଖୋଲ୍କ’ ବୋଲି କଦ୍ରୁ ଭୟଭୀତ ମନେ କହିଥିଲେ।
ମନାଗତିଗ୍ମତାଂ ପ୍ରାପ୍ତେ ଖେ ପ୍ରଯାତି ଵିଵସ୍ଵତି 4.1.50.
ମନ ତୀବ୍ର ହେଲେ, ସେ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଗରେ ଚାଲିଯାଏ।
ଉକ୍ତା ଵିନତଯୈଵୈଷା ତାପୋପହତଲୋଚନା
ଏହି କଥା ବିନତା ନିଜେ କହିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ତାପରେ ପୀଡିତ ଥିଲା।
କଦ୍ରୁ ତ୍ଵଯା ଜିତଂ ଭଦ୍ରେ ଯତ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵା ହଯଃ
ଭାଗ୍ୟବତୀ, କଦ୍ରୁ ତୁମକୁ ହରାଇଛି, କାରଣ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବା ଘୋଡ଼ା ତାଙ୍କର।
ଵିଧିର୍ବଲୀଯାନ୍ଭୁଜଗି ଚିତ୍ରଂ ଜଯପରାଜଯେ
ଭାଗ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ହେ ସର୍ପନାରୀ; ଜୟ ଓ ପରାଜୟ ଅବାକ୍ୟକର।
ଵିନତାଵିନତାଧାରା ଵଦଂତୀତି ଯଥାଗତମ୍
ଲୋକେ କହନ୍ତି, ‘ବିନତାଙ୍କ ନମ୍ରତାର ଧାରା’ ସେପରି ଯେପରି ଆସିଛି।
କଦାଚିଦ୍ଵିନତାଦର୍ଶି ସୁପର୍ଣନାଶ୍ରୁଲୋଚନା
ଏକଥର ବିନତାଙ୍କୁ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଥିବା, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଦେଖିଥିଲେ।
ସୁପର୍ଣ ଉଵାଚ ପ୍ରାତଃପ୍ରାତରହୋ ମାତଃ କ୍ଵ ଯାସି ତ୍ଵଂ ଦିନେଦିନେ
ସୁପର୍ଣ୍ଣ କହିଲେ: ‘ମାଆ, ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ, ହାୟ, ତୁମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ?
କୁତୋ ନିଃଶ୍ଵସିସି ପ୍ରୋଚ୍ଚୈରଶ୍ରୁପୂର୍ଣ ଵିଲୋଚନା
‘ତୁମ ଚକ୍ଷୁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭରିଥିଲେ, ଏତେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱାସ କାହିଁକି ନେଉଛ?
ବ୍ରୂହି ମାତର୍ଝଟିତ୍ଯଦ୍ଯ କୁତୋ ଦୂନାସି ପତ୍ତ୍ରିଣି
‘ମାଆ, ଆଜି ତୁରନ୍ତ କହ, ହେ ପକ୍ଷୀ, ତୁମେ କାହିଁକି ଏତେ ବେଦନାରେ ଅଛ?
ଅଶ୍ରୁନିର୍ମାଣକରଣେ କାରଣଂ କିଂ ତପସ୍ଵିନି
‘ହେ ତପସ୍ୱିନୀ, ତୁମ ଅଶ୍ରୁ ଧାରା ପାଇଁ କ’ଣ କାରଣ?
ଧିକ୍ତାଂଶ୍ଚ ପୁତ୍ରାନ୍ଯନ୍ମାତା ତେଷୁ ଜୀଵତ୍ସୁ ଦୁଃଖଭାକ୍ 4.1.50.
‘ଯେଉଁ ପୁଅମାନଙ୍କର ମାଆ ତାଙ୍କର ଜୀବନରେ ଦୁଃଖ ପାଉଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଲଜ୍ଜା।’